Loạt biện pháp chặn lừa đảo, gian lận trong thanh toán số

Ngân hàng Nhà nước đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán. Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Nhiều biện pháp bảo vệ khách hàng trước lừa đảo số

Tại Họp báo thông tin kết quả hoạt động ngân hàng quý I/2026, ông Lê Văn Tuyên - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết: Trong bối cảnh các hành vi lừa đảo, gian lận trên không gian mạng ngày càng tinh vi, NHNN đã áp dụng rất nhiều các biện pháp. Trong đó, biện pháp quan trọng là hoàn thiện hành lang pháp lý để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) và thanh toán số, nhưng cũng vẫn đảm bảo an ninh an toàn cho hệ thống thanh toán.

Thời gian qua, NHNN đã tham mưu, trình Chính phủ ban hành nhiều nghị định quan trọng như: nghị định về thanh toán không dùng tiền mặt, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng, tiền di động… Đồng thời, NHNN cũng ban hành các thông tư liên quan đến tài khoản thanh toán, thẻ ngân hàng, đại lý thanh toán, trung gian thanh toán và giám sát hệ thống thanh toán.

Một trong những điểm nhấn là tăng cường xác thực khách hàng bằng sinh trắc học. Theo quy định, khách hàng chỉ được thực hiện giao dịch sau khi thông tin được đối chiếu khớp đúng với giấy tờ tùy thân và dữ liệu sinh trắc học. Việc xác thực trực tiếp được yêu cầu đối với khách hàng cá nhân hoặc người đại diện hợp pháp của tổ chức (trừ một số trường hợp đặc biệt).

Đáng chú ý, theo các quy định mới (Thông tư 50 và 77), các giao dịch trực tuyến từ 10 triệu đồng/lần hoặc tổng trên 20 triệu đồng/ngày bắt buộc áp dụng xác thực sinh trắc học. Đồng thời, các hành vi cho thuê, mua bán tài khoản thanh toán sẽ bị xử lý nghiêm.

NHNN cũng triển khai mạnh các giải pháp làm sạch dữ liệu và phòng chống gian lận theo Đề án 06. Trong đó, hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý và giám sát phòng ngừa gian lận (SIMO) đã được đưa vào vận hành, cho phép các tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán chia sẻ thông tin về tài khoản nghi ngờ để kịp thời cảnh báo, ngăn chặn giao dịch.

Gần 155 triệu hồ sơ khách hàng được đối chiếu sinh trắc học

Theo ông Lê Hoàng Chính Quang - Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, NHNN, ngành ngân hàng là một trong những lĩnh vực tiên phong triển khai Đề án 06, đặc biệt trong việc làm sạch dữ liệu và định danh khách hàng.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống định danh và xác thực điện tử (VNeID), cùng căn cước công dân (CCCD) gắn chip nhằm đối chiếu, xác thực thông tin khách hàng khi đăng ký và sử dụng dịch vụ ngân hàng.

Triển khai nhiệm vụ này, NHNN đã phối hợp với Bộ Công an xây dựng Kế hoạch số 01/KHPH-BCA-NHNN ngày 24/4/2023 . Kết quả, Cục Phòng, chống rửa tiền làm sạch toàn bộ 154 triệu tài khoản, 36 triệu hồ sơ khách hàng trong cơ sở dữ liệu phòng, chống rửa tiền, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia Việt Nam đã đối chiếu khoảng 57 triệu lượt hồ sơ khách hàng, làm sạch được gần 44,5 triệu hồ sơ khách hàng.

Tại các tổ chức tín dụng (TCTD), tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, tính đến hết ngày 03/4/2026, gần 155 triệu hồ sơ khách hàng (hơn 153 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 1,94 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức) đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua CCCD gắn chip hoặc ứng dụng VneID. Việc này giúp loại bỏ tài khoản ảo và nâng cao tính minh bạch cho toàn hệ thống.

Giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 40,74% về số lượng và 13,41% về giá trị

Theo báo cáo của NHNN, trong quý I/2026, hạ tầng phục vụ chuyển đổi số ngành ngân hàng luôn được chú trọng đầu tư, nâng cấp, phát triển. Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng hoạt động thông suốt, an toàn, hiệu quả.

Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử do Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia (Napas) tổ chức vận hành tiếp tục đẩy mạnh tích hợp, kết nối sản phẩm, dịch vụ, nền tảng với các ngành, lĩnh vực khác để cung cấp dịch vụ công qua Cổng dịch vụ công Quốc gia, tập trung vào các lĩnh vực y tế, giáo dục, giao thông. Mạng lưới ATM, POS phủ đến hầu hết các địa phương trên toàn quốc.

Việt Nam đã hoàn tất kết nối hệ thống thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua QR Code với Thái Lan, Campuchia, Lào, Trung Quốc và đang triển khai kết nối thanh toán QR với một số quốc gia khác.

Hệ sinh thái số đa dạng đã đem lại nhiều tiện ích hấp dẫn cho người dùng. Đến nay, hầu hết dịch vụ ngân hàng cơ bản đã thực hiện trên kênh số, nhiều ngân hàng đạt tỷ lệ trên 95% giao dịch thực hiện trên kênh số.

Giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng mạnh về số lượng và giá trị. Ảnh: ST

Trong những tháng đầu năm 2026, NHNN tiếp tục tổ chức triển khai tích cực các Đề án, Chương trình, Kế hoạch, chính sách nhằm thúc đẩy TTKDTM và hoạt động ngân hàng số.

TTKDTM tiếp tục được phát triển, đạt được những kết quả tích cực. Trong 2 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, giao dịch TTKDTM tăng 40,74% về số lượng và 13,41% về giá trị; qua kênh Internet tăng 73,09% về số lượng và 28,11% về giá trị; qua kênh điện thoại di động tăng 34,37% về số lượng và 10,51% về giá trị; giao dịch qua QR Code tăng 20,22% về số lượng và 12,59% về giá trị.

Trong 2 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, giao dịch qua ATM giảm 6,4% về số lượng và tăng 3,03% về giá trị. Điều này cho thấy nhu cầu thanh toán, rút tiền mặt của người dân qua ATM tiếp tục xu hướng giảm và được thay thế bởi các phương thức, thói quen TTKDTM.

Những kết quả đạt được trong TTKDTM góp phần thúc đẩy kinh tế số, xã hội số, Chính phủ số./.