Loạt quốc gia tạm dừng dịch vụ công sau khi hai lỗ hổng PHP bị phát hiện

Lỗ hổng bảo mật mang tên "php2shell" vừa được phát hiện trong ngôn ngữ lập trình PHP - nền tảng mã nguồn mở hiện vận hành khoảng 70% website trên toàn cầu, bao gồm bách khoa toàn thư Wikipedia và hệ quản trị nội dung WordPress. 

Tồn tại hơn một thập kỷ qua các phiên bản phần mềm mà không bị phát hiện, lỗ hổng này được tìm ra khi các công ty an ninh mạng Calif và Wiz ứng dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến để phân tích mã nguồn. 

Lỗ hổng có thể cho phép tin tặc can thiệp vào máy chủ web, tiếp cận cơ sở dữ liệu và thu thập tài liệu nội bộ nếu không được khắc phục kịp thời. Dù liên minh bảo mật dự kiến công bố thông tin kèm bản sửa lỗi theo quy trình phối hợp, một số chi tiết kỹ thuật đã rò rỉ trên mạng xã hội từ ngày 20/10, dẫn đến sự gia tăng nhanh chóng các đợt rà quét tự động từ các nhóm tin tặc.

Các nước ứng phó sự cố thế nào?

Trước rủi ro an ninh mạng, cơ quan chức năng tại nhiều nước đã triển khai biện pháp phòng ngừa và hướng dẫn kỹ thuật cho các đơn vị vận hành hệ thống.

Tại Mỹ, Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) chỉ đạo các bộ ngành và cơ quan trực thuộc chính phủ liên bang nhanh chóng cập nhật bản vá. NSA khuyến nghị những đơn vị chưa thể triển khai ngay nên cân nhắc tạm ngắt kết nối hệ thống khỏi Internet để ngăn ngừa nguy cơ bị truy cập trái phép vào cơ sở dữ liệu.

Tại Hà Lan, Thủ tướng Rob Jetten cho biết nội các đang theo dõi tình hình khi một số cổng thông tin thiết yếu, bao gồm cổng dịch vụ công Overheid.nl, mạng lưới định danh số quốc gia và website của Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Hà Lan (NCSC), tạm thời ngừng hoạt động để bảo đảm an toàn.

Calif và Wiz đã sử dụng các mô hình AI của OpenAI và Google để tìm ra lỗ hổng trong ngôn ngữ lập trình PHP. Ảnh: Carin

Trong khi đó, Trung tâm An ninh Mạng Quốc gia (NCSC) của Vương quốc Anh khuyến cáo các tổ chức kiểm tra khả năng xuất hiện cửa hậu (backdoor) trên máy chủ. Chính phủ Anh cũng tạm thời đưa một số dịch vụ công thứ cấp về trạng thái ngoại tuyến để phối hợp với các chuyên gia rà soát hệ thống. Tại Scotland, một số đơn vị y tế công và hội đồng địa phương đã áp dụng biện pháp tương tự.

Nhà chức trách Pháp cũng tạm dừng quyền truy cập vào một số cấu phần của hệ thống thuế điện tử quốc gia để cập nhật an ninh. Tại Phần Lan, nhà cung cấp hạ tầng công nghệ thông tin nhà nước Valtori tạm thời ngắt kết nối các mạng công cộng để bảo vệ hệ thống.

Ở Nhật Bản, Thủ tướng Sanae Takaichi thông báo website cá nhân tạm đóng để cập nhật kỹ thuật, đồng thời khuyến nghị các quản trị viên kiểm tra hệ thống và có thể tạm ngừng cung cấp dịch vụ nếu chưa thể cập nhật bản vá ngay trong ngày.

Cơ quan an ninh mạng Hàn Quốc - KISA - phát hành khuyến cáo vào khoảng 23h đêm ngày 21/10. Bộ Khoa học và CNTT kêu gọi các công ty và tổ chức trong nước vận hành các trang web dựa trên PHP ngay lập tức cập nhật các bản vá bảo mật. 

Singapore, Australia và Liên minh Châu Âu (EU) cũng phát thông báo kỹ thuật, hướng dẫn các tổ chức và doanh nghiệp rà soát nền tảng PHP đang sử dụng.

Doanh nghiệp đối mặt hàng triệu lượt truy vấn đáng ngờ

Mức độ ảnh hưởng và quy mô của sự cố còn được ghi nhận qua dữ liệu từ các tổ chức an ninh mạng và hạ tầng internet quốc tế. Theo Matthew Prince, CEO Cloudflare, công ty chứng kiến số lượng nỗ lực khai thác tăng nhanh theo thời gian: từ hàng nghìn lượt trước khi thông tin về lỗ hổng được công bố chính thức, lên hàng chục nghìn lượt sau 45 phút, hàng trăm nghìn lượt sau 2 giờ và hiện đã lên tới hàng triệu lượt truy vấn đáng ngờ.

Khoảng 70% website và ứng dụng toàn cầu đang vận hành bằng ngôn ngữ PHP. Ảnh: EPA-Yonhap

Đại diện Tập đoàn Amazon xác nhận hệ thống thương mại điện tử đã ghi nhận nhiều đợt dò quét trước khi sự việc được công bố, song các nền tảng của doanh nghiệp vẫn duy trì hoạt động bình thường.

Công ty An ninh mạng Wiz - một trong các đơn vị tìm ra lỗ hổng - đánh giá đây là lỗ hổng nghiêm trọng nhất từng được phát hiện nhờ sự hỗ trợ của AI, đồng thời cho biết về mặt lý thuyết, các hệ thống vận hành trên PHP chưa cập nhật bản vá đều có nguy cơ bị tấn công.

OpenAI - đơn vị có công cụ AI được các hãng bảo mật sử dụng để phát hiện lỗ hổng - nhận định đây là một trong những vấn đề an ninh mạng có tầm ảnh hưởng lớn thời gian gần đây, phản ánh năng lực của AI trong việc phát hiện điểm yếu phần mềm cũng như nguy cơ công nghệ này bị sử dụng để phát triển công cụ khai thác.

Cuối cùng, chuyên gia bảo mật Ryan Austin của Calif cho biết đây là lỗi bảo mật nghiêm trọng nhất mà đơn vị từng ghi nhận trong quá trình nghiên cứu các lỗ hổng phần mềm.

(Tổng hợp)