Loạt chính sách kinh tế mới có hiệu lực từ tháng 10/2026

Các sự kiện thuộc diện công bố thông tin bất thường phải được doanh nghiệp phát hành trái phiếu công bố trong vòng 24 giờ kể từ khi xảy ra. Ảnh: Hoàng Anh

Chuẩn hóa giao dịch và công bố thông tin trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ

Từ ngày 1/10/2026, Thông tư 138 của Bộ Tài chính hướng dẫn một số điều của Nghị định 200/2026/NĐ-CP về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu ra thị trường quốc tế chính thức có hiệu lực.

Thông tư đồng thời thay thế Thông tư 30/2023/TT-BTC và Thông tư 76/2024/TT-BTC.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc chuẩn hóa từ khâu đăng ký, lưu ký, tổ chức giao dịch đến thanh toán trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.

Theo thông tư, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ được thực hiện theo phương thức thỏa thuận trên hệ thống giao dịch. Phương thức này gồm thỏa thuận điện tử và thỏa thuận thông thường.

Đối với thanh toán, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam thực hiện thanh toán giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ theo phương thức thanh toán tức thời theo từng giao dịch với thời gian thanh toán trong cùng ngày giao dịch, không áp dụng cơ chế đối tác bù trừ trung tâm.

Một nhóm quy định khác tập trung vào nghĩa vụ minh bạch thông tin của doanh nghiệp phát hành. Doanh nghiệp phát hành thực hiện công bố thông tin trước đợt chào bán trái phiếu cho các nhà đầu tư đăng ký mua trái phiếu và gửi nội dung công bố thông tin đến Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội tối thiểu 01 ngày làm việc trước ngày dự kiến tổ chức đợt chào bán (ngày bắt đầu đợt chào bán trái phiếu) theo quy định tại Điều 29 Nghị định số 200/2026/NĐ-CP.

Với trái phiếu có lãi suất thả nổi hoặc kết hợp giữa lãi suất cố định và thả nổi, doanh nghiệp phải công bố lãi suất thực tế áp dụng cho kỳ tính lãi chậm nhất một ngày làm việc trước thời điểm trả lãi.

Các sự kiện thuộc diện công bố thông tin bất thường phải được công bố trong vòng 24 giờ kể từ khi xảy ra.

Thông tư cũng tăng cường cơ chế chia sẻ dữ liệu khi Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội cung cấp dữ liệu trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ cho UBND cấp tỉnh và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phục vụ quản lý, giám sát.

Điều kiện mới với doanh nghiệp xuất, nhập khẩu gạo

Cũng từ ngày 1/10, Nghị định mới về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo có hiệu lực, đồng thời bãi bỏ Nghị định 107/2018/NĐ-CP và Nghị định 01/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 107.

Theo quy định mới, thương nhân xuất khẩu gạo phải có ít nhất một kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và một cơ sở xay xát gạo, đáp ứng quy định về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Kho và cơ sở xay xát có thể thuộc sở hữu hoặc được thuê, nhưng thương nhân đã sử dụng các cơ sở này để được cấp giấy chứng nhận không được cho thương nhân khác thuê để sử dụng làm điều kiện đề nghị cấp giấy chứng nhận.

Cơ chế quản lý cũng chuyển mạnh sang hậu kiểm. Thương nhân tự kê khai và chịu trách nhiệm về hồ sơ; UBND cấp tỉnh nơi có kho phải tổ chức hậu kiểm trong vòng 45 ngày kể từ ngày Bộ Công Thương cấp giấy chứng nhận.

Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo có thời hạn 5 năm. Bộ Công Thương xem xét cấp giấy trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Đáng chú ý, nghị định thiết lập cơ chế đánh giá mức độ tín nhiệm đối với thương nhân xuất khẩu gạo theo thang điểm từ 0 đến 100, dựa trên nhiều tiêu chí như xếp hạng tín dụng, nghĩa vụ thuế, tuân thủ hải quan, liên kết vùng nguyên liệu, xây dựng thương hiệu, kết quả xuất khẩu, dự trữ lưu thông và chế độ báo cáo.

Doanh nghiệp sẽ được phân loại từ “tín nhiệm rất thấp” đến “tín nhiệm rất cao”. Cơ chế đánh giá này bắt đầu được thực hiện từ ngày 1/1/2028.

Ngoài ra, doanh nghiệp xuất khẩu phải thường xuyên duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 5% số lượng gạo đã xuất khẩu trong sáu tháng trước đó.

Đối với thương nhân nhập khẩu gạo, nghị định bổ sung yêu cầu thông báo kế hoạch nhập khẩu với Bộ Công thương. Các thương nhân đang hoạt động phải thực hiện việc này trong vòng 45 ngày kể từ ngày nghị định có hiệu lực.

Nghị định mới thiết lập cơ chế đánh giá mức độ tín nhiệm đối với thương nhân xuất khẩu gạo theo thang điểm từ 0 đến 100.

Luật Phát triển đô thị mở cơ chế mới cho TOD và huy động nguồn lực

Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, riêng khoản 4 Điều 7 áp dụng từ ngày 1/9/2026.

Một nội dung nổi bật là việc xác lập cơ chế phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, hay TOD.

HĐND thành phố được trao thẩm quyền quy định chính sách phát triển đô thị trong khu vực TOD, trong đó có thể sử dụng ngân sách thành phố thực hiện dự án đầu tư công độc lập phục vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, tạo quỹ đất để đấu giá hoặc thanh toán cho nhà đầu tư dự án đường sắt theo hình thức BT.

Luật đồng thời mở cơ chế khai thác phần giá trị tăng thêm của đất và diện tích sàn xây dựng trong khu vực TOD để tạo nguồn lực phát triển đường sắt địa phương và hạ tầng giao thông kết nối.

Ngoài TOD, chính sách mới còn hướng tới tăng phân cấp cho địa phương, đa dạng hóa phương thức huy động vốn, trong đó có hợp tác công - tư, nhằm thu hút thêm nguồn lực ngoài ngân sách cho phát triển đô thị.

Điều kiện mới để ngân hàng có vốn nhà nước chia cổ tức bằng cổ phiếu

Nghị định 316/2026/NĐ-CP, sửa đổi Nghị định 135/2025/NĐ-CP về chế độ tài chính và giám sát đầu tư vốn nhà nước tại các tổ chức tín dụng, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.

Theo đó, mức trích quỹ đầu tư phát triển tối đa là 40%, đồng thời tổng mức trích quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ và quỹ đầu tư phát triển không vượt quá 50%.

Đáng chú ý, đối với việc chia cổ tức bằng cổ phiếu, tổ chức tín dụng phải đạt xếp loại từ loại B trở lên trong hai năm liền kề và duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3% mới thuộc diện được trình Thủ tướng xem xét.

Ngân hàng Nhà nước đồng thời phải lấy ý kiến thống nhất của Bộ Tài chính trước khi trình phê duyệt.

Cơ chế tài chính đặc thù cho TKV

Từ ngày 5/10/2026, Nghị định 325/2026/NĐ-CP về cơ chế hoạt động và quản lý tài chính đặc thù đối với Công ty mẹ - Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) có hiệu lực và áp dụng từ năm tài chính 2026.

Nghị định thiết lập cơ chế quản lý thống nhất từ khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến đến tiêu thụ các nguồn khoáng sản như than và bôxít.

TKV đóng vai trò đầu mối điều phối, quyết định và điều chỉnh giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ trong “thị trường TKV”.

Về tài chính, doanh nghiệp được xử lý một số chi phí rủi ro từ nguồn lợi nhuận sau thuế, như chi phí thăm dò thất bại vì không đủ trữ lượng, thiếu công nghệ xử lý môi trường hoặc do thay đổi quy hoạch, chính sách. Các khoản này có thể được phân bổ trong thời gian tối đa 5 năm sau khi được kiểm toán độc lập chấp thuận.

Cổng một cửa quốc gia cho phép sử dụng VNeID

Nghị định 336/2026/NĐ-CP về thực hiện thủ tục hành chính đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải theo cơ chế một cửa quốc gia, một cửa ASEAN có hiệu lực từ ngày 15/10.

Một điểm đáng chú ý là từ thời điểm này, người sử dụng có thể dùng tài khoản định danh điện tử VNeID để đăng ký và truy cập Cổng thông tin một cửa quốc gia.

Đơn vị quản lý cổng phải kiểm tra, đối chiếu thông tin người khai trong thời hạn một ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận.

Nghị định cũng hướng tới tăng kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, công nhận chứng từ điện tử và giảm hồ sơ giấy trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Quy định 9 nhóm hoạt động thương mại của doanh nghiệp FDI

Từ ngày 18/10/2026, Nghị định 342/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP và quy định lại hoạt động mua bán hàng hóa cùng các hoạt động liên quan trực tiếp của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Nghị định xác định 9 nhóm hoạt động thuộc diện cấp giấy phép kinh doanh, gồm một số hoạt động như phân phối bán lẻ, logistics chưa cam kết mở cửa, trung gian thương mại, cho thuê hàng hóa và kinh doanh một số nhóm hàng đặc thù.

Doanh nghiệp FDI đã hoạt động từ một năm trở lên phải bảo đảm không có nợ thuế quá hạn.

Đáng chú ý, hoạt động quản lý, vận hành nền tảng thương mại điện tử trung gian và mạng xã hội có chức năng giao dịch cũng được đưa vào phạm vi quản lý.

Nâng hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp lên tối đa 95%

Nghị định 346/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 58/2018/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 20/10/2026.

Theo đó, mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp cho hộ nghèo, cận nghèo được nâng từ 90% lên tối đa 95%; cá nhân không thuộc diện nghèo được hỗ trợ tối đa 50%.

Doanh nghiệp, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã đáp ứng điều kiện liên kết sản xuất, chứng nhận chất lượng hoặc ứng dụng công nghệ cao có thể được hỗ trợ tối đa 30%.

Nghị định đồng thời bổ sung các sản phẩm bảo hiểm theo chỉ số như năng suất, thời tiết và viễn thám, trong đó việc bồi thường có thể căn cứ vào dữ liệu khách quan thay vì chỉ xác định thiệt hại riêng lẻ.

Áp dụng quy chuẩn mới với động cơ và ắc quy xe điện hai bánh

Hai Thông tư 12/2026/TT-BXD và 13/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng cùng có hiệu lực từ ngày 9/10/2026, lần lượt ban hành QCVN 30:2026/BXD về động cơ và QCVN 31:2026/BXD về ắc quy sử dụng cho xe mô tô điện, xe gắn máy điện.

Đối với các kiểu loại động cơ hoặc ắc quy đã nộp hồ sơ đăng ký kiểm tra, thử nghiệm hoặc chứng nhận trước ngày 9/10, hồ sơ tiếp tục được xử lý theo quy định tại thời điểm tiếp nhận.

Các báo cáo thử nghiệm được cấp trước thời điểm này vẫn có giá trị để phục vụ chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.