[Loạt Megastory] Hội tụ lòng dân - Khơi thông nguồn lực phát triển (Kỳ 4)

Những công trình lớn, những mục tiêu tưởng chừng vượt quá khả năng thực hiện đã trở thành hiện thực khi ý Đảng hòa quyện với lòng dân. Từ việc hoàn thành giải phóng mặt bằng cho hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược mang tầm quốc gia, đến chương trình phát triển nhà ở xã hội đáp ứng nhu cầu an cư của công nhân lao động, Đồng Nai đã tạo nên những dấu ấn đặc biệt trong tiến trình phát triển.

Mỗi kết quả đạt được là minh chứng sinh động cho sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, cho tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám hy sinh lợi ích riêng vì lợi ích chung, cùng chung sức hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước.

Từ năm 2020 đến nay, Đồng Nai được ví như đại công trường của Việt Nam với hàng loạt các dự án trọng điểm, “siêu” trọng điểm quốc gia liên tiếp được triển khai. Đối với các dự án đầu tư xây dựng, nhất là các công trình có quy mô lớn, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) luôn là bài toán khó giải nhất. Tuy nhiên, bằng sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị cùng sự đồng lòng ủng hộ của người dân, hầu hết các công trình tại Đồng Nai đã hoàn thành tiến độ yêu cầu đề ra, đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ trong chiến lược phát triển hạ tầng giao thông và kết nối vùng của một thành phố công nghiệp.

Dự án Sân bay Long Thành được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch vị trí, quy mô và phân khu chức năng từ năm 2005. Ngày 6-11-2018, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1487/QĐ-TTg phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án Thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Sân bay Long Thành và giao nhiệm vụ cho Đồng Nai thực hiện dự án. Trong quá trình triển khai thực hiện, Đồng Nai đã điều động, biệt phái hơn 100 cán bộ, công chức, viên chức để hỗ trợ địa phương hoàn thành công tác GPMB. Với trách nhiệm được giao, Tỉnh ủy (nay là Thành ủy) đã ban hành nghị quyết riêng chỉ đạo công tác triển khai dự án; UBND tỉnh (nay là UBND thành phố) đã thành lập ban chỉ đạo, ban hành kế hoạch để phân công trách nhiệm cụ thể cho các đơn vị.

Có thể nói, Sân bay Long Thành là dự án có diện tích đất cần thu hồi lớn nhất từ trước đến nay được triển khai trên địa bàn, phải thu hồi diện tích đất khoảng 5.000ha với hơn 5.500 hộ dân bị ảnh hưởng. Đến cuối tháng 8-2023, Đồng Nai hoàn thành công tác GPMB toàn bộ diện tích khu vực triển khai Dự án Sân bay Long Thành. Đằng sau những con số ấy là biết bao câu chuyện về sự lựa chọn giữa lợi ích riêng và lợi ích chung. Không ít gia đình đã gắn bó với mảnh đất nhiều thế hệ, nhưng khi hiểu được ý nghĩa của công trình đối với quốc gia, họ đã tự nguyện bàn giao mặt bằng, chuyển đến nơi ở mới để dự án được triển khai đúng tiến độ.

Bà Bùi Thị Vui, người dân Khu tái định cư Lộc An - Bình Sơn (phường Long Thành) tâm sự: Dù vẫn còn nhiều lưu luyến với mảnh vườn, ngôi nhà đã gắn bó hàng chục năm, nhưng khi được chính quyền tuyên truyền, đối thoại, giải đáp đầy đủ về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, gia đình càng thêm yên tâm bàn giao đất đúng thời hạn. Bây giờ, sau nhiều năm đến nơi ở mới, bà Vui càng vững tin với quyết định trước đây. Bởi với bà và nhiều gia đình khác đều hài lòng với nơi ở mới khi có hạ tầng được đầu tư đồng bộ, đường sá rộng rãi, trường học, cơ sở y tế và các dịch vụ thiết yếu từng bước hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi để ổn định cuộc sống.

Nếu Sân bay Long Thành là biểu tượng của tầm nhìn phát triển quốc gia thì tuyến đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu lại là minh chứng rõ nét cho quyết tâm “không để mặt bằng chậm hơn tiến độ thi công”. Đây là công trình trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa chiến lược trong phát triển kinh tế vùng Đông Nam Bộ. Để thực hiện dự án, Đồng Nai phải thu hồi diện tích đất gần 290ha thuộc địa bàn thành phố Biên Hòa và huyện Long Thành (trước đây) với hơn 3.400 hộ dân bị ảnh hưởng, hơn 2.400 hộ dân thuộc diện phải bố trí tái định cư.

Tuy nhiên, từ khi khởi công vào năm 2023, tiến độ GPMB tại Đồng Nai, đặc biệt là đoạn qua Biên Hòa gần như “giậm chân tại chỗ” trở thành “nút thắt” ảnh hưởng đến kế hoạch thi công toàn tuyến. Phải kể đến nguyên nhân do diện tích thu hồi lớn, số lượng người dân bị ảnh hưởng đông khiến công tác GPMB trên địa bàn phường Phước Tân, Tam Phước gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc. Đặc biệt, có nhiều trường hợp mua bán đất giấy tay tạo lập tài sản trên đất người khác không đủ điều kiện bố trí tái định cư, sau khi thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở và không còn nhà ở, đất nào khác trên địa bàn phường nơi có đất bị thu hồi. Do đó, quá trình chi trả, bồi thường còn chậm trễ, dẫn tới nhiều điểm vẫn chưa thể bàn giao mặt bằng. Nếu không giải quyết dứt điểm vấn đề mặt bằng, toàn tuyến cao tốc có nguy cơ trễ hẹn.

Một chiến dịch “50 ngày đêm” được kích hoạt. 6 đoàn công tác đặc biệt được thành lập, mỗi đoàn do một Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy trực tiếp dẫn đầu, bám địa bàn, bám dân. Chính quyền xuống tận từng nhà dân, đối thoại, chia sẻ, lắng nghe và thuyết phục bằng cả tấm lòng. Dù ngày hay đêm, dù nắng hay mưa, các tổ công tác vẫn đến từng ngõ, từng nhà để lắng nghe ý kiến, giải thích cặn kẽ từng vướng mắc, từ giá đất đến bố trí tái định cư. Một lần không được, 2 lần không được, đoàn công tác kiên trì đàm phán lần 3, lần 4 để người dân hiểu và đồng thuận. Những bước đi này khiến niềm tin dần được khơi thông. Và kết quả là chỉ trong vòng 50 ngày, hơn 3.000 hộ dân được vận động, hàng chục điểm nóng được tháo gỡ.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Trấn Biên Hồ Văn Nam (trước đó là Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Thành ủy Biên Hòa) cho biết, trong quá trình thực hiện không ít trường hợp tồn tại nhiều năm, tưởng như “bất khả thi” nhưng chính nhờ kiên trì và sự chân thành trong gặp gỡ, đối thoại với người dân, từng “nút thắt” được tháo gỡ. Để có kết quả này, cả hệ thống chính trị đã quyết tâm cao nhất và phải hoàn thành bằng được nhiệm vụ.

Trong quá trình phát triển của mỗi địa phương, có những công trình không chỉ đo đếm bằng quy mô đầu tư hay giá trị kinh tế mà còn ghi dấu bằng sự đồng lòng của nhân dân. Những năm qua, công tác GPMB cho các công trình cao tốc trọng điểm quốc gia như: Dầu Giây - Phan Thiết, Dầu Giây - Tân Phú, Gia Nghĩa - Chơn Thành, Thành phố Hồ Chí Minh - Thủ Dầu Một - Chơn Thành và Dầu Giây - Liên Khương... đã trở thành những minh chứng sinh động cho sức mạnh của sự đồng thuận giữa Đảng, chính quyền và nhân dân Đồng Nai.

Có mặt tại khu vực thực hiện GPMB cho Dự án Đường cao tốc Dầu Giây - Tân Phú qua các xã, phường: Định Quán, Phú Hòa, Tân Phú... vào những ngày đầu tháng 7-2026, mới thấy được sự quyết liệt, khẩn trương của chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan để có “mặt bằng sạch” cho dự án. Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Định Quán Nguyễn Cao Cường cho hay, dự án đi qua xã Định Quán dài khoảng 18,7km, diện tích đất bị thu hồi lên đến gần 200ha của 365 hộ dân và 3 tổ chức. Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, gặp từng người dân”, các ban, ngành, đoàn thể của xã đã chia nhiều tổ đến từng hộ gia đình có đất bị ảnh hưởng để lắng nghe, gỡ khó.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nguyễn Cao Cường và thành viên các đoàn công tác đã lắng nghe từng ý kiến, kiến nghị của người dân để cùng tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Đồng thời chỉ đạo các ngành tiếp tục quan tâm, giải quyết các vấn đề thuộc thẩm quyền với quan điểm “đặt quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người dân lên hàng đầu”. Qua các buổi tiếp xúc, vận động, nhiều hộ dân đã bày tỏ sự đồng thuận, tin tưởng vào chủ trương của Đảng và Nhà nước, hiểu rõ ý nghĩa của công trình đối với sự phát triển lâu dài của địa phương và cam kết sẽ sớm bàn giao mặt bằng đúng thời gian quy định.

Thành công trong công tác GPMB không chỉ đến từ chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hợp lý mà còn bắt nguồn từ phương châm “lấy dân làm gốc”. Các cấp chính quyền Đồng Nai luôn kiên trì vận động, đối thoại, giải quyết từng trường hợp cụ thể trên tinh thần chia sẻ và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Và điều đáng trân trọng là trong suốt quá trình thực hiện, cấp ủy, chính quyền các cấp của Đồng Nai luôn xác định công tác dân vận là yếu tố quyết định. Hàng ngàn hộ dân đã chấp nhận nhường đất, rời nơi ở quen thuộc để mở đường cho tương lai phát triển của đất nước là minh chứng rõ ràng nhất cho điều đó.

Ông Nguyễn Đình Khải, ấp Phú Ngọc, xã Định Quán có 2ha trồng tràm đã 3-4 năm tuổi, là một trong những hộ có diện tích đất bị thu hồi lớn khi thực hiện GPMB cho Dự án Đường cao tốc Dầu Giây - Tân Phú qua xã Định Quán. Theo tính toán của ông Khải, so với số tiền được bồi thường gần 400 triệu đồng, nếu để vườn tràm thu hoạch đúng thời gian và duy trì rừng tràm thì lợi nhuận cao hơn nhiều lần. Tuy nhiên, dự án này là công trình giao thông trọng điểm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nên người dân đồng thuận thực hiện.

“Khi tuyến đường hoàn thành, không chỉ mang lại lợi ích cho quốc gia mà còn tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho địa phương, trong đó có xã Định Quán mà người dân chúng tôi là đối tượng thụ hưởng trực tiếp” - ông Khải bộc bạch.

Đảng và Nhà nước ta luôn xác định phát triển nhà ở xã hội (NƠXH) là đầu tư cho sự phát triển bền vững của đất nước. Đây là một chủ trương lớn, mang đậm tính nhân văn nhằm đảm bảo quyền có chỗ ở, giúp người dân “an cư lạc nghiệp”. Điều này được thể hiện rõ trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng: “Phát triển và mở rộng các loại hình nhà ở; đẩy mạnh phát triển NƠXH, nhà ở cho thuê, nhà ở cho công nhân các khu công nghiệp (KCN); tạo điều kiện khuyến khích các thành phần kinh tế cơ chế thị trường cho các đối tượng chính sách xã hội”. Đến Đại hội XIV của Đảng, chính sách phát triển NƠXH càng được cụ thể hơn với những mục tiêu đặt ra: “Thành lập, sử dụng hiệu quả Quỹ Nhà ở quốc gia; đẩy mạnh phát triển NƠXH và nhà ở thương mại giá rẻ nhằm giải quyết cơ bản nhu cầu về nhà ở cho cư dân đô thị, người lao động tại các KCN và cho các đối tượng yếu thế; phấn đấu hoàn thành mục tiêu có 1 triệu căn NƠXH sớm 2 năm và có trên 1,6 triệu căn vào năm 2030 so với mục tiêu...”.

Đồng Nai là địa phương có quy mô công nghiệp thuộc nhóm lớn nhất cả nước, với 89 KCN được quy hoạch, trong đó 58 KCN đã được thành lập, 44 KCN đang hoạt động, tỷ lệ lấp đầy là 76%. Toàn thành phố có hơn 1,4 triệu lao động đang làm việc tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, do đó nhu cầu về nhà ở rất lớn nhưng nguồn cung vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Với sự chủ động, quyết liệt để tháo gỡ nhiều điểm nghẽn kéo dài, Đồng Nai đạt nhiều kết quả trong phát triển NƠXH, từng bước trở thành địa phương tiên phong trong hiện thực hóa những chủ trương lớn của Đảng về chăm lo đời sống người lao động.

Trong giai đoạn 2021-2025, Đồng Nai có 68 dự án NƠXH chung cho các nhóm đối tượng đã hoàn thành và đang triển khai, tổng quy mô thực hiện 306,35ha với 64.672 căn nhà. Thành phố cũng có 4 dự án NƠXH cho công nhân đang triển khai, tổng quy mô thực hiện 23,77 ha, khi hoàn thành sẽ cung ứng cho thị trường 4.753 căn nhà. Ngoài ra, Đồng Nai cũng có 1 dự án nhà lưu trú công nhân đang triển khai là Dự án Khu nhà ở công nhân Công ty TNHH HaoHua (Việt Nam) tại KCN Minh Hưng Sikico, dự án có quy mô 438 căn, đáp ứng cho 1.800 công nhân thuê ở. Khép lại năm 2025, Đồng Nai hoàn thành hơn 4.600/4.200 căn nhà được giao, đạt 112% kế hoạch. Trong những tháng đầu năm 2026, thành phố khởi công hơn 4.400 căn nhà, nhiều nhất cả nước.

Ông Nguyễn Tuấn Kiệt, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn thiết kế và xây dựng Thành Thắng cho biết, Dự án Khu NƠXH phường Bảo Vinh có quy mô hơn 1.000 căn NƠXH và 136 căn nhà ở thương mại, có thể bố trí chỗ ở cho hơn 4.200 người. Đến nay, dự án đã cơ bản hoàn thành, với hàng trăm căn nhà được đưa vào sử dụng.

Theo ông Kiệt, đây là dự án NƠXH được UBND thành phố công bố đủ điều kiện vay vốn ưu đãi theo Chương trình tín dụng 120.000 tỷ đồng cho vay NƠXH, nhà ở công nhân, cải tạo, xây dựng lại chung cư. Là doanh nghiệp tham gia vào dự án NƠXH, mỗi căn nhà được đưa vào sử dụng không đơn thuần là một công trình dân dụng, mà là nơi khởi đầu cho những mái ấm, giúp người lao động yên tâm gắn bó với doanh nghiệp, với địa phương và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển.

Đồng Nai xác định phát triển NƠXH là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, được chỉ đạo xuyên suốt với lộ trình, mục tiêu và trọng điểm cụ thể. Nghị quyết số 07-NQ/TU ngày 22-8-2022 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển nhà ở công nhân, NƠXH giai đoạn 2021-2025 đặt mục tiêu xây dựng khoảng 10.000 căn nhà. Nghị quyết 01-NQ/TU của Đại hội Đảng bộ thành phố Đồng Nai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, xác định nâng mục tiêu từ 10.000 căn nhà lên 65.000 căn nhà. Tiếp đó, UBND thành phố ban hành Quyết định số 973/QĐ-UBND và Quyết định số 1422/QĐ-UBND phát triển lên hơn 67.000 căn nhà nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng gia tăng. Điều đáng ghi nhận là Đồng Nai không chờ đợi mà chủ động vào cuộc từ rất sớm. Thành phố thành lập Ban Chỉ đạo phát triển NƠXH, phân công rõ trách nhiệm từng sở, ngành, địa phương theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả.

Ngoài ra, theo Sở Xây dựng, Đồng Nai đề ra 5 giải pháp then chốt để hoàn thành mục tiêu phát triển NƠXH gồm: Tăng cường công tác tuyên truyền, quán triệt, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người đứng đầu về tính chất, ý nghĩa của công tác phát triển NƠXH; quy hoạch và bố trí quỹ đất phát triển NƠXH tại các vị trí phù hợp, thuận tiện về giao thông, gắn với các trung tâm công nghiệp, yêu cầu các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị mới phải bố trí đủ 20% diện tích đất để xây dựng NƠXH; có cơ chế, chính sách hỗ trợ, ưu đãi thực chất, đủ hấp dẫn để thu hút nhà đầu tư NƠXH; hỗ trợ người dân tiếp cận NƠXH; tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc đầu tư, xây dựng cũng như có chế tài đủ mạnh, ngăn ngừa, kịp thời xử lý nghiêm những sai phạm, trục lợi chính sách.

Có lẽ chưa bao giờ tốc độ đầu tư, triển khai các dự án NƠXH tại Đồng Nai nhanh như thời gian gần đây. Đây là bước chuyển biến nổi bật nhằm đáp ứng nhu cầu rất lớn về NƠXH của nhân dân trong bối cảnh suốt thời gian dài sản phẩm “cung” không đủ “cầu”. Trong những tháng đầu năm 2026, thành phố Đồng Nai đồng loạt khởi công xây dựng hàng loạt dự án NƠXH, tập trung tại địa bàn có nhiều KCN, đông công nhân lao động, tiếp tục khẳng định tinh thần chủ động, sáng tạo và quyết liệt của Đồng Nai trong triển khai các chủ trương của Trung ương.

Mới đây, chỉ chưa đầy 1 tháng sau chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Thông báo số 64-TB/VPTW ngày 22-5-2026 về tình hình triển khai Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư liên quan đến phát triển nhà ở cho thuê và định hướng phát triển nhà ở trong thời gian tới, thành phố Đồng Nai đã khởi công dự án NƠXH cho thuê đầu tiên của cả nước. Theo đó, ngày 12-6-2026, Thành ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đồng Nai tổ chức Lễ khởi công Dự án NƠXH cho thuê Long Bình (giai đoạn 1) tại phường Long Bình. Khi hoàn thành, dự án sẽ cung cấp khoảng 1.000 căn hộ cho thuê với hệ thống hạ tầng xã hội đồng bộ. Đặc biệt, dự án nằm ngay địa bàn tập trung nhiều KCN trọng điểm của thành phố như: Amata, Biên Hòa 2, Hố Nai, Loteco và Agtex Long Bình góp phần đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân, công nhân, người lao động và các đối tượng được hưởng chính sách NƠXH theo quy định.

Phát biểu tại lễ khởi công, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Văn Út cho biết, thành phố kỳ vọng dự án sẽ tạo dựng môi trường sống văn minh, hiện đại, đầy đủ tiện ích thiết yếu; góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và hiện thực hóa mục tiêu an cư để lạc nghiệp. Việc thi công cần phải tăng tốc, rút ngắn tiến độ triển khai dự án với tinh thần “làm nhanh nhất, hiệu quả nhất”.

Ngay sau dự án này, Đồng Nai tiếp tục triển khai các dự án NƠXH cho thuê tại các địa bàn tập trung nhiều KCN như Nhơn Trạch, Long Thành và các khu vực động lực phát triển kinh tế khác. Từ đó khẳng định, thành phố luôn xác định, tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và phát triển đô thị theo hướng bền vững.

Từ chủ trương của Trung ương đến công trình được khởi công là quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng về quy hoạch, quỹ đất, nguồn lực và sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, đơn vị, doanh nghiệp tại Đồng Nai. Những kết quả mà Đồng Nai đạt được trong phát triển NƠXH cũng cho thấy một tư duy phát triển nhất quán: tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội; thu hút đầu tư phải gắn với chăm lo đời sống người lao động. Đây cũng chính là nền tảng để địa phương tiếp tục giữ vững vị thế là một cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đông Nam Bộ trong giai đoạn mới.