Bệnh không lây nhiễm gây 81% ca tử vong, WHO đề xuất dán nhãn cảnh báo dinh dưỡng

Bệnh không lây nhiễm chiếm 8/10 ca tử vong

Tại hội thảo về tim mạch hôm 7/11, GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, cho biết mỗi năm bệnh tim mạch cướp đi khoảng 200.000 người Việt Nam. Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa, với những yếu tố nguy cơ quan trọng như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường và lối sống thiếu lành mạnh.

Để phòng bệnh, chuyên gia khuyến cáo người dân cần thay đổi chế độ ăn theo hướng giảm muối, không uống rượu bia, không hút thuốc lá, tăng cường rau xanh và trái cây.

Theo WHO, bệnh không lây nhiễm (BKLN) là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong tại Việt Nam, chiếm khoảng 81% tổng số ca tử vong. Bệnh tim mạch, ung thư, bệnh hô hấp mạn tính và đái tháo đường là những nhóm bệnh chủ yếu.

Khảo sát quốc gia về yếu tố nguy cơ BKLN của STEPS ghi nhận tỷ lệ người trưởng thành có đường huyết tăng là 7,1%, so với 4,1% năm 2015. Liên đoàn Đái tháo đường quốc tế (IDF) ước tính Việt Nam có khoảng 2,5 triệu người trưởng thành 20-79 tuổi mắc đái tháo đường năm 2024; 37,8% chưa được chẩn đoán.

Đáng chú ý khi mức tiêu thụ của người Việt khá cao, trung bình 8,1g muối/ngày, trong khi WHO khuyến nghị dưới 5g. Tỷ lệ thừa cân, béo phì ở người trưởng thành tăng từ 15,6% năm 2015 lên 19,5% năm 2021.

Các chuyên gia lưu ý chế độ ăn không lành mạnh với lượng đường, muối và chất béo cao làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, đái tháo đường type 2 và một số bệnh ung thư.

Nhãn dinh dưỡng cần đặt phía trước để cảnh báo người mua.

Nhãn cảnh báo giúp người mua nhận diện nguy cơ

Theo WHO, thực phẩm siêu chế biến thường chứa nhiều đường, muối hoặc chất béo không lành mạnh. Tiêu thụ quá nhiều những thành phần này làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch.

WHO cũng khuyến cáo giảm muối, đường tự do, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, đồng thời tăng cường rau quả và chất xơ.

Nhưng khó khăn là người mua không dễ nhận diện sản phẩm chứa nhiều thành phần bất lợi. Những dòng quảng bá như “ít béo”, “bổ sung vitamin” không đồng nghĩa với việc sản phẩm là lựa chọn lành mạnh; bảng dinh dưỡng ở mặt sau bao bì lại có nhiều con số, thuật ngữ, khó so sánh nhanh.

Trước thực trạng trên, WHO và nhiều tổ chức quốc tế cho rằng cần nhãn cảnh báo dinh dưỡng ở mặt trước bao bì sản phẩm để người dùng nhận biết rõ thành phần dinh dưỡng khi lựa chọn đồ ăn.

Trong góp ý đối với dự án Luật ATTP (sửa đổi), WHO cho rằng cần bắt buộc ghi nhãn cảnh báo dinh dưỡng ở mặt trước đối với thực phẩm bao gói sẵn có hàm lượng cao muối, đường, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, năng lượng hoặc các chất dinh dưỡng khác có ý nghĩa với sức khỏe cộng đồng.

WHO cũng đề nghị Bộ Y tế quy định hình thức thể hiện, ngưỡng hàm lượng, yêu cầu kỹ thuật và lộ trình thực hiện.

WHO cho rằng việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm (ATTP) lần này là cơ hội để Việt Nam bảo vệ sức khỏe người dân thông qua việc đưa quy định dán nhãn dinh dưỡng vào luật.

“Các tuyên bố dinh dưỡng, sức khỏe phải có bằng chứng khoa học, không gây hiểu lầm; sản phẩm vượt ngưỡng dinh dưỡng bất lợi không nên được quảng bá theo cách khiến người mua nghĩ là tốt cho sức khỏe”- TS Angela Patt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, nhấn mạnh.

Luật sửa đổi là cơ hội để bảo vệ người tiêu dùng

Báo cáo ngày 30/10/2026 của Văn phòng Quốc hội tổng hợp ý kiến ĐBQH thảo luận dự án Luật ATTP (sửa đổi), cho biết ĐBQH đề nghị làm rõ thông tin thành phần, giá trị dinh dưỡng trên nhãn để người dân có căn cứ lựa chọn. Có ý kiến đề xuất nghiên cứu hình thức nhận diện, đánh giá thực phẩm, nhất là cho bữa ăn tại trường học, bệnh viện.

Trước đó, trao đổi với báo giới về Luật ATTP (sửa đổi), ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga cũng “mong luật quan tâm đến cả kiểm soát nguy cơ mất an toàn thực phẩm và việc hỗ trợ lựa chọn dinh dưỡng lành mạnh, trong đó có nhãn cảnh báo ở mặt trước bao bì.”

Các góp ý này cho thấy yêu cầu minh bạch thông tin dinh dưỡng và hỗ trợ người dân lựa chọn thực phẩm đang được đặt ra trong quá trình hoàn thiện chính sách. Nhãn cảnh báo ở mặt trước bao bì đưa thông tin quan trọng đến vị trí dễ nhận biết, giúp người mua không phải tự tìm và phân tích bảng số liệu phía sau.