[Loạt Megastory] Đối thoại cùng những ‘di sản sống’ của Đảng (Kỳ cuối)
Nếu tự phê bình và phê bình là vũ khí để Đảng tự làm trong sạch, thì tinh thần tiên phong, dấn thân, dám nghĩ, dám làm là hành động cụ thể đưa đất nước vượt qua những khó khăn, thách thức, nắm bắt những vận hội mới để bứt phá trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trải qua các giai đoạn cách mạng, phẩm chất tiên phong của người đảng viên luôn mang những nội hàm lịch sử cụ thể. Trong hai cuộc kháng chiến giành độc lập dân tộc, những người chiến sĩ cách mạng tiên phong, dấn thân là không chùn bước trước khó khăn, sẵn sàng hy sinh bất cứ lúc nào.
Trong thời bình, đặc biệt là thời đại số hóa toàn cầu và sự trỗi dậy của các siêu xu hướng công nghệ, tính tiên phong đòi hỏi sự dấn thân vào những không gian phát triển mới mẻ và đầy thách thức. Sự dấn thân ngày nay đòi hỏi không chỉ bản lĩnh vững vàng, nhiệt huyết, mà phải có năng lực thích ứng, tri thức khoa học, kỹ năng số và tầm nhìn hội nhập.
Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Đối với Bác, tính tiên phong của người đảng viên không phải là lời nói suông, mà phải thể hiện trong từng hành động, từng việc làm cụ thể. Tiên phong nghĩa là đi trước, làm trước, sẵn sàng đảm nhận nhiệm vụ khó khăn nhất, dấn thân vào những nơi gian khổ nhất và trở thành lực lượng nòng cốt trong các phong trào cách mạng.
Trải qua các giai đoạn cách mạng, phẩm chất tiên phong của người đảng viên luôn gắn liền với từng nhiệm vụ lịch sử cụ thể. Ngày nay, trong bối cảnh mới, không gian mới, mặt trận mới đòi hỏi sự dấn thân vào những lĩnh vực chưa có tiền lệ.
Là học sinh miền Nam tập kết ra Bắc, từng nhiều lần được gặp Bác Hồ, sau đó tham gia chiến dịch Đường 14 - Phước Long, ông Lê Lý Trịnh, sinh năm 1945, đảng viên 55 năm tuổi Đảng, sinh hoạt tại Chi bộ Khu phố Long Thủy 3, phường Phước Long, thành phố Đồng Nai cho rằng: Tiên phong, dấn thân, dám nghĩ, dám làm là phẩm chất đặc biệt của người đảng viên, dù trong thời chiến hay thời bình đều phải phát huy.
Để sự tiên phong luôn trở thành hành động dám nghĩ, dám làm của người cán bộ, đảng viên trong thời đại hội nhập quốc tế sâu rộng, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 14-KL/TW ngày 22-9-2021 về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung. Lần đầu tiên trong lịch sử Đảng, một văn bản mang tính kim chỉ nam đã công khai bảo vệ những quyết định đột phá, vượt rào pháp lý (nhưng không vì tư lợi) để mang lại giá trị cho xã hội. Tinh thần của Kết luận số 14-KL/TW sau đó đã được Chính phủ thể chế hóa bằng Nghị định số 73/2023/NĐ-CP, quy định rõ ràng về quy trình, cơ chế pháp lý để bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm.
Gần đây nhất, ngày 22-8-2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đây là văn bản trọng tâm quy định về tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới, chuyển hóa tư tưởng này thành tiêu chuẩn cốt lõi và trách nhiệm bắt buộc.
Nghị quyết số 24-NQ/TW không chỉ dừng lại ở sự khuyến khích, mà yêu cầu tinh thần tiên phong phải trở thành ý thức tự giác. Nghị quyết góp phần thay đổi “cán cân trách nhiệm” khi né tránh, không hành động không còn là lựa chọn an toàn. Bởi nếu chỉ chịu trách nhiệm khi làm sai mà không phải chịu trách nhiệm khi không làm, cán bộ sẽ duy trì tâm lý an toàn, chờ đợi. Như vậy dẫn đến trì trệ.
Đảng ta đã sớm nhìn nhận tri thức và sự sáng tạo là chìa khóa của tương lai. Thế nhưng, thực tiễn công cuộc kiến tạo và đổi mới luôn tiềm ẩn rủi ro. Những quy định pháp luật đôi khi đi sau thực tiễn, tạo ra những “điểm nghẽn” khiến nhiều cán bộ nảy sinh tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm, chọn cách “không làm thì không sai”. Hệ lụy của tâm lý này là sự đình trệ của cả một bộ máy, làm lãng phí cơ hội vàng để đất nước cất cánh.
Để phá vỡ tảng băng tâm lý đó, sau 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII về chiến lược cán bộ, đội ngũ cán bộ các cấp có bước trưởng thành, phát triển về nhiều mặt, chất lượng ngày càng được nâng lên, từng bước đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thì ngày 19-5-2018, Hội nghị Trung ương 7 khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ. Trong đó, yêu cầu cán bộ phải được thử thách qua thực tiễn, có thành tích nổi trội và có “sản phẩm” cụ thể.
Đại hội XIII của Đảng tiếp tục nhấn mạnh việc tập trung “xây dựng đội ngũ cán bộ, trước hết là người đứng đầu có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức trong sáng, năng lực nổi bật, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, dám hành động vì lợi ích chung, có uy tín cao và thực sự tiên phong gương mẫu, là hạt nhân đoàn kết”.
Xuyên suốt trong nhiệm kỳ, mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên” được thực hành sâu rộng. Và để chuẩn bị cho việc xây dựng, hoàn thiện văn kiện Đại hội Đảng các ngành, các cấp, các địa phương tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và định hướng xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới, ngày 25-11-2024, tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, khi trao đổi chuyên đề “Kỷ nguyên phát triển mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam”, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh một số giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ trong giai đoạn mới.
Tổng Bí thư chỉ rõ, đổi mới mạnh mẽ công tác tuyển dụng, đào tạo, đề bạt, bổ nhiệm, luân chuyển, điều động, đánh giá cán bộ theo hướng thực chất, vì việc tìm người, trên cơ sở sản phẩm cụ thể đo đếm được; tăng cường tự đào tạo, tự bồi dưỡng, nhất là đối với yêu cầu của chuyển đổi số; xây dựng cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ có tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Trong môi trường số, cán bộ không chỉ phải nghĩ nhanh, mà còn phải hành động nhanh để nắm bắt thời cơ chính xác, do vậy để cán bộ không đơn độc trong hành trình kiến tạo đổi mới, Đảng và Nhà nước đã có cơ chế bảo vệ cán bộ dám dấn thân. Tổng Bí thư Tô Lâm một lần nữa khẳng định trong bài viết “Học tập suốt đời” ngày 2-3-2025: “Đảng, Nhà nước sẽ sớm tổng kết, đánh giá, nghiên cứu ban hành quy định, quy trình, đổi mới quan điểm đánh giá, sàng lọc, quy hoạch đội ngũ cán bộ, nhằm xây dựng hoàn chỉnh bộ máy công quyền trong sạch, vững mạnh, hết lòng, hết sức phục vụ Nhân dân; bảo vệ cán bộ sẵn sàng đi tiên phong, sẵn sàng "vượt rào" đột phá vì lợi ích chung”.
Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22-8-2026 của Bộ Chính trị khẳng định: “Dấn thân, đổi mới, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung là phẩm chất cốt lõi, trách nhiệm chính trị và yêu cầu tự thân của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới”. Vậy yêu cầu dấn thân đối với thế hệ cán bộ, đảng viên trẻ hiện nay là gì?
Đối thoại với bốn vị đảng viên lão thành, những người đã dành trọn thanh xuân, đem cả mồ hôi và máu xương cùng đất nước đi qua gian khó chiến tranh, chung tay kiến thiết đất nước, rồi lặng lẽ dõi theo quê hương đổi thay từng ngày - điều đọng lại sâu sắc nhất chính là một “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt: Dấn thân không phải là những khẩu hiệu, mà là lẽ sống được minh chứng bằng chính cuộc đời họ.
Với đồng chí Phan Văn Trang, sự dấn thân thời bình đòi hỏi người đảng viên phải tự khai phóng tri thức, dũng cảm bước ra khỏi "vùng an toàn" và đặt sự cống hiến lên trên lợi ích cá nhân. Người đảng viên phải là người mở đường, làm giàu cho tập thể và cho quê hương. Đứng vào hàng ngũ của Đảng hôm nay chính là tự nguyện chọn một môi trường rèn luyện khắt khe hơn, chủ động gánh vác những phần việc khó để cùng nhân dân đưa đất nước tiếp tục tiến lên.
Với đồng chí Quách Văn Lai, sự dấn thân lại hiện hữu qua một triết lý rất đời thường nhưng đầy bản lĩnh. Đã là đảng viên thì phải dám lao vào việc khó, việc khổ; làm bằng trọn vẹn trách nhiệm, trí tuệ và cái tâm vì lợi ích của nhân dân.
Còn đối với đồng chí Lê Thanh Kiệm, người từng tiên phong dẫn bước trong ngành ngân hàng ở Đồng Nai trong bối cảnh đầy khó khăn, thách thức, tinh thần dấn thân ngày nay cũng chính là sứ mệnh của tuổi trẻ. Thế hệ hôm nay phải mạnh dạn bước vào những không gian mới, chủ động giải những bài toán khó để mở ra vận hội mới cho đất nước. Và chặng đường ấy không thể rời xa gốc rễ, lý tưởng sống cao đẹp của cả dân tộc, của lớp lớp người đi trước.
Nhìn lại những “di sản sống” của Đảng, tinh thần dấn thân ấy không chỉ là "chất thép" giúp các đồng chí giữ trọn lời thề trước cờ Đảng, mà còn là ngọn lửa truyền nhiệt huyết cho thế hệ hôm nay. Trong đó, thực tiễn đổi mới sinh động của Đồng Nai đang trên đà bứt phá chính là thước đo giá trị nhất cho năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của từng tổ chức Đảng. Khi tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” được chuyển hóa từ nhận thức thành tiêu chuẩn hành động tự giác của mỗi cán bộ, đảng viên, đó không chỉ là sự tiếp nối xứng đáng ngọn lửa truyền thống của các thế hệ cha anh, mà còn là bệ phóng kiến tạo, đưa đất nước phát triển văn minh, hiện đại.
"Nhìn về tương lai, chúng ta xác định rõ: Muốn phát triển nhanh và bền vững, Việt Nam không thể đi theo lối mòn. Chúng ta phải dám nghĩ lớn, hành động lớn, thực hiện những cải cách lớn với quyết tâm chính trị cao nhất và nỗ lực bền bỉ nhất" - Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tại Hội nghị toàn quốc quán triệt các nghị quyết của Bộ Chính trị ngày 18-5-2025. Từ mệnh lệnh của người đứng đầu Đảng và Nhà nước, Việt Nam đã đề ra mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân cho giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên; tầm nhìn đến 2050 Việt Nam trở thành quốc gia hùng cường, hưng thịnh, hạnh phúc. Để hiện thực hóa khát vọng này, tinh thần dấn thân của cán bộ, đảng viên phải là đầu tàu, từ đó cùng với nhân dân cả nước đưa con tàu Việt Nam tiến nhanh, vững chắc vào kỷ nguyên mới.
