Loạt ông lớn ngành chăn nuôi vào 'vòng ngắm' thanh tra

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành kế hoạch thanh tra năm 2026, qua đó phát đi thông điệp siết chặt kỷ cương, kỷ luật trong quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực có tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội. Theo kế hoạch, trong năm nay Thanh tra Chính phủ sẽ triển khai 89 cuộc thanh tra, gồm 67 cuộc thanh tra chính thức và 22 cuộc thanh tra dự phòng.

Đáng chú ý, cơ quan này sẽ tiến hành thanh tra việc chấp hành pháp luật về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và tài nguyên nước đối với ba doanh nghiệp lớn trong ngành chăn nuôi và thực phẩm là Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam, Công ty TNHH CJ Vina Agri và Công ty TNHH Japfa Comfeed Việt Nam. Đây đều là những đơn vị nắm giữ thị phần đáng kể, giữ vai trò chủ lực trong chuỗi cung ứng từ thức ăn chăn nuôi đến thực phẩm, do đó kết quả thanh tra không chỉ có ý nghĩa đối với riêng từng doanh nghiệp mà còn tác động đến toàn ngành.

Thời kỳ thanh tra được xác định từ năm 2024 đến thời điểm tiến hành, với thời gian dự kiến 60 ngày làm việc thực tế, nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những hạn chế trong quản lý và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm (nếu có), đồng thời vẫn bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động sản xuất - kinh doanh bình thường của các đơn vị được thanh tra.

Giữa năm 2025, ngành chăn nuôi Việt Nam chứng kiến cú sốc lớn về mặt truyền thông khi C.P. Việt Nam vướng vào “lùm xùm” liên quan đến cáo buộc sản phẩm thịt heo, thịt gà không đảm bảo chất lượng. Dù sau đó cơ quan điều tra xác định không có dấu hiệu tội phạm hình sự, làn sóng tẩy chay diện rộng đã khiến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp này tại Việt Nam chịu tác động rõ rệt.

Theo báo cáo tài chính của C.P. Foods (CPF), công ty mẹ của C.P. Việt Nam, doanh thu tại thị trường Việt Nam trong quý 3/2025 đạt 22,8 tỷ baht, tương đương gần 15.800 tỷ đồng, giảm 20% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 9 tháng đầu năm, doanh thu đạt 76,6 tỷ baht, tương đương hơn 62.200 tỷ đồng, giảm 17% so với cùng kỳ 2024. Đây là mức sụt giảm đáng kể, bởi Việt Nam lâu nay vẫn là thị trường trọng điểm, đóng góp khoảng 18% tổng doanh thu toàn cầu của CPF và là thị trường lớn thứ hai chỉ sau Thái Lan.

Việt Nam cũng là thị trường duy nhất ghi nhận doanh thu giảm trong hệ thống của CPF, kéo doanh thu hợp nhất của tập đoàn Thái Lan trong 9 tháng đầu năm 2025 giảm nhẹ 0,4%, còn khoảng 430 tỷ baht, tương đương hơn 349.000 tỷ đồng. CPF lý giải nguyên nhân chính đến từ diễn biến bất lợi của giá heo hơi, khi trong quý 3/2025, giá trung bình chỉ còn 58.812 đồng/kg, thấp hơn đáng kể so với mức 68.449 đồng/kg của quý 2 và 65.409 đồng/kg của quý 1.

Bên cạnh yếu tố giá, thị trường còn chịu ảnh hưởng nặng nề từ dịch tả heo châu Phi. Dịch bệnh bùng phát trở lại tại nhiều địa phương và đến nay vẫn chưa chấm dứt, đặc biệt tại Tây Ninh và Vĩnh Long. Ở khu vực miền Trung, tâm lý dè dặt của người tiêu dùng đối với thịt heo vẫn kéo dài, làm suy giảm sức mua. Dịch bệnh, cộng với thiên tai và chi phí đầu vào tăng cao, đã tạo áp lực lớn lên biên lợi nhuận của toàn ngành.

Dù vậy, xét về quy mô, C.P. Việt Nam vẫn giữ vị thế gần như không đối thủ. Doanh thu hàng năm của doanh nghiệp này tại Việt Nam được đánh giá có thể tương đương tổng doanh thu của nhiều đối thủ cộng lại, phản ánh lợi thế vượt trội về chuỗi giá trị khép kín và độ phủ thị trường.

Trong khi C.P. đối mặt với thách thức ngắn hạn, thị trường chăn nuôi Việt Nam cuối năm 2025 lại chứng kiến một thương vụ M&A quy mô lớn. Đầu tháng 10/2025, Tập đoàn Hoàng gia De Heus (Hà Lan) ký kết thỏa thuận mua lại 100% cổ phần CJ Feed&Care, công ty con phụ trách mảng chăn nuôi và thức ăn chăn nuôi của Tập đoàn CJ (Hàn Quốc). Theo công ty chứng khoán Korea Investment & Securities, thương vụ có giá trị khoảng 1,2 nghìn tỷ won, tương đương gần 22.000 tỷ đồng.

Thương vụ này đồng nghĩa với việc CJ Vina Agri sau 26 năm hoạt động tại Việt Nam chính thức đổi chủ. Trước thời điểm chuyển giao, CJ Vina Agri đã vươn lên trở thành một trong những doanh nghiệp chăn nuôi lớn nhất thị trường, sở hữu đàn heo nái khoảng 140.000 con, đứng thứ hai tại Việt Nam, chỉ sau C.P., cùng hệ thống trang trại gà và chuỗi sản xuất theo mô hình 3F. Doanh nghiệp cũng đã tham gia sâu hơn vào mảng thực phẩm tiêu dùng với thương hiệu thịt mát MeatMaster, cạnh tranh trực tiếp với MeatDeli của Masan Meat Life và G Kitchen của GreenFeed.

Theo công bố của Tập đoàn CJ, năm 2024, doanh thu từ thị trường Việt Nam đạt khoảng 874 tỷ won, tương đương hơn 16.300 tỷ đồng, chiếm tới 38% tổng doanh thu của CJ Feed&Care và là thị trường lớn nhất của tập đoàn này trước khi thoái vốn.

Trong khi đó, Japfa Comfeed Việt Nam, thành viên của Tập đoàn Japfa (Indonesia) tiếp tục duy trì chiến lược đầu tư dài hạn vào sản xuất thức ăn chăn nuôi, trang trại và cung ứng thực phẩm. Doanh nghiệp này hiện vận hành nhiều cơ sở sản xuất, trang trại tại Việt Nam và giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng ngành chăn nuôi.

Tuy nhiên, cả C.P. Việt Nam, CJ Vina Agri và Japfa Comfeed Việt Nam đều đang đứng trước “phép thử” lớn về tuân thủ pháp luật. Theo kế hoạch thanh tra năm 2026, Thanh tra Chính phủ sẽ tiến hành thanh tra việc chấp hành pháp luật về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên nước đối với ba doanh nghiệp này. Thời kỳ thanh tra được xác định từ năm 2024 đến thời điểm tiến hành thanh tra, với thời gian thực hiện dự kiến 60 ngày làm việc thực tế.

Trước đó, C.P. Việt Nam từng bị UBND tỉnh Đồng Nai xử phạt gần 800 triệu đồng do vi phạm quy định về môi trường. Riêng tại Sóc Trăng, dù không bị khởi tố hình sự trong vụ tố cáo thịt bẩn, ba cửa hàng của C.P. vẫn bị xử phạt hành chính tổng cộng 105 triệu đồng do kinh doanh thực phẩm khi giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm đã hết hiệu lực. CJ Vina Agri và Japfa Comfeed Việt Nam cũng từng được yêu cầu tạm ngừng hợp tác với một số trang trại liên kết chưa hoàn thiện thủ tục môi trường tại Đồng Nai.

Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh quá trình thanh tra phải bảo đảm đúng thẩm quyền, có trọng tâm, trọng điểm, khách quan và không làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh bình thường. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, kết quả thanh tra được dự báo sẽ có ảnh hưởng không nhỏ đến chiến lược vận hành, đầu tư và niềm tin thị trường đối với các “ông lớn” ngành chăn nuôi trong thời gian tới.

Nhật Linh