Loạt nhà máy rác 'ngắc ngoải', nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường

Bất thường tại một doanh nghiệp liên tục xin ngừng hoạt động

Ngày 10/8, Công ty CP Bình Minh Vina Greens – Chủ đầu tư dự án Khu xử lý rác tại xã Thạch Lạc có văn bản gửi UBND tỉnh Hà Tĩnh xin tạm dừng nhận rác thải sinh hoạt phát sinh hàng ngày và tạm dừng một phần hoạt động của nhà máy. Đây là dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư năm 2018, công suất lò đốt 24 tấn rác/ngày với thời hạn hoạt động 15 năm.

Khu xử lý rác tại xã Thạch Lạc liên tục gặp sự cố khiến lượng rác thải tồn đọng rất lớn.

Hiện tại, Khu xử lý rác tại xã Thạch Lạc đang ký hợp đồng xử lý chất thải rắn sinh hoạt cho 8 xã trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. Từ cuối năm 2024, doanh nghiệp này đã chuyển nhượng toàn bộ cổ phần cho một đơn vị mới. Từ đó đến nay, cho rằng xảy ra tranh chấp nội bộ, khó khăn về nguồn vốn, ảnh hưởng nặng nề từ các trận bão trong năm 2025 và bị chi phí nhiên liệu tăng cao, mất điện thường xuyên và liên tục nhưng không được thông báo trước… là những nguyên nhân dẫn đến việc máy móc thiết bị bị hư hỏng nghiêm trọng. Do vậy, doanh nghiệp này đã xin ngừng hoạt động sản xuất để tập trung khắc phục sự cố máy móc, chờ kết luận của cơ quan chức năng về vụ việc tranh chấp.

Đây không phải là lần đầu tiên doanh nghiệp này xin ngừng tiếp nhận rác. Trước đó, ngày 12/3/2026 Công ty CP Bình Minh Vina Greens cũng đã thông báo dừng tiếp nhận rác từ các xã Lộc Hà, Mai Phụ, Hồng Lộc, Đông Kinh và một số vùng lân cận khiến lượng rác ùn ứ, tồn đọng rất lớn. Đầu tháng 1/2024, lò đốt rác này cũng “dở chứng”, tạm ngừng hoạt động đã khiến cho hàng trăm tấn rác thải ở nhiều địa phương bị ùn ứ, tồn đọng, gây ô nhiễm môi trường.

Bãi chôn lấp rác thải khổng lồ trong khuôn viên Nhà máy xử lý rác thải của Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Hà Tĩnh tại xã Cẩm Xuyên.

Ngoài ra, cho rằng hiện tại Công ty đã áp dụng công nghệ máy móc tiên tiến vào hoạt động nhưng với đơn giá 307.000 đồng/tấn thì hoạt động không có lãi, doanh nghiệp này đã đề xuất và được UBND tỉnh Hà Tĩnh đã đồng ý ban hành đơn giá mới. Song, lấy lý do hiện tại máy móc của công ty hoạt động không ổn định, cần thêm nguồn vốn để đầu tư, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp. Do vậy, dù đã được điều chỉnh đơn giá, công ty vẫn chưa hoạt động.

Trước Văn bản đề nghị ngừng tiếp nhận rác và dừng hoạt động, ngày 18/8 UBND tỉnh Hà Tĩnh có Văn bản yêu cầu Công ty CP Bình Minh Vina Greens khẩn trương thực hiện sửa chữa, khắc phục các hạng mục hư hỏng, xuống cấp để đưa nhà máy đi vào hoạt động ổn định trước ngày 30/8/2026.

Đồng thời, giao Công an tỉnh Hà Tĩnh (Phòng cảnh sát Kinh tế) tiếp nhận và tiếp tục thụ lý, xử lý vụ việc liên quan đến tranh chấp giữa Công ty CP Bình Minh Vina Greens và chủ sở hữu trước đây theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại các doanh nghiệp, cơ sở xử lý rác thải rắn sinh hoạt trên toàn tỉnh Hà Tĩnh. Cuối tháng 7/2026, Sở NN&MT Hà Tĩnh chủ trì, thành lập Đoàn kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đối với các cơ sở xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn. Qua đó, ghi nhận phần lớn các cơ sở đều đã ngừng tiếp nhận rác, thậm chí quá tải ngừng hoạt động từ nhiều tháng nay.

Loạt dự án xử lý rác thải đồng loạt “đóng băng”, khổ vì rác tồn đọng

Cụ thể, Nhà máy xử lý rác thải huyện Vũ Quang (cũ) tại xã Thượng Đức, vừa mới đầu tư xây dựng và đi vào hoạt động từ năm 2024 nhưng chỉ sau 1 năm thì thiết bị dây chuyền hư hỏng, cơ sở xuống cấp và đã ngừng tiếp nhận và xử lý rác thải từ nhiều tháng qua.

Cuối tháng 7/2026, lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh kiểm tra tại 10 dự án xử lý rác thải đang hoạt động trên địa bàn, trong đó ghi nhận chỉ 2 doanh nghiệp hoạt động tốt, còn lại phần lớn là cầm chừng hoặc tạm ngừng hoạt động.

Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt xã Cẩm Quan đã hoạt động trong thời gian dài, nhiều hạng mục cơ sở vật chất xuống cấp, công nghệ xử lý chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, thường xuyên phát sinh mùi hôi, ảnh hưởng đến môi trường và đời sống của người dân khu vực xung quanh. Hầu hết các lò đốt độc lập đang sử dụng hệ thống máy móc xuống cấp, công nghệ lạc hậu nên hoạt động cầm chừng. Tại đây, thậm chí một số máy móc được đầu tư, mua sắm nhưng không sử dụng được, gây thất thoát, lãng phí ngân sách Nhà nước.

Các bãi chôn lấp rác thải ở phường Nam Hồng Lĩnh và xã Sơn Tây đã quá niên hạn sử dụng, lượng rác quá tải, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Lò đốt rác thải của HTX Tân Phát tại xã Cổ Đạm có công suất thiết kế khoảng 36 tấn/ngày. Tuy nhiên, do xây dựng đã lâu, dây chuyền lạc hậu, bị ảnh hưởng bởi mưa bão… nên công suất chỉ đạt khoảng 11 tấn/ngày. Tại đây thường xuyên xảy ra tình trạng quá tải.

Lò đốt rác thải của Công ty CP Lam Sơn Nghi Xuân tại xã Tiên Điền hiện tại đang tạm ngừng hoạt động để sửa chữa, cải tạo lò đốt và băng tải phân loại rác. Lượng rác tồn đọng trong khuôn viên rất nhiều, nguy cơ ô nhiễm môi trường. Lò đốt rác thải xã Hương Sơn cũng đã ngừng hoạt động từ tháng 7/2025 đến nay khiến rác thải ở các xã thuộc địa bàn huyện Hương Sơn (cũ) tồn đọng nhiều, môi trường khu xử lý bị ô nhiễm.

Hàng trăm tấn rác thải được vùi lấp khi chưa qua xử lý bị phát hiện trong quá trình thăm dò địa chất thi công dự án KCN VSIP Hà Tĩnh

Từ tháng 1/2026, bãi chôn lấp rác thải xã Hồng Lộc – một trong những địa điểm tập kết, xử lý rác thải lớn nhất của các xã thuộc địa bàn huyện Lộc Hà và Can Lộc (cũ) ngừng tiếp nhận rác thải cũng là một trong những nguyên nhân gây ùn ứ, tồn đọng lượng rác thải lớn trên địa bàn Hà Tĩnh. Khu vực bãi rác này là vị trí từ năm 2025 đã được UBND tỉnh Hà Tĩnh chấp thuận chủ trương cho Công ty CP Môi trường và Xử lý rác thải An Dương (Nghệ An) thực hiện dự án Nhà máy Xử lý chất thải rắn tại xã Hồng Lộc với quy mô 9,5ha, tổng mức đầu tư gần 1.500 tỷ đồng; công suất xử lý khoảng 950 tấn rác/ngày đêm, dự kiến đưa vào vận hành từ năm 2029.

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay dự án vẫn chưa thể triển khai khi vấp phải sự phản đối quyết liệt từ người dân do lo ngại vị trí quy hoạch nằm ở khu vực đầu nguồn nước sinh hoạt và tưới tiêu, dẫn đến nguy cơ ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của bà con. Bất luận, dự án đã hoàn thành báo cáo đánh giá tác động môi trường và được Bộ NN&MT thẩm định.

Ông Đặng Hữu Bình, Trưởng phòng Môi trường (Sở NN&MT Hà Tĩnh) cho biết, hiện nay, lượng rác thải sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh khoảng trên 650 tấn/ngày đêm và dự báo tăng lên khoảng 1.000 tấn/ngày đêm vào năm 2030. Việc các nhà máy, cơ sở xử lý rác thải trên địa bàn đồng loạt hư hỏng, ngừng hoạt động đã khiến vấn đề xử lý rác hết sức khó khăn, hiện tỉnh Hà Tĩnh đang yêu cầu chủ cơ sở xử lý rác khẩn trương sửa chữa, khắc phục các hư hỏng, xuống cấp của lò đốt để sớm xử lý lượng rác tồn đọng. Trường hợp các doanh nghiệp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng thời hạn các nội dung được yêu cầu, phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Ngày 22/8, ông Hồ Huy Thành, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ký ban hành văn bản chỉ đạo việc thực hiện thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải trên địa bàn. Trong đó, xác định trách nhiệm xử lý của tổ chức, cá nhân liên quan đến các điểm tồn đọng rác thải.

Hiện trạng các dự án xử lý rác thải hiện nay tại Hà Tĩnh đều xuống cấp, thiết bị, cơ sở vật chất cũ kỹ. Một số thiết bị, máy móc được đầu tư mua sắm với số tiền hàng chục tỷ đồng nhưng không thể vận hành, gây lãng phí ngân sách Nhà nước.

Cụ thể, đối với rác tồn đọng tại cơ sở xử lý chất thải rắn sinh hoạt, Hà Tĩnh gắn trách nhiệm quản lý nhà nước đến tận các xã, phường. Chủ tịch UBND xã, phường chịu trách nhiệm trước pháp luật và UBND tỉnh nếu để xảy ra tình trạng chất thải rắn sinh hoạt tồn đọng, ùn ứ kéo dài, gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn thuộc phạm vi trách nhiệm quản lý. Đối với các cơ sở thu gom, Hà Tĩnh yêu cầu thực hiện đầy đủ các nội dung trong hợp đồng đã ký, xử lý hết lượng rác thải tồn đọng, ùn ứ kéo dài, gây mất vệ sinh môi trường.

Công an tỉnh Hà Tĩnh chủ động phối hợp với các địa phương, đơn vị liên quan nắm tình hình, phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt theo thẩm quyền. Trường hợp phát hiện vụ việc có dấu hiệu tội phạm, kịp thời thực hiện các biện pháp theo quy định của pháp luật.

Liên quan đến việc chôn lấp rác thải trái quy định, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hà Tĩnh vừa tiến hành khởi tố vụ án, khởi tố bị can xảy ra tại HTX Xây dựng – Môi trường H&Q ở xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Lò đốt rác của HTX này được đầu tư từ năm 2017, đến năm 2025 thì ngừng hoạt động khiến lượng rác tồn đọng rất lớn, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Đầu năm 2026, để xử lý, doanh nghiệp đã tự ý cho chôn lấp rác thải tồn đọng trong khuôn viên, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh nhiều hệ lụy về môi trường.

Trước đó, ngày 11/6/2026, Công an tỉnh Hà Tĩnh cũng đã có Văn bản “cảnh báo” về việc có dấu hiệu chôn lấp, đổ chất thải rắn trái quy định tại xã Can Lộc.