Loại đồ uống làm tăng nguy cơ ung thư hơn cả đồ ăn ngọt

Mối lo ngại về tác động của đường đối với sức khỏe từ lâu đã trở thành chủ đề tranh luận gay gắt trong cộng đồng y tế cũng như đời sống thường nhật. Quan niệm cho rằng tiêu thụ đường sẽ trực tiếp nuôi dưỡng các tế bào ung thư khiến không ít người rơi vào trạng thái hoang mang và tìm cách loại bỏ hoàn toàn chất ngọt khỏi khẩu phần ăn.

Tuy nhiên, một cảnh báo mới đây từ 3 tiến sĩ chuyên khoa ung thư tại Mỹ đã thách thức nỗi sợ hãi dai dẳng này, đồng thời chỉ ra dạng đường thực sự đòi hỏi sự chú ý sát sao hơn từ công chúng.

Quan niệm cho rằng tiêu thụ đường sẽ trực tiếp nuôi dưỡng các tế bào ung thư khiến không ít người hoang mang. Ảnh minh họa: Andres Ayrton/Pexels

Cụ thể, một nghiên cứu quy mô được công bố trên Tạp chí Y khoa Anh (BMJ), thực hiện trên hơn 101.000 người trưởng thành, đã ghi nhận kết quả đáng chú ý. Theo đó, mỗi khi lượng tiêu thụ đồ uống có đường tăng thêm 100 ml mỗi ngày, nguy cơ mắc ung thư tổng thể của cá nhân đó sẽ tăng thêm 18%.

Dù nghiên cứu quan sát này chưa thể chứng minh mối quan hệ nguyên nhân - kết quả trực tiếp, kết quả thu được đã phát đi tín hiệu cảnh báo rõ ràng về việc con người cần kiểm soát chặt chẽ những gì mình uống hàng ngày.

"Đường vòng" thúc đẩy nguy cơ ung thư

Một ghi nhận mới từ trang tin Parade cho thấy mối quan ngại hàng đầu của các chuyên gia ung thư không nằm ở những chiếc bánh ngọt thỉnh thoảng xuất hiện trên bàn ăn, mà tập trung vào thói quen sử dụng thường xuyên các loại nước giải khát có gas, nước tăng lực, trà ngọt, nước ép trái cây hay cà phê pha sẵn chứa hương liệu.

Giải thích về cơ chế sinh học, Tiến sĩ Nathan Handley, Giám đốc Chương trình Phục hồi Ung thư Tích hợp thuộc Viện Sức khỏe Tích hợp Marcus tại hệ thống Jefferson Health (Mỹ), nhấn mạnh việc ăn đường không trực tiếp nuôi dưỡng khối u theo cách mà dư luận vẫn thường thêu dệt.

Dù các tế bào ung thư thường chuyển hóa glucose nhanh hơn so với tế bào bình thường, hiện tượng này hoàn toàn không đồng nghĩa với việc tiêu thụ đường sẽ trực tiếp thúc đẩy sự phát triển của khối u.

Mối quan ngại hàng đầu của các chuyên gia ung thư tập trung vào thói quen sử dụng thường xuyên các loại nước giải khát có gas. Ảnh: Rodolfo Clix/Pexels

Lập luận của ông cũng nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ Viện Ung thư Quốc gia Mỹ, khi cơ quan này khẳng định chưa có bất kỳ nghiên cứu nào chứng minh ăn đường làm tình trạng bệnh tệ đi hoặc loại bỏ đường sẽ làm khối u teo nhỏ.

Thay vì tác động trực tiếp, mối đe dọa thực sự của đường lại nằm ở cơ chế gián tiếp thông qua trọng lượng cơ thể. Tiến sĩ Dillon Cason, chuyên gia huyết học và ung thư học tại Viện Ung thư Lehigh Valley Topper (Mỹ), phân tích rằng tình trạng béo phì sẽ tạo ra môi trường viêm mãn tính, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các tế bào ung thư sinh sôi.

Ông Cason cũng đặc biệt lo ngại về các sản phẩm chứa siro ngô có hàm lượng fructose cao cùng các loại đường chế biến sâu, trong đó nước giải khát có gas là ví dụ điển hình. Những loại đồ uống giàu năng lượng này cung cấp lượng calo lớn nhưng lại không hề đem lại cảm giác no, khiến người dùng dễ dàng nạp quá mức cần thiết.

Phương án thay thế giải tỏa cơn thèm ngọt

Theo Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế, tình trạng tích tụ mỡ thừa trong cơ thể đã được chứng minh có liên quan trực tiếp tới nguy cơ phát triển tại 13 vị trí hoặc phân nhóm ung thư khác nhau.

Nhấn mạnh thêm về vấn đề trên, Tiến sĩ Handley chia sẻ rằng đồ uống có đường chính là nguồn cung cấp đường bổ sung lớn nhất trong chế độ ăn uống của người Mỹ và liên tục xuất hiện trong các nghiên cứu dịch tễ học về nguy cơ ung thư. Một lon nước ngọt có gas thông thường chứa tới khoảng 10 thìa cà phê đường, nhưng lại hoàn toàn thiếu vắng chất xơ cũng như khả năng tạo cảm giác no bụng.

Cùng chung quan điểm, một tổng quan hệ thống và phân tích gộp được thực hiện vào năm 2023 cũng chỉ ra rằng, việc tiêu thụ thêm 250 ml đồ uống ngọt mỗi ngày có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư vú, ung thư đại trực tràng và ung thư đường mật cao hơn.

Việc tiêu thụ thêm 250 ml đồ uống ngọt mỗi ngày có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư vú, ung thư đại trực tràng và ung thư đường mật cao hơn. Ảnh minh họa: Michelle Leman/Pexels

Khi xuất hiện cảm giác thèm ngọt, cả ba tiến sĩ ung thư đều đưa ra một lựa chọn chung duy nhất là trái cây tươi. Tiến sĩ Tingting Tan, chuyên gia tại Trung tâm điều trị ung thư City of Hope Newport Beach (Mỹ), thường kết hợp một quả đào chín cùng hạt dẻ cười.

Trong khi đó, hai tiến sĩ Nathan Handley và Dillon Cason ưu tiên các loại quả mọng và đôi khi bổ sung chocolate đen chứa hàm lượng cacao từ 70% trở lên. Trái cây không chỉ thỏa mãn vị giác nhờ vị ngọt tự nhiên mà còn cung cấp chất xơ, nước và các vi chất dinh dưỡng thiết yếu giúp làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu.

Dữ liệu từ một phân tích gộp trên hơn 1 triệu người cho thấy thói quen ăn trái cây thường xuyên giúp giảm tới 9% nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng.

Từ những phân tích chuyên môn, các y bác sĩ khẳng định người tiêu dùng không nhất thiết phải từ bỏ hoàn toàn món tráng miệng để giữ gìn sức khỏe. Tiến sĩ Tan bày tỏ sự đồng cảm khi chia sẻ rằng, ai trong chúng ta cũng có lúc thèm ngọt và việc thỉnh thoảng thưởng thức một chiếc bánh quy không phải là điều quá tồi tệ.

Sau cùng, chiến lược lành mạnh và thực tế nhất là bắt đầu cắt giảm lượng đường dạng lỏng trong các loại đồ uống hàng ngày, vốn là điều nhiều người ít chú ý tới, đồng thời chuẩn bị sẵn trái cây, các loại hạt và chocolate đen để sẵn sàng đáp ứng cơn thèm ngọt một cách an toàn nhất.