[Loạt Megastory] Gần dân hơn nhờ truyền thông số (Kỳ 1)

Xuất hiện trên mạng xã hội với hình ảnh “chú công an” gần gũi, mang đến những thông tin pháp luật hữu ích, thiết thực, với cách thể hiện sáng tạo, dí dỏm, những video clip, đồ họa trực quan do lực lượng công an thực hiện nhanh chóng “viral”, thu hút hàng ngàn, thậm chí hàng triệu lượt xem, tương tác trên các nền tảng số.

Trong kỷ nguyên số, bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội hiện diện trên từng nền tảng số. Ở đó, người chiến sĩ công an đang trở thành những “người kể chuyện”, mang pháp luật đến gần dân hơn, góp phần lan tỏa thông tin tích cực, xây dựng không gian mạng lành mạnh, an toàn và nhân văn. Đây cũng chính là giải pháp thiết thực để củng cố niềm tin xã hội, đấu tranh chống các quan điểm sai trái và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ những điều gần gũi nhất.

Trước sự bùng nổ của công nghệ số và các nền tảng mạng xã hội, nhiều đơn vị công an trên cả nước đã khai thác hiệu quả các nền tảng mạng xã hội, mang đến “làn gió mới” trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Lực lượng công an một số địa phương, trong đó có thành phố Đồng Nai đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), trợ lý ảo và các nền tảng số để nâng cao hiệu quả tuyên truyền, tạo ra những sản phẩm truyền thông hiện đại, hấp dẫn công chúng.

Có lẽ chưa bao giờ những thông tin liên quan đến đấu tranh với các loại tội phạm của lực lượng công an lại được người dân quan tâm chờ đón trên mạng xã hội nhiều như thời gian qua. Với cách truyền thông sáng tạo, gần gũi, Fanpage của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy - Công an Thành phố Hồ Chí Minh đã thu hút 880 ngàn người theo dõi. Riêng thông tin về chuyên án cao điểm 45 ngày đêm trong những ngày cuối tháng 5-2026 đã giúp Fanpage này nhận được sự quan tâm đặc biệt của người dân trên mạng xã hội khi thu hút hàng triệu lượt xem, chia sẻ và bình luận. Thay vì cung cấp thông tin một chiều, kết quả đấu tranh với tội phạm ma túy đã được lực lượng công an cập nhật và “báo cáo nhân dân” với ngôn từ gần gũi, sinh động. Ở đó, người dân cảm nhận được sự gần gũi, minh bạch và trách nhiệm của lực lượng công an, từ đó cùng chia sẻ cảm xúc, cổ vũ các “Chú công an” trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

Tại thành phố Đồng Nai, câu hỏi khi nào dao được xem là vũ khí quân dụng của người dân được cán bộ Công an xã Xuân Phú, thành phố Đồng Nai giải đáp thông qua video clip ngắn gọn nhưng hấp dẫn với sự hỗ trợ của công nghệ. Cung cấp kiến thức pháp luật thông qua các tình huống thực tế vừa gần gũi, vừa hài hước khiến cho clip này nhanh chóng lan tỏa trên các nền tảng mạng xã hội. Dưới bài đăng clip do Công an xã Xuân Phú thực hiện thu hút hơn 2,5 triệu lượt xem, nhiều người dân bày tỏ sự thích thú. Tài khoản Hoàng Quân bình luận: “Tuyên truyền kiểu này dễ hiểu và có tính lan tỏa cao”.

Tiếp nối clip được cộng đồng mạng quan tâm, chia sẻ, mới đây Công an xã Xuân Phú phối hợp với một số trường học trên địa bàn thực hiện clip với nội dung phòng chống bạo lực học đường - vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm. Clip như một “tiết học đặc biệt” rất cần thiết với mỗi học sinh, trang bị cho các em kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ mình, cương quyết nói không với bạo lực, bắt nạt trong học đường. Bối cảnh, nhân vật quen thuộc với học sinh, thông tin súc tích, kỹ thuật chuyển cảnh mượt mà giúp clip này nhanh chóng nhận được sự quan tâm, chia sẻ trên Facebook. Những quy định pháp luật được “mềm hóa” để học sinh dễ nhớ, dễ áp dụng trong thực tiễn là những điểm cộng của các clip tuyên truyền được cán bộ công an xã nỗ lực thực hiện.

Người trực tiếp sáng tạo những clip tuyên truyền pháp luật của Công an xã Xuân Phú đang thu hút sự chú ý của người dân gần đây là Đại úy Lê Minh Hiếu. Từng tham gia các buổi tuyên truyền pháp luật tại các khu dân cư, trường học... Đại úy Lê Minh Hiếu nhận thấy các buổi tuyên truyền trực tiếp không thu hút được đa dạng đối tượng người nghe, chủ yếu là người lớn tuổi tham dự. Trong khi đó, đa số người dân và nhất là giới trẻ đang dành khá nhiều thời gian trên không gian mạng, trong đó có việc xem các video clip ngắn trên Facebook, TikTok, Zalo... Cùng với định hướng đổi mới sáng tạo trong công tác tuyên truyền pháp luật, anh đã chủ động nghiên cứu, học hỏi và mạnh dạn thực hiện các clip với sự hỗ trợ hiệu quả của công nghệ.

Theo Đại úy Lê Minh Hiếu, với một người trẻ như anh, việc thực hiện các clip với sự hỗ trợ của công nghệ không khó, song cái khó là phải lồng ghép kiến thức pháp luật sao cho ngắn gọn, đúng quy định pháp luật và thực sự hấp dẫn. Bởi trong vô vàn thông tin xuất hiện mỗi ngày trên mạng xã hội, những clip tuyên truyền pháp luật phải đủ “mạnh” để hấp dẫn người xem. Trong đó, yếu tố quan trọng chính là 5-10 giây đầu tiên, quyết định người xem có tiếp tục theo dõi clip hay không. Điều này khiến cho quá trình sáng tạo kịch bản và edit hình ảnh của anh luôn chú trọng tạo điểm nhấn và sự kịch tính ngay từ những khoảnh khắc đầu tiên.

Là người trẻ dành nhiều thời gian cho mạng xã hội, chị Nguyễn Thùy Dương (ở xã Xuân Phú, thành phố Đồng Nai) bắt đầu theo dõi các video do lực lượng công an xã thực hiện trên Facebook. “Các video này đã tiếp cận được người trẻ như tôi vì khá hấp dẫn và hài hước. Không chỉ xem cho vui, qua đó tôi tiếp thu được khá nhiều thông tin, quy định pháp luật bổ ích mà trước giờ không để ý. Từ đó bản thân cũng được nâng cao sự hiểu biết và tuân thủ pháp luật”.

Đằng sau những con số “triệu view” là sự thay đổi tư duy truyền thông của lực lượng công an cơ sở trong bối cảnh xã hội số. Đó là "lấy người dân làm trung tâm" trong công tác tuyên truyền pháp luật. Thay vì chờ người dân tìm đến các kênh tuyên truyền truyền thống, lực lượng công an đã chủ động xuất hiện trên chính những nền tảng mà người dân, đặc biệt là giới trẻ sử dụng hằng ngày. Khi pháp luật được truyền tải bằng ngôn ngữ gần gũi, hình ảnh trực quan và các câu chuyện thực tế, khoảng cách giữa cơ quan quản lý nhà nước với người dân được rút ngắn, góp phần nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật. Đây cũng là minh chứng cho quá trình chuyển đổi số trong hoạt động của lực lượng công an, không chỉ ở lĩnh vực quản lý hành chính mà còn trong công tác tuyên truyền, dân vận số.

Hiện nay 100% (95/95) Công an xã, phường trên địa bàn thành phố Đồng Nai đã xây dựng và vận hành Fanpage chính thức. Đa số đơn vị đã ứng dụng AI trong biên tập nội dung, sản xuất video, thiết kế hình ảnh, xây dựng trợ lý số hỗ trợ người dân tra cứu thủ tục hành chính, tạo nên hệ sinh thái truyền thông số đồng bộ, hiện đại và gần gũi với nhân dân. Riêng Fanpage Công an thành phố Đồng Nai đã thực hiện 11 ngàn bài viết với hơn 420 ngàn người theo dõi.

Fanpage này luôn duy trì kênh tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân thông qua tin nhắn (Messenger Facebook), bình luận và các nền tảng tương tác trực tuyến. Qua đó, nhiều thông tin liên quan đến an ninh trật tự, tội phạm, vi phạm pháp luật đã được người dân chủ động cung cấp, giúp lực lượng Công an kịp thời nắm tình hình, xử lý hiệu quả ngay từ cơ sở.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Công an thành phố Đồng Nai xác định các Fanpage của lực lượng Công an từ thành phố đến xã, phường không chỉ là kênh thông tin chính thống mà còn là cầu nối trực tiếp giữa lực lượng công an với nhân dân trên không gian mạng.

Đổi mới phương thức tuyên truyền, công an các địa phương còn từng bước ứng dụng AI và công nghệ số trong giải quyết thủ tục hành chính nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Các hệ thống tự động hỗ trợ tra cứu thông tin, hướng dẫn kê khai hồ sơ, chatbot trả lời câu hỏi phổ biến đang góp phần giảm thời gian xử lý, giảm áp lực cho cán bộ và tạo thuận lợi cho người dân khi thực hiện thủ tục cư trú, cấp căn cước, đăng ký tài khoản định danh điện tử hay phản ánh kiến nghị trực tuyến...

Tại Công an phường Trảng Bom, “Đại úy Sen vàng” - một trợ lý pháp luật AI đã và đang trở thành người đồng hành tin cậy, tích cực hỗ trợ người dân giải quyết thủ tục hành chính. Đây là một trong những giải pháp sáng tạo thể hiện tinh thần đổi mới trong công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và từng bước hiện đại hóa công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại địa phương.

Điểm nhấn của mô hình là việc ứng dụng chatbot AI để tư vấn pháp luật và hướng dẫn thủ tục hành chính hoàn toàn tự động. Trợ lý ảo mang tên “Đại úy Sen vàng” hoạt động 24/24h này có khả năng cung cấp thông tin về các quy định pháp luật cơ bản, hướng dẫn hồ sơ, quy trình và thời gian giải quyết các thủ tục hành chính. Ngoài ra còn có thể trả lời tự động các câu hỏi thường gặp dựa trên kịch bản và nội dung văn bản pháp lý hiện hành đã được kiểm duyệt chặt chẽ.

Đặc biệt, Công an phường Trảng Bom đã xây dựng nhân vật AI “Đại úy Sen vàng” với hình ảnh chuẩn mực theo Điều lệnh Công an nhân dân và phong cách giao tiếp văn hóa, lịch sự. Đến nay mô hình này đã trở nên quen thuộc với người dân trên địa bàn, hàng ngày có hàng trăm lượt người truy cập tương tác, hỏi đáp các thủ tục hành chính.

Thượng tá Trịnh Anh Dũng, Trưởng Công an phường Trảng Bom cho biết, thực hiện chủ trương đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, qua nghiên cứu nhu cầu của người dân, Công an phường đã xây dựng mô hình AI để phục vụ người dân tốt hơn. Hệ thống đã cập nhật các văn bản mới nhất về thủ tục hành chính, các mẫu hồ sơ các lĩnh vực như: quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự, quản lý cư trú, căn cước... để khi người dân quét mã, bấm “Bắt đầu hỏi Sen vàng” sẽ được tư vấn trả lời các câu hỏi, tải được các mẫu hồ sơ cần thiết.

Đến làm thủ tục cư trú, bà Nguyễn Thị Hằng (ở phường Trảng Bom) được cán bộ Công an phường hướng dẫn quét mã QR để trao đổi với “Đại úy Sen vàng”. “Nhờ quét mã QR tôi được kết nối với trợ lý ảo để hướng dẫn các bước, hồ sơ thực hiện thủ tục hành chính cần thiết. Nhờ chủ động trong tiếp cận thông tin và chuẩn bị hồ sơ nên việc giải quyết thủ tục hành chính cũng nhanh chóng và thuận tiện hơn” - bà Hằng nói.

Cũng nắm bắt kịp thời xu hướng truyền thông số, Công an phường Long Thành đã ra mắt mô hình “Câu lạc bộ AI trợ lý số” với Ban Chủ nhiệm gồm 12 thành viên là cán bộ, chiến sĩ có kiến thức và đam mê công nghệ. Đây được xem là một trong những mô hình ứng dụng AI đầu tiên trong Công an cấp xã của thành phố Đồng Nai được triển khai theo hướng có tổ chức, có quy chế hoạt động và gắn trực tiếp với nhiệm vụ phục vụ nhân dân. Câu lạc bộ AI trợ lý số đã xây dựng hàng loạt sản phẩm truyền thông số theo hướng ngắn gọn, trực quan và phù hợp xu hướng tiếp cận thông tin hiện nay.

Điểm nhấn nổi bật nhất của mô hình là việc xây dựng thành công hệ thống “Trợ lý số Công an Long Thành” tích hợp trực tiếp trên website công vụ của đơn vị. Người dân có thể đặt câu hỏi bằng văn bản hoặc giọng nói về các lĩnh vực như căn cước, cư trú, đăng ký xe, thủ tục hành chính… và nhận được câu trả lời kèm trích dẫn nguồn quy định pháp luật rõ ràng. Hệ thống còn tích hợp nút liên hệ trực tiếp với trực ban đơn vị để hỗ trợ các trường hợp cần giải quyết cụ thể.

Từ các mô hình trên có thể thấy, thành công của những sản phẩm truyền thông không nằm ở kỹ xảo cầu kỳ mà ở sự chân thực. Người chiến sĩ công an không còn xuất hiện với khoảng cách của người thực thi công vụ đơn thuần mà trở thành người hướng dẫn, người tư vấn, người đồng hành cùng nhân dân trong cuộc sống hằng ngày.