Loại cá thân mềm như cháo ở Việt Nam, xưa rẻ đến mức đem cho lợn ăn nay thành đặc sản đắt đỏ, có lúc chạm mốc 1 triệu đồng/kg

Cá khoai là loài cá biển quen thuộc tại nhiều địa phương ven biển miền Bắc và miền Trung. Loại cá này có thân dài, tròn, da trơn không vảy, màu trắng hồng và phần thịt rất mềm. Khi nấu chín, thịt cá gần như tan trong miệng, có vị ngọt thanh, ít xương dăm. Cũng bởi đặc điểm này, ở một số địa phương như Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị, cá khoai còn được gọi là cá cháo.

Dù hiện được nhiều người ưa chuộng, cá khoai từng có thời gian không được đánh giá cao về giá trị kinh tế. Trước đây, cá khoai xuất hiện khá nhiều, có thời điểm chỉ bán 10.000–15.000 đồng cho một xâu 5–10 con. Thậm chí, một số nơi còn bán cá theo rổ với giá rẻ để người dân mua về làm thức ăn cho lợn, gà. Ngày nay, cá khoai được ưa chuộng vị ngọt tự nhiên, thịt mềm tan trong miệng. Thêm nữa, cá khoai ít xương, dễ ăn với người già và trẻ nhỏ.

Từ loại cá bình dân đến đặc sản có lúc giá 1 triệu đồng/kg

Một trong những nguyên nhân khiến cá khoai trước đây ít được thương lái chú ý là đặc tính thịt quá mềm, chứa nhiều nước và rất dễ nát. Nếu không được bảo quản cẩn thận, cá nhanh giảm độ tươi, gây khó khăn cho việc vận chuyển đi xa. Khi chế biến, chỉ cần đảo mạnh hoặc đun quá lâu, phần thịt cũng dễ vỡ vụn.

Trước kia, cá khoai chủ yếu xuất hiện trong bữa cơm của các gia đình vùng biển, thường được nấu canh chua hoặc chế biến thành những món ăn đơn giản. Tuy nhiên, khi du lịch phát triển, các món ăn địa phương được nhiều người biết đến hơn, cá khoai dần trở thành nguyên liệu được ưa chuộng tại các nhà hàng hải sản.

Năm 2025, cá khoai tại một số chợ vùng biển có giá khoảng 150.000–250.000 đồng/kg, có thời điểm tại Hà Tĩnh lên tới 280.000 đồng/kg. Tại Hà Nội, mức giá thường dao động từ 170.000–320.000 đồng/kg, tùy thời điểm và chất lượng.

Đặc biệt, vào những đợt khan hiếm cuối năm hoặc cận Tết, cá khoai có thể được bán với giá 400.000–500.000 đồng/kg. Theo ghi nhận hồi tháng 2/2026, giá loại cá này từng tăng lên khoảng 750.000 đồng đến 1 triệu đồng/kg, trong khi một số tiểu thương cho biết không có đủ hàng để bán.

Mức giá cao chủ yếu xuất phát từ nguồn cung theo mùa và đặc tính khó bảo quản của cá khoai. Cá tươi sau khi đánh bắt cần được tiêu thụ nhanh, trong khi việc vận chuyển đến những thị trường xa gặp nhiều hạn chế. Vì vậy, vào những thời điểm nguồn hàng ít, giá bán có thể tăng mạnh.

Mùa cá khoai thường tập trung vào khoảng tháng 9–12 âm lịch, tùy từng vùng biển và điều kiện thời tiết. Một số nơi có thể khai thác kéo dài đến khoảng tháng 2 âm lịch năm sau. Đây là thời điểm nhiều thực khách tìm mua cá khoai tươi để chế biến những món ăn đặc trưng của mùa lạnh.

Món lẩu cá khoai Quảng Bình lọt Top 100 đặc sản Việt Nam

Cá khoai có thể chế biến thành nhiều món ngon, trong đó nổi tiếng nhất phải kể đến lẩu cá khoai Quảng Bình. Năm 2017, món ăn này được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đưa vào Top 100 món ăn, ẩm thực đặc sản tiêu biểu Việt Nam.

Lẩu cá khoai hấp dẫn bởi phần nước dùng có vị chua thanh, thường được nấu từ cà chua, dứa, me hoặc những nguyên liệu tạo vị chua khác. Cá sau khi làm sạch được cắt khúc, tẩm ướp gia vị rồi để riêng. Khi ăn, thực khách mới thả cá vào nồi nước dùng đang sôi để giữ được vị ngọt và độ mềm tự nhiên.

Do thịt cá rất dễ nát, người nấu thường chỉ nhúng cá vừa đủ chín, hạn chế khuấy đảo. Lẩu được ăn kèm bún, rau xanh và nước chấm, tạo nên hương vị thanh nhẹ, đặc biệt thích hợp trong những ngày thời tiết se lạnh.

Ngoài lẩu, cá khoai còn được dùng để nấu canh chua, cháo, kho tiêu, kho nghệ hoặc chiên xù. Với món canh, cá thường được nấu cùng cà chua, hành lá, thì là hoặc rau răm. Phần thịt mềm, ngọt tự nhiên hòa cùng nước dùng tạo nên món ăn dân dã, dễ thưởng thức.

Ở vùng Cái Đôi Vàm, Cà Mau, người dân còn chế biến cá khoai thành sản phẩm khô để bảo quản được lâu hơn. Cá sau khi làm sạch được phơi nắng trên giàn, khi khô có thể đem nướng, chiên hoặc rim. Sản phẩm cá khoai Cái Đôi Vàm cũng từng được cấp chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tập thể.

Từ loại cá từng bị xem là hải sản bình dân, cá khoai ngày nay có chỗ đứng riêng trong ẩm thực Việt Nam. Tuy nhiên, mức giá 1 triệu đồng/kg chỉ được ghi nhận vào thời điểm khan hiếm, không phải giá bán phổ biến quanh năm. Sự thay đổi về giá trị của cá khoai cho thấy sức hút ngày càng lớn của những món ăn dân dã khi được nhiều thực khách biết đến và yêu thích.