Lời cảnh báo từ những 'cánh bay chui'

Sở thích cá nhân, hậu quả khôn lường

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, những năm gần đây, các thiết bị bay không người lái như Flycam, Drone ngày càng trở nên phổ biến. Qua công tác nắm tình hình, tuần tra, kiểm soát địa bàn, Công an xã Vĩnh Lộc đã phát hiện, lập hồ sơ xử lý một số trường hợp sử dụng thiết bị bay không người lái để quay phim, chụp ảnh khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Điều đáng nói là nhiều trường hợp sau khi được mời làm việc, đã đưa ra những lý do như "chỉ quay clip làm kỷ niệm", "mới mua máy nên bay thử", "quay cảnh để dựng video đăng mạng xã hội" hoặc đơn giản là "không biết khu vực này bị cấm bay". Những lý do này phần nào phản ánh nhận thức còn hạn chế của một bộ phận người dân về việc quản lý, sử dụng thiết bị bay không người lái.

Thân Văn Tấn cùng tang vật là chiếc diều

Trong suy nghĩ của một số người, Flycam chỉ là thiết bị điện tử phục vụ giải trí, việc điều khiển cũng giống như sử dụng một chiếc máy ảnh hay điện thoại. Song thực tế hoàn toàn khác. Một chiếc Flycam khi cất lên bầu trời đã trở thành một phương tiện hoạt động trong không phận và phải tuân thủ những quy định nghiêm ngặt. Đặc biệt tại các khu vực cấm bay, hạn chế bay, khu vực quân sự, cơ quan Đảng, Nhà nước hoặc những công trình trọng điểm về quốc phòng, an ninh, việc tự ý điều khiển thiết bị bay có thể tạo ra những nguy cơ khó lường.

Không chỉ gây mất an toàn, những thiết bị này còn có thể bị lợi dụng để ghi hình, thu thập thông tin trái phép hoặc xâm phạm quyền riêng tư của tổ chức, cá nhân. Tại xã Vĩnh Lộc, địa bàn hiện thuộc khu vực cấm bay. Do đó, việc người dân tự ý đưa Flycam lên không trung khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và an toàn hoạt động bay. Từ thực tế này, lực lượng Công an xã Vĩnh Lộc đã tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở và xử lý các trường hợp vi phạm, đồng thời khuyến cáo người dân phải chủ động tìm hiểu quy định trước khi sử dụng thiết bị. Bởi một khi "cánh bay" đã vượt khỏi giới hạn được phép, hậu quả không còn là chuyện riêng của người điều khiển.

Trả giá cho thú vui kém hiểu biết

Minh chứng rõ nhất cho nguy cơ này xảy ra vào tối 13/8, khi một vật thể bay xuất hiện trên bầu trời khu vực hướng cầu Tham Lương, liên quan đến hoạt động khai thác của Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất. Khoảng 19 giờ 40 ngày 13/8, Trung tâm Điều hành bay khu vực III (Sư đoàn Không quân 370) phát hiện và thông báo cho Cảng vụ Hàng không miền Nam về vật thể bay trên bầu trời khu vực hướng cầu Tham Lương, thuộc địa bàn các phường Tây Thạnh, Đông Hưng Thuận và Bình Hưng Hòa. Đây là khu vực cấm bay, hạn chế bay liên quan hoạt động khai thác của sân bay Tân Sơn Nhất.

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Cảng vụ Hàng không miền Nam thông báo Công an TPHCM, Bộ Tư lệnh TPHCM, Công an Cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất để phối hợp xác minh, truy tìm và xử lý. Trước nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn hàng không, lực lượng chức năng buộc phải triển khai biện pháp khẩn cấp, tạm dừng tiếp thu tàu bay. Khoảng 20 giờ 15 phút, sau khi xác định các vật thể bay là diều, được xử lý, thu hồi và không còn nguy cơ ảnh hưởng an toàn bay, hoạt động khai thác tại sân bay mới được khôi phục bình thường.

Thế nhưng hậu quả thực tế đã xảy ra. Trong thời gian tạm dừng cất, hạ cánh để xử lý sự cố, 16 chuyến bay đi và đến Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất bị ảnh hưởng dây chuyền. Trong đó có 8 chuyến phải bay vòng, bay chờ cất cánh, 7 chuyến phải bay chờ hạ cánh, 1 chuyến buộc phải chuyển hướng hạ cánh khẩn cấp xuống sân bay Cam Ranh.

Các trường hợp vi phạm an toàn bay bị Công an xã Vĩnh Lộc lập hồ sơ, xử phạt hành chính

Điều đáng nói là "vật thể bay" khiến hoạt động hàng không phải tạm dừng lại không phải là một thiết bị hiện đại hay phương tiện bay phức tạp, mà là những con diều được gắn đèn chớp. Qua truy xét, khoảng 20 giờ cùng ngày, lực lượng chức năng phát hiện Thân Văn Tấn (42 tuổi), đang thả diều gắn đèn chớp tại khu vực cầu, đường đang thi công thuộc dự án kênh Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên (thuộc P.Bình Hưng Hòa). Hai người có mặt cùng Tấn được mời về trụ sở để xác minh.

Quá trình điều tra xác định, khoảng 15 giờ ngày 13/8, Tấn mang theo 3 con diều có gắn đèn chớp đến khu vực bãi đất trống thuộc dự án nhà ga metro ở phường Đông Hưng Thuận để thả. Ban đầu, Tấn thả 2 con diều tại khu vực đầu cầu. Khoảng 16 giờ 5 phút, một con diều bị gãy khung, rơi xuống. Tấn tiếp tục dùng con còn lại để thay thế. Sau đó, Tấn di chuyển các con diều qua khu vực đầu cầu thuộc phường Bình Hưng Hòa và tiếp tục thả lên cao. Qua xác định tọa độ, toàn bộ vị trí Tấn thả diều nằm trong khu vực cấm bay đối với tàu bay không người lái và các phương tiện bay siêu nhẹ tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất.

Từ một hành vi tưởng chừng chỉ nhằm phục vụ thú vui cá nhân, hoạt động khai thác hàng không đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Theo Công an TPHCM, vụ việc gây thiệt hại nhiều tỷ đồng. Căn cứ tài liệu, chứng cứ thu thập được, ngày 27/8, Cơ quan An ninh điều tra Công an TPHCM ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can và lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Thân Văn Tấn về tội "Cản trở giao thông đường không", quy định tại khoản 2 Điều 278 Bộ luật Hình sự. Đó là lời cảnh báo về trách nhiệm pháp lý của mỗi cá nhân khi đưa bất kỳ vật thể nào lên bầu trời, đặc biệt tại khu vực có hoạt động hàng không.

Chủ động giữ an toàn từ mỗi người dân

Từ vụ việc trên, có thể thấy việc quản lý Flycam, Drone và các phương tiện bay siêu nhẹ đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao. Theo quy định của Luật Phòng không nhân dân năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành, việc quản lý, sử dụng tàu bay không người lái phải tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật.

Đối với người dân, điều quan trọng trước khi sử dụng Flycam không chỉ là tìm hiểu cách vận hành thiết bị mà còn phải xác định rõ địa điểm mình dự định bay có thuộc khu vực cấm bay, hạn chế bay hay không, hoạt động có cần cấp phép hay không và phải tuân thủ những giới hạn nào. Theo Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ, nhiều hành vi vi phạm liên quan đến tàu bay không người lái và phương tiện bay siêu nhẹ bị xử phạt hành chính với mức phạt đáng kể.

Cụ thể, khoản 2 Điều 8 quy định cá nhân sử dụng tàu bay không người lái hoặc phương tiện bay siêu nhẹ chưa được đăng ký, cấp phép bay; tổ chức hoạt động bay khi chưa có giấy phép hoặc điều khiển bay không đúng thời gian, địa điểm, khu vực, tọa độ, giới hạn được phép có thể bị phạt từ 2 - 3 triệu đồng. Hành vi quay phim, chụp ảnh từ trên không bằng tàu bay không người lái khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép bị phạt từ 8 - 9 triệu đồng.

Đối với hành vi thực hiện hoạt động bay khi chưa có phép bay do cơ quan có thẩm quyền cấp, mức phạt được quy định từ 20 - 30 triệu đồng. Đặc biệt, hành vi sử dụng Flycam gây cản trở hoặc ảnh hưởng đến an toàn hoạt động bay có thể bị phạt từ 30 - 40 triệu đồng. Một số hành vi vi phạm nghiêm trọng còn có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính. Những chế tài này cho thấy pháp luật không xem việc điều khiển Flycam trái phép là một lỗi nhỏ có thể dễ dàng bỏ qua.

Với người điều khiển, một chiếc Flycam có thể chỉ là tài sản phục vụ sở thích cá nhân. Nhưng khi hoạt động sai quy định, nó có thể trở thành nguồn nguy hiểm đối với nhiều người khác. Đặc biệt, trong môi trường hàng không, mọi nguy cơ dù nhỏ cũng phải được xử lý với mức độ cảnh giác cao nhất. Một vật thể xuất hiện bất thường trên đường bay có thể buộc cơ quan chức năng phải dừng hoạt động cất, hạ cánh để xác minh. Khi đó, tác động không chỉ nằm ở một chuyến bay mà có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền đối với nhiều chuyến bay khác. Vụ việc tại Tân Sơn Nhất đã cho thấy điều đó một cách rõ ràng.

Để phòng ngừa nguy cơ từ những "cánh bay chui", Công an xã Vĩnh Lộc đề nghị người dân tuyệt đối không tự ý điều khiển Flycam trên địa bàn khi chưa được cấp phép theo quy định. Không sử dụng Flycam để quay phim, chụp ảnh tại các khu vực cấm bay, khu vực quân sự, cơ quan Đảng, Nhà nước, công trình trọng điểm về quốc phòng, an ninh và các khu vực hạn chế bay. Người dân cũng không được sử dụng thiết bị để phát trực tiếp, ghi hình, thu thập thông tin trái phép hoặc xâm phạm quyền riêng tư, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Khi phát hiện trường hợp sử dụng Flycam trái phép, người dân cần kịp thời thông báo cho lực lượng Công an để kiểm tra, xử lý. Đây là yêu cầu không chỉ nhằm bảo đảm việc chấp hành pháp luật mà còn góp phần chủ động phòng ngừa từ sớm những nguy cơ đối với an ninh trật tự và an toàn hàng không.