Loài rắn nguy hiểm Trại rắn Đồng Tâm vừa cảnh báo

83 ca rắn cắn được Trại rắn Đồng Tâm tiếp nhận trong tháng 9, tăng 19 ca. Ảnh: Flickr.

Từ đầu năm đến nay, Trại rắn Đồng Tâm điều trị khoảng 800 trường hợp bị rắn và côn trùng cắn, trong đó khoảng 55% là các ca bị rắn độc. Riêng tháng 9, đơn vị này tiếp nhận 83 bệnh nhân bị rắn cắn, tăng 19 ca so với tháng trước.

Thượng tá, bác sĩ chuyên khoa I Lê Văn Tâm, Phó chủ nhiệm khoa Điều trị rắn cắn, Trại rắn Đồng Tâm, cho biết rắn lục đuôi đỏ là một trong những loài rắn độc được ghi nhận tấn công người dân nhiều.

Nọc độc đánh vào máu

Một trường hợp gần đây tại Bệnh viện Quân y 120 (Đồng Tháp) cho thấy diễn tiến sau khi bị rắn lục đuôi đỏ cắn có thể rất nhanh.

Nam bệnh nhân 44 tuổi bị một con rắn màu xanh, kích thước bằng khoảng ngón chân cái, cắn vào ngón áp út bàn tay trái khi đang cắt cỏ gần ao. Khoảng 3 phút sau khi bị cắn, ông bắt đầu chóng mặt. Đến khoảng 20 phút, ông nhiều lần nôn ra máu.

Khi nhập viện, khoang miệng bệnh nhân còn ứ nhiều máu. Bàn tay trái sưng nề, phù từ bàn tay lên đến khuỷu tay và có biểu hiện chảy máu. Các chỉ số đông máu bị rối loạn.

Các bác sĩ lập tức cấp cứu, sử dụng huyết thanh kháng nọc rắn, huyết tương tươi đông lạnh, huyết thanh kháng độc tố uốn ván, thuốc kháng tiết acid dạ dày và kháng sinh. Sau 6 giờ, các chỉ số dần ổn định. Sau 12 giờ, tình trạng phù nề tay chân giảm và các chỉ số tiếp tục cải thiện.

Bàn tay sưng phù của bệnh nhân bị rắn cắn. Ảnh: BVCC.

Về loài rắn lục đuôi đỏ, bác sĩ Hoàng Văn Tuấn, khoa Bệnh nghề nghiệp và Huyết học lâm sàng (A25), Bệnh viện Quân y 175, cho biết lục đuôi đỏ (Trimeresurus albolabris) thuộc họ rắn lục. Nọc độc của loài này chứa hơn 20 thành phần có khả năng tác động đến quá trình đông máu, gây tan máu, phù nề, nhiễm độc và tổn thương nhiều cơ quan.

Rắn lục đuôi đỏ thường có màu xanh lục sáng, đuôi đỏ hoặc cam, đầu hình tam giác và đồng tử dọc. Loài này thường sống trong bụi rậm, vườn cây, hoạt động về đêm.

GS.TS Đặng Huy Huỳnh, Chủ tịch Hội Động vật học Việt Nam, cho biết theo nhiều tài liệu, loài này còn được gọi là rắn lục mép trắng hoặc rắn lục tre, có vùng phân bố khá rộng. Đây là loài chủ yếu sống trên cây, ăn chuột, thằn lằn, ếch, nhái và hoạt động về đêm. Màu xanh của chúng khiến việc phát hiện trong bụi cây trở nên khó khăn.

Người bị rắn lục đuôi đỏ cắn thường xuất hiện hai dấu nanh rõ. Vùng bị cắn có thể sưng nhanh chỉ sau vài phút, kèm chảy máu tại chỗ. Khoảng 6 giờ sau, vùng tổn thương có thể lan rộng đến gốc chi, kèm đau nhức, bầm tím, xuất huyết dưới da hoặc xuất hiện bọng nước chứa máu.

Nếu không được điều trị, nạn nhân có nguy cơ nhiễm trùng, hoại tử hoặc hội chứng chèn ép khoang. Toàn thân có thể xuất hiện rối loạn đông máu, xuất huyết đa cơ quan, suy thận cấp và các biến chứng đe dọa tính mạng. Vì vậy, người bị cắn cần hạn chế vận động để tránh thúc đẩy quá trình hấp thu và phát tán nọc độc.

Rắn chết vẫn có thể cắn

Một điểm ít người biết là sau khi rắn đã chết, phần đầu rắn vẫn có thể cắn theo phản xạ. Vì vậy, người dân không nên chủ quan hoặc cố nhặt, bắt rắn sau khi đã tiêu diệt.

Bác sĩ Phạm Thị Ánh Hồng, Phó giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Bệnh viện Da liễu TP Đà Nẵng, khuyến cáo khi bị rắn cắn, việc đầu tiên là giữ bình tĩnh, hạn chế vận động và bất động chi bị thương. Người dân nên tháo nhẫn, vòng, đồng hồ hoặc các đồ trang sức ở vùng bị cắn để tránh chèn ép khi chi sưng nề.

Rắn lục đuôi đỏ thuộc họ rắn lục, nọc độc của chúng có thể gây rối loạn đông máu. Ảnh: Flickr.

Đặc biệt, người dân không băng ép khi bị rắn lục cắn, bởi biện pháp này có thể khiến tổn thương tại chỗ nặng hơn. Băng ép bất động chỉ được áp dụng trong một số trường hợp bị rắn hổ như cạp nong, cạp nia, hổ mang chúa, rắn biển và một số loài hổ mang, nhằm làm chậm triệu chứng liệt.

Người dân cũng không nên tự rạch, chọc vào vết cắn hoặc hút nọc độc. Các phương pháp dân gian như đắp lá, dùng đá hay chườm lạnh có thể làm chậm quá trình đưa nạn nhân đến bệnh viện.

Do rất khó xác định chính xác rắn độc hay không độc, nạn nhân cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Để hạn chế nguy cơ bị rắn cắn, GS Huỳnh khuyến cáo người dân phát quang bụi rậm quanh nhà, hạn chế trồng dây leo sát cửa và kiểm soát chuột - nguồn thức ăn của rắn.

Khi làm việc ở khu vực nhiều cây cối, nên mặc quần áo dài, đi ủng, mang găng tay và dùng gậy khua trước khi di chuyển. Ban đêm cần sử dụng đèn pin. Khi gặp rắn, người dân không nên cố bắt hoặc xua đuổi, bởi hành động này có thể khiến rắn cảm thấy bị đe dọa và tấn công.