Mô hình AI Trung Quốc phủ rộng toàn cầu, thách thức vị thế của Mỹ

Ảnh minh hoạ: AP Photo/Vincent Thian.

Từ chỗ chỉ chiếm tỷ trọng sử dụng tương đối nhỏ, các mô hình AI Trung Quốc nay được "ưa chuộng" trên hai nền tảng dành cho nhà phát triển. 

Theo đó, trên OpenRouter, các mô hình Trung Quốc chiếm 57%-67% tổng số token được sử dụng trong tuần trước, tăng mạnh so với mức 6%-13% hồi tháng 2.

Trong khi đó, trên Vercel, tỷ trọng sử dụng các mô hình Trung Quốc đã tăng lên 55% trong tháng 8, từ mức 11% hồi tháng 1.

Dữ liệu thống kê của OpenRouter bao gồm các doanh nghiệp tại Mỹ, châu Âu và nhóm “Global South” (các nước Nam bán cầu, gồm 82 quốc gia ở Trung và Nam Mỹ, châu Phi và châu Á). Vercel không công bố phân tích cụ thể về cơ cấu địa lý trong dữ liệu.

Tỷ lệ token được sử dụng trên Vercel, phân chia theo mô hình của Trung Quốc và không phải của Trung Quốc. Nguồn: Vercel.

Theo CNBC, diễn biến này đang khiến Washington lo ngại, cụ thể, hai ủy ban của Hạ viện Mỹ đang điều tra tác động nếu các mô hình AI Trung Quốc ngày càng được doanh nghiệp sử dụng rộng rãi.

Trong khi những năm qua, Mỹ đã tìm cách duy trì vị thế dẫn đầu AI bằng cách hạn chế khả năng tiếp cận của các công ty AI Trung Quốc đối với những loại chip tiên tiến nhất, thông qua các biện pháp kiểm soát xuất khẩu.

Ngoài ra, Washington cũng lo ngại khả năng các công ty Trung Quốc “tiếp cận chip Nvidia từ xa” thông qua các trung tâm dữ liệu đặt ở nước ngoài, cũng như khả năng các doanh nghiệp Trung Quốc nhanh chóng thu hẹp khoảng cách công nghệ nhờ kỹ thuật “chưng cất”.

Ông Daniel Remler, thành viên cấp cao thuộc chương trình Công nghệ và An ninh quốc gia của Trung tâm An ninh Mỹ mới (CNAS), một viện nghiên cứu tại Mỹ, cho rằng AI Trung Quốc đang tạo ra “rủi ro kinh tế và an ninh thực sự đối với Mỹ”.

Ông nói với CNBC mối quan ngại lớn nhất là “các quốc gia tích hợp các mô hình AI của Trung Quốc”. Điều này khiến họ chịu ảnh hưởng công nghệ từ Trung Quốc, từ đó dần chuyển thành sự gắn kết về địa chính trị. 

Ông Peter Walker, người đứng đầu bộ phận phân tích tại OpenRouter, đánh giá các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc được phát hành trong năm nay đã “có thể xử lý đáng tin cậy các tác vụ nâng cao của AI tác nhân, đặc biệt liên quan đến lập trình”, trong khi cuối năm 2025, năng lực của các mô hình Trung Quốc còn hạn chế.

Bên cạnh đó, các mô hình này còn có chi phí thấp hơn đáng kể so với phần lớn các mô hình do Mỹ phát triển. 

Đầu tuần này, OpenAI và Anthropic đều công bố các mô hình mới có mức giá thấp hơn.

Dianne Penn, người phụ trách quản lý sản phẩm, nghiên cứu và phòng thí nghiệm tại Anthropic, nói với CNBC rằng công ty đang tìm cách làm cho các mô hình tạo ra câu trả lời “hiệu quả hơn, qua đó sử dụng ít token hơn”. 

Bởi giá cả là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy người dùng lựa chọn sử dụng các mô hình AI Trung Quốc, theo Harpreet Arora, người phụ trách hạ tầng AI tác nhân tại Vercel.

“Các mô hình Trung Quốc đã đủ mạnh để xử lý nhiều tác vụ, trong khi chi phí thấp hơn. Khi một mô hình đạt chất lượng đủ đáp ứng yêu cầu công việc, chênh lệch về giá sẽ trở thành một yếu tố rất hấp dẫn”, ông Arora nói. 

Tuy nhiên, ông cũng cho biết các doanh nghiệp vẫn có xu hướng sử dụng những mô hình AI tiên tiến nhất của Mỹ cho một số tác vụ phức tạp hơn.

Chi phí chi tiêu vẫn tập trung chủ yếu vào các mô hình của Mỹ. Nguồn: OpenRouter.

OpenRouter cho biết trong những tuần gần đây, các doanh nghiệp thuộc nhóm “Global South” là nhóm sử dụng nhiều nhất mô hình AI Trung Quốc. Có tới 67% tổng số token được các doanh nghiệp trong nhóm này sử dụng là từ các mô hình Trung Quốc. 

Ông Remler của chương trình Công nghệ và An ninh quốc gia của Trung tâm An ninh Mỹ mới (CNAS) nhận định Đông Nam Á đặc biệt có thể là khu vực tiếp nhận hàng đầu các mô hình AI Trung Quốc, nhờ mối liên kết kinh tế và văn hóa chặt chẽ với Trung Quốc.

Tuy nhiên, ông cũng cho rằng: “Bất cứ nơi nào, từ Lagos (Nigeria - châu Phi) đến São Paulo (Brazil - Nam Mỹ) hay Jakarta (Indonesia - Đông Nam Á), nơi các doanh nghiệp và chính phủ đang tìm kiếm những mô hình AI mở với chi phí thấp, AI Trung Quốc có thể sẽ là một trong những lựa chọn đầu tiên họ tìm đến".