Loạt máy bay 'bô lão' của Mỹ 'đến tuổi vẫn chưa được nghỉ hưu

Thay vì loại biên B-1B Lancer và B-2 Spirit vào đầu những năm 2030 khi B-21 Raider bắt đầu đi vào hoạt động, lực lượng này hiện dự kiến duy trì cả hai dòng máy bay ít nhất đến năm 2037.

Máy bay B-1B Lancer chuẩn bị hạ cánh. (Ảnh: Không quân Mỹ)

Thông tin được Tướng Stephen Davis thuộc Bộ Tư lệnh Tấn công Toàn cầu của Không quân Mỹ đưa ra, cho thấy Washington muốn có thêm thời gian chuyển tiếp trước khi B-21 trở thành lực lượng ném bom chủ lực thế hệ mới.

Theo kế hoạch trước đây, B-1B và B-2 sẽ lần lượt rời biên chế khi B-21 được đưa vào vận hành. Lực lượng ném bom tương lai của Mỹ được định hình xoay quanh B-21 Raider cùng B-52J, phiên bản hiện đại hóa của B-52 Stratofortress đã phục vụ từ những năm 1950.

Việc kéo dài thời gian hoạt động của B-1B và B-2 dường như nhằm giảm rủi ro trong quá trình chuyển đổi. Nếu B-21 gặp chậm trễ trong sản xuất, tích hợp vũ khí hoặc phát sinh vấn đề khi bước vào khai thác thực tế, Không quân Mỹ vẫn có thể dựa vào những máy bay hiện có để duy trì năng lực tấn công tầm xa.

Phi đội máy bay ném bom Mỹ hiện có những gì?

Bộ Tư lệnh Tấn công Toàn cầu Mỹ hiện vận hành khoảng 140 máy bay ném bom chiến lược, gồm B-52, B-1B và B-2.

B-52 là dòng máy bay lâu đời nhất nhưng vẫn giữ vai trò quan trọng nhờ khả năng mang nhiều loại vũ khí. B-1B nổi bật với tốc độ siêu âm, tầm hoạt động lớn và tải trọng vũ khí cao, trong khi B-2 đảm nhiệm một vai trò đặc biệt nhờ khả năng tàng hình kết hợp với năng lực tấn công mục tiêu được bảo vệ nghiêm ngặt.

Vì sao Mỹ cần giữ lại B-1B và B-2?

Một trong những vấn đề lớn mà Không quân Mỹ phải đối mặt là số lượng máy bay ném bom sẵn sàng chiến đấu không phải lúc nào cũng tương đương với tổng số máy bay trong biên chế.

Một phần phi đội luôn phải dành cho bảo dưỡng, sửa chữa, nâng cấp, thử nghiệm hoặc huấn luyện. Việc đưa một dòng máy bay hoàn toàn mới vào hoạt động đòi hỏi nhiều hơn việc hoàn thành các chuyến bay thử nghiệm.

Không quân Mỹ còn phải xây dựng dây chuyền sản xuất, đào tạo phi công và kỹ thuật viên, chuẩn bị cơ sở bảo đảm kỹ thuật, tích hợp vũ khí và hoàn thiện các đơn vị vận hành B-21.

Vì vậy, nếu B-1B và B-2 bị loại biên quá sớm, trong khi B-21 chưa đạt đủ quy mô, Mỹ có thể đối mặt với khoảng trống về năng lực máy bay ném bom tầm xa.

Để hạn chế nguy cơ này, Không quân Mỹ đang tìm cách duy trì những máy bay cũ lâu hơn. Một trong những nỗ lực gần đây là "Chương trình Sẵn sàng Sao Bắc Cực", tập trung đơn giản hóa quy trình bảo dưỡng và cải thiện tỷ lệ sẵn sàng chiến đấu của B-1 và B-52.

Việc giữ B-1B và B-2 đến năm 2037 sẽ tạo thêm thời gian để B-21 tăng số lượng, hoàn thiện quá trình tích hợp vũ khí và xử lý những vấn đề có thể phát sinh trong giai đoạn đầu vận hành.

B-1B đối mặt với giới hạn của tuổi thọ khung thân

Kéo dài tuổi thọ B-1B không phải nhiệm vụ đơn giản. Máy bay đã trải qua hàng thập kỷ hoạt động với nhiều nhiệm vụ bay ở độ cao thấp, tải trọng biến đổi và cường độ khai thác cao. Những yếu tố này khiến khung thân chịu áp lực lớn và tích lũy tình trạng mỏi vật liệu theo thời gian.

Các phân tích kỹ thuật và đánh giá kết cấu cho thấy một số máy bay B-1B đã xuống cấp đáng kể. Một số khung thân phải trải qua những đợt sửa chữa kết cấu lớn để tiếp tục hoạt động.

Những biện pháp này có thể kéo dài tuổi thọ từng máy bay, nhưng không giải quyết hoàn toàn vấn đề nền tảng đã được thiết kế từ nhiều thập niên trước.

Do đó, việc duy trì B-1B đến năm 2037 sẽ đòi hỏi Không quân Mỹ tiếp tục đầu tư đáng kể vào bảo dưỡng và sửa chữa kết cấu.

B-2 càng khó thay thế vì chỉ còn 19 chiếc

B-2 Spirit lại có một vấn đề khác: số lượng quá ít. Trong tổng số 21 chiếc được chế tạo ban đầu, Không quân Mỹ hiện còn 19 chiếc. Quy mô đội bay nhỏ khiến việc duy trì phụ tùng, thiết bị và năng lực bảo dưỡng trở nên khó khăn hơn.

Dù B-21 được thiết kế để thay thế B-2 trong nhiệm vụ tấn công xuyên phá, việc loại biên B-2 trước khi B-21 đạt đủ năng lực và số lượng sẽ đồng nghĩa với việc Mỹ tạm thời mất đi một nền tảng kết hợp giữa khả năng tàng hình và năng lực tấn công tầm xa đặc biệt.

Đây là lý do việc kéo dài tuổi thọ B-2 có thể mang lại thêm một khoảng đệm quan trọng cho quá trình chuyển tiếp.

B-21 đang tiến triển nhưng vẫn cần thời gian

B-21 Raider được xem là nền tảng trung tâm của lực lượng máy bay ném bom Mỹ trong tương lai. Máy bay được thiết kế với khả năng tàng hình tiên tiến hơn B-2 và chú trọng đến khả năng bảo trì, vận hành hiệu quả hơn.

Không quân Mỹ đã cam kết mua ít nhất 100 chiếc B-21, trong khi một số lãnh đạo cấp cao từng đề cập khả năng cần số lượng lớn hơn.

Tuy nhiên, một chương trình máy bay mới không thể lập tức thay thế toàn bộ một phi đội hiện có. Ngoài sản xuất máy bay, Mỹ còn phải đào tạo nhân lực, xây dựng cơ sở hạ tầng, tích hợp vũ khí và hoàn thiện quy trình vận hành.

Đặc biệt, nhu cầu duy trì năng lực tấn công tầm xa đang trở nên đáng chú ý trong bối cảnh Mỹ tập trung nhiều hơn vào khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nơi khoảng cách địa lý lớn khiến máy bay ném bom chiến lược vẫn giữ vai trò quan trọng.

Việc kéo dài thời gian phục vụ của B-1B và B-2 có thể được xem như một cách để Không quân Mỹ tạo thêm khoảng đệm cho quá trình chuyển đổi sang B-21.

Thay vì buộc B-21 phải nhanh chóng thay thế hoàn toàn các máy bay cũ ngay khi được đưa vào biên chế, Washington có thêm thời gian để mở rộng quy mô đội bay mới và xử lý những vấn đề có thể xuất hiện trong giai đoạn đầu.