[Loạt Megastory] Xây cầu, làm đường 'nối thông' Đồng Nai với Thành phố Hồ Chí Minh (Kỳ 3)

Cùng quy hoạch - cùng đầu tư - cùng phát triển - cùng hưởng lợi là tư duy được thể hiện rõ nét trong việc phối hợp triển khai các dự án hạ tầng kết nối giao thông giữa tỉnh Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh thời gian qua. Mục tiêu mà cả 2 địa phương cùng hướng đến chính là liên thông không gian phát triển để cộng hưởng khai thác các tiềm năng, thế mạnh của từng địa phương thành lợi thế phát triển chung.

Điều này cũng được kỳ vọng sẽ trở thành hình mẫu cho tư duy phát triển mới của đất nước, phát triển đặt trong tổng thể không gian quốc gia, không gian vùng, lấy hạ tầng giao thông đi trước một bước để kết nối thực chất, khắc phục manh mún. Đặc biệt trong bối cảnh, Đồng Nai đang đứng trước ngưỡng cửa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Theo Quy hoạch vùng Đông Nam Bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào tháng 5-2024, vùng Đông Nam Bộ được xác định mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế năng động, hiện đại. Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh là hạt nhân trung tâm và Đồng Nai là cực phát triển quan trọng. Đặc biệt với Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành, công trình hạ tầng chiến lược quốc gia, dự kiến đưa vào khai thác năm 2026, mở ra không gian phát triển mới cho vùng Đông Nam Bộ và cả nước.

Chính vì vậy, việc kết nối giữa 2 địa phương, đặc biệt là kết nối về hạ tầng giao thông không chỉ đóng vai trò thúc đẩy phát triển của từng địa phương mà còn góp phần tạo động lực phát triển chung cho toàn vùng.

Trước đây, để đáp ứng nhu cầu phát triển các đô thị Long Thành, Nhơn Trạch, trong quy hoạch, việc kết nối giao thông giữa 2 địa phương chỉ có dự án cầu Cát Lái. Tuy nhiên, khi Dự án Sân bay Long Thành được đầu tư xây dựng và tỉnh Đồng Nai có định hướng phát triển mô hình đô thị Sân bay Long Thành, nhu cầu kết nối giao thông giữa 2 địa phương đòi hỏi nhiều hơn thế. Chính trong bối cảnh đó, các dự án cầu Long Hưng, cầu Phú Mỹ đã rất nhanh chóng được 2 địa phương bổ sung quy hoạch và triển khai các thủ tục đầu tư.

Phát biểu tại buổi làm việc giữa Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh và Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai vào ngày 21-10-2025, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai Vũ Hồng Văn cho rằng: Sân bay Long Thành không chỉ là cửa ngõ hàng không quốc tế, mà còn là trung tâm kết nối vùng, lan tỏa sự phát triển cho cả vùng Đông Nam Bộ. Để phát huy tối đa hiệu quả của công trình này, việc đồng bộ hóa hệ thống kết nối hạ tầng giao thông giữa Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Để phục vụ kết nối đến Sân bay Long Thành, Đồng Nai cùng với Thành phố Hồ Chí Minh đã phối hợp với Bộ Xây dựng triển khai thực hiện các dự án như: cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, cao tốc Bến Lức - Long Thành, đường Vành đai 3, 4 - Thành phố Hồ Chí Minh, mở rộng cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây…

Tuy nhiên, khi Sân bay Long Thành được đưa vào vận hành khai thác, ngoài những tuyến kết nối nêu trên, cần phải đầu tư thêm các dự án như cầu Cát Lái, cầu Phú Mỹ 2, cầu Long Hưng và các tuyến đường sắt chiến lược như kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính mới tỉnh Đồng Nai, Sân bay Long Thành...

Theo PGS.TS Trần Quang Phú, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh: Các dự án giao thông kết nối giữa Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian qua là minh chứng khá rõ cho tư duy phát triển vùng trong giai đoạn mới.

“Điều đáng chú ý là các dự án này không còn được nhìn nhận như những công trình hạ tầng riêng lẻ của từng địa phương, mà đã đặt trong tổng thể liên kết vùng, với tinh thần cùng quy hoạch, cùng đầu tư, cùng phát triển và cùng hưởng lợi” - PGS.TS Trần Quang Phú đánh giá.

Để làm rõ nhận định này, ông Phú lấy dẫn chứng, việc đầu tư xây dựng Sân bay Long Thành sẽ góp phần chia sẻ áp lực cho Sân bay Tân Sơn Nhất. Đồng thời, kéo theo đó, là nhu cầu cấp bách phải đầu tư nhanh các dự án như: kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên về Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai, Sân bay Long Thành; mở rộng cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây… Những dự án này có ý nghĩa quan trọng là sự chuyển biến từ tư duy phát triển theo địa giới hành chính sang tư duy phối hợp trên cơ sở lợi ích chung.

“Khi hạ tầng kết nối được cải thiện, lợi ích không chỉ thuộc về một địa phương mà lan tỏa tới toàn vùng, từ lưu thông hàng hóa, đi lại của người dân đến mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp và logistics” - PGS.TS Trần Quang Phú chia sẻ thêm.

Trong Thông báo kết luận số 420-TB/VPTW, ngày 17-11-2025 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi thăm, làm việc với các cơ quan, đơn vị tại công trường Dự án Sân bay Long Thành vào tháng 11-2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã thống nhất với kiến nghị của tỉnh Đồng Nai về việc nghiên cứu, điều chỉnh quy hoạch tăng quy mô dân số các đô thị Long Thành, Nhơn Trạch lên 2,5 triệu người.

Theo Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Hà: Đây là cơ sở chính trị để Đồng Nai đưa vào Quy hoạch tỉnh nhằm tính toán không gian phát triển cho khu vực đô thị Long Thành, Nhơn Trạch. Trong bối cảnh đó, việc đầu tư xây dựng các cầu Cát Lái, Long Hưng, Phú Mỹ 2 kết nối khu vực 2 đô thị này với Thành phố Hồ Chí Minh đóng vai trò rất quan trọng trong phát triển đô thị, chuyển dịch cơ cấu dân số về các đô thị này. Đồng thời, phát huy lợi thế Sân bay Long Thành để phát triển các khu đô thị, logistics, công nghiệp.

“Trong đó, việc tăng quy mô dân số sẽ tháo gỡ nút thắt về phân bổ không gian cho các khu đô thị cũng như các khu sản xuất. Đây là cơ hội, cũng là kim chỉ nam cho Đồng Nai thực hiện cụ thể hóa Thông báo kết luận số 420 của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm” - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Hà nhấn mạnh.