Loài động vật quý hiếm tưởng đã tuyệt chủng gần 100 năm bất ngờ xuất hiện

Nằm giữa vùng chuyển tiếp sinh thái giữa Tây Bắc và Bắc Trung Bộ, Vườn quốc gia (VQG) Xuân Liên, tỉnh Thanh Hóa không chỉ là "lá phổi xanh" của xứ Thanh mà còn là một kho báu đa dạng sinh học mang tầm quốc tế.

Trong lịch sử bảo tồn thế giới, có những loài vật chỉ còn tồn tại trên những trang hồ sơ cũ kỹ hoặc trong viện bảo tàng. Thế nhưng, tại Xuân Liên, điều kỳ diệu đã xảy ra. Một trong những phát hiện gây kinh ngạc nhất đối với giới khoa học quốc tế chính là sự hiện diện của loài Mang Pù Hoạt (Muntiacus puhoatensis) và Mang thường (Muntiacus muntjak).

Phát hiện loài Mang Pù Hoạt và Mang thường tại VQG Xuân Liên. Ảnh: VQG Xuân Liên.

Kết quả thực địa trên các tuyến, điểm và bẫy ảnh đã xác định được 11 cá thể Mang Pù Hoạt và 36 ghi nhận khác về loài Mang thường. Thông qua thu thập mẫu vật, các nhà khoa học đã có được 4 mẫu sọ Mang Pù Hoạt, 10 mẫu sọ Mang thường cùng 34 mẫu da, lông, phân của hai loài mang trên trong các thôn bản quanh khu bảo tồn.

Loài mang này từng được ghi nhận là tuyệt chủng trên thế giới, suốt gần một thế kỷ, giới bảo tồn ngỡ rằng chúng đã biến mất vĩnh viễn khỏi bản đồ sinh giới. Tuy nhiên, thông qua các nghiên cứu ADN và bẫy ảnh tại Xuân Liên, các nhà khoa học đã xác định loài Mang Lào (Muntiacus rooseveltorum) và Mang Pù Hoạt là một loài. Loài này từng được công bố tuyệt chủng cách đây gần 100 năm tại Lào kể từ năm 1929.

Quần thể Mang tại Xuân Liên đang phát triển ổn định.

Không dừng lại ở đó, Xuân Liên hiện đang nắm giữ một "gia tài" động vật hoang dã vô cùng đồ sộ với 1.811 loài, trong đó có 94 loài quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam và Danh lục IUCN.

Đặc biệt, quần thể Vượn đen má trắng tại đây đã tăng trưởng ấn tượng, từ 41 đàn năm 2013 lên 62 đàn với khoảng 200 cá thể vào năm 2020. Đây chính là khu vực có phân bố loài vượn quý hiếm này lớn nhất và quan trọng nhất Việt Nam hiện nay.

Ngoài ra, sự tồn tại của hơn 224 cá thể Voọc xám, cùng các loài Cu li, Khỉ mặt đỏ, Khỉ đuôi lợn... đã minh chứng cho một hệ sinh thái được bảo vệ nghiêm ngặt và đang hồi sinh mạnh mẽ.

Quần thể Vượn đen má trắng tại VQG Xuân Liên đã tăng trưởng.

Ghi nhận về sự tồn tại của loài Mang Pù Hoạt một lần nữa khẳng định giá trị đa dạng sinh học đặc biệt của Xuân Liên. Nơi đây không chỉ là khu vực phân bố quan trọng nhất của loài Vượn đen má trắng cực kỳ nguy cấp mà còn của nhiều loài thực vật, động vật đặc hữu khác.

Đáng chú ý, Xuân Liên hiện là nơi duy nhất trên thế giới ghi nhận quần thể Mang Pù Hoạt đang tồn tại. Do đó, việc quản lý và bảo vệ rừng tại đây có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc bảo tồn loài mang quý hiếm này.

"Kết quả điều tra về các loài Mang với nhiều kích cỡ khác nhau cho thấy quần thể tại Xuân Liên đang phát triển ổn định nhờ hiệu quả của công tác bảo vệ sinh cảnh. Việc tìm thấy loài Mang sau gần một thế kỷ mất dấu là bằng chứng thực tế nhất cho thấy hệ sinh thái tại VQG Xuân Liên đang phục hồi tốt, xứng đáng là một vùng đa dạng sinh học trọng điểm trên bản đồ bảo tồn thế giới", một cán bộ VQG Xuân Liên cho biết.

Loài Gà lôi trắng tại VQG Xuân Liên.

Kết quả này có được nhờ sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại trong quản lý rừng và việc tạo ra sinh kế bền vững cho người dân địa phương. Sự trở lại của những loài động vật quý hiếm chính là thước đo chính xác nhất cho hiệu quả của công tác bảo tồn, góp phần thiết thực vào việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam và quốc tế.