Loài cá sống trong bùn được ví 'nhân sâm dưới nước', thịt mềm ngọt

Cá chạch sống ở môi trường nước ngọt, thường ẩn mình dưới lớp bùn ở ao hồ, ruộng nước. Ảnh: VisualChina.

Cá chạch là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn của nhiều gia đình châu Á. Loài cá này còn được gọi là "nhân sâm dưới nước" nhờ giá trị dinh dưỡng và những công dụng bồi bổ được ghi nhận trong y học cổ truyền. Thịt cá mềm, có vị ngọt và được sử dụng để chế biến nhiều món ăn như cá chạch kho, nấu canh, om chuối đậu hoặc hầm thuốc bắc.

Cá chạch được ví như "nhân sâm dưới nước"

Cá chạch tên khoa học thường gặp là Misgurnus anguillicaudatus, là loài cá nước ngọt, có thân dài, da trơn và thường sống ở vùng bùn, ao hồ, ruộng nước.

Theo quan niệm y học cổ truyền Trung Quốc, cá chạch có vị ngọt, tính bình, thường được sử dụng với mục đích bổ trung ích khí, thanh nhiệt và hỗ trợ cơ thể suy nhược. Một số tài liệu Đông y còn đề cập đến công dụng dưỡng thận, hỗ trợ tiêu hóa.

Một trong những ưu điểm đáng chú ý của cá chạch là hàm lượng protein tương đối cao. Đây là chất dinh dưỡng cần thiết để xây dựng, duy trì cơ bắp, tái tạo mô và tham gia vào nhiều hoạt động chuyển hóa của cơ thể.

So với nhiều thực phẩm giàu chất béo, cá chạch có thể là lựa chọn bổ sung protein trong chế độ ăn đa dạng. Tuy nhiên, giá trị dinh dưỡng cụ thể còn phụ thuộc vào loài cá, môi trường sống và cách chế biến.

Theo Sohu, ngoài protein, cá chạch còn cung cấp một số vitamin và khoáng chất như vitamin A, vitamin nhóm B, canxi, phốt pho và sắt. Những dưỡng chất này tham gia vào nhiều chức năng quan trọng:

Vitamin A: Hỗ trợ duy trì thị lực, sức khỏe da và hoạt động bình thường của hệ miễn dịch.
Vitamin nhóm B: Tham gia quá trình chuyển hóa năng lượng, hỗ trợ hoạt động của hệ thần kinh và quá trình tạo tế bào máu.
Canxi và phốt pho: Là hai khoáng chất cần thiết cho cấu trúc xương, răng và hoạt động của cơ bắp.
Sắt: Tham gia tạo hemoglobin, protein trong hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy đến các mô.

Cụ thể, so với một số loại cá phổ biến, hàm lượng sắt trong cá chạch đạt 2,9 mg/100 g, cao hơn thịt bò nạc. Hàm lượng canxi lên tới 299 mg/100 g, nằm trong nhóm 5 loại cá phổ biến có hàm lượng canxi cao nhất. Trong khi đó, hàm lượng kẽm cũng đạt 2,76 mg/100 g. Những số liệu này cho thấy cá chạch là thực phẩm cung cấp nhiều khoáng chất đáng chú ý.

Một số tài liệu dinh dưỡng Trung Quốc còn đề cập đến taurine và các axit béo không bão hòa trong cá chạch. Taurine là hợp chất có vai trò trong hoạt động của hệ thần kinh, cơ bắp và quá trình điều hòa một số chức năng sinh lý. Axit béo không bão hòa cũng là thành phần có lợi khi được bổ sung hợp lý trong chế độ ăn.

Cá chạch có thể chế biến thành nhiều món ăn như chiên, kho, nấu canh hoặc hầm, giúp bổ sung protein trong khẩu phần. Ảnh: Aboluowang.

Ăn cá chạch thế nào để đảm bảo an toàn?

Cá chạch thường có mùi tanh bùn đặc trưng. Vì vậy, sau khi mua về, tốt nhất nên thả cá vào nước nuôi khoảng 1-2 ngày để chúng thải bớt chất bẩn trong đường ruột, giúp giảm mùi tanh bùn. Trong thời gian này, nên thay nước khoảng nửa ngày một lần. Bạn sẽ nhận thấy nước nhanh chóng trở nên đục và bẩn.

Bên cạnh đó, cá nước ngọt có thể mang ấu trùng ký sinh trùng. Việc ăn cá sống, tái hoặc chưa được nấu chín kỹ làm tăng nguy cơ nhiễm ký sinh trùng và mắc các bệnh truyền qua thực phẩm. Do đó, phương pháp an toàn duy nhất là làm nóng kỹ cá chạch, đảm bảo cá được nấu chín hoàn toàn trong nước sôi ở 100°C để loại bỏ nguy cơ nhiễm ký sinh trùng.

Người tiêu dùng nên chọn cá còn tươi, có nguồn gốc rõ ràng, làm sạch trước khi chế biến và nấu chín hoàn toàn. Không nên ăn cá chạch sống hoặc sử dụng các món ngâm, tái nếu chưa có quy trình xử lý an toàn được kiểm chứng.

Đối với những người lần đầu tiên thử ăn cá chạch, nên bắt đầu với một lượng nhỏ để theo dõi xem có phản ứng dị ứng nào xảy ra hay không. Những người bị dị ứng hải sản cần đặc biệt cẩn thận để tránh gặp phải các triệu chứng dị ứng thực phẩm.