Lời giải bài toán vốn cho 2 dự án đường sắt quốc gia qua Hà Nội

Làm rõ hiệu quả tài chính

Vừa có thêm những chỉ dẫn quan trọng liên quan đến việc triển khai 2 dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt quốc gia trên địa bàn TP. Hà Nội nếu chiểu theo công văn số 15354/BTC-KTĐP vừa được Bộ Tài chính gửi UBND TP. Hà Nội.

Đây là 2 công trình đã được Đảng ủy Chính phủ thống nhất chủ trương giao UBND TP. Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư, sử dụng nguồn ngân sách Trung ương, với sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 40.171 tỷ đồng, gồm: Dự án cải dịch tuyến đường sắt Hà Nội - TP. HCM hiện hữu đoạn Phú Xuyên - Ngọc Hồi và Dự án tuyến đường sắt quốc gia vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn.

Phối cảnh ga đường sắt đầu mối Ngọc Hồi - TP. Hà Nội. Ảnh tư liệu

Trong công văn số 15354/BTC-KTĐP, Bộ Tài chính cho biết, Đảng ủy Chính phủ đã thống nhất về chủ trương giao UBND TP. Hà Nội thực hiện 2 Dự án nói trên theo quy định của Luật Thủ đô, kế thừa một phần quy định về các dự án lớn, quan trọng tại Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô.

Đồng thời, Bộ Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát, bảo đảm việc giao UBND TP. Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư và triển khai các Dự án phù hợp với chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng và phát triển Thủ đô.

Một yêu cầu quan trọng khác được Đảng ủy Chính phủ đặt ra là các Dự án chỉ được triển khai khi bảo đảm khả năng cân đối, bố trí các nguồn vốn hợp pháp và phải được đánh giá đầy đủ về hiệu quả tài chính, kinh tế theo Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “2 con số”.

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính cho rằng, hiện UBND TP. Hà Nội chưa báo cáo đầy đủ việc giao Thành phố làm cơ quan chủ quản đầu tư và triển khai các Dự án có phù hợp với chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng, phát triển Thủ đô hay không; đồng thời chưa làm rõ hiệu quả tài chính, kinh tế theo yêu cầu tại Kết luận số 18-KL/TW.

“Do đó, đề nghị UBND TP. Hà Nội phối hợp với Bộ Xây dựng tiếp tục hoàn thiện, báo cáo các nội dung trên theo chỉ đạo của Đảng ủy Chính phủ, làm cơ sở triển khai 2 Dự án theo quy định”, công văn số 15354 nêu rõ.

Chủ động bố trí vốn chuẩn bị đầu tư

Về nhu cầu vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026 - 2030, UBND TP. Hà Nội đề xuất khoảng 40.171 tỷ đồng cho 2 Dự án. Trong khi đó, theo dự kiến phân bổ của Thủ tướng Chính phủ, tổng vốn ngân sách trung ương dành cho Hà Nội giai đoạn này là 96.728,653 tỷ đồng, nhưng phần lớn đã được định hướng cho các dự án đường sắt đô thị, các nhiệm vụ, dự án khác và vốn ODA.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng mới chỉ dự kiến bố trí 20 tỷ đồng để chuẩn bị đầu tư 2 Dự án, chưa cân đối phần vốn thực hiện. Vì vậy, kế hoạch đầu tư công trung hạn của Bộ Xây dựng hiện không bao gồm nguồn vốn triển khai 2 Dự án để điều chuyển về Hà Nội.

Trên cơ sở đó, tại công văn số 15354, Bộ Tài chính đề nghị UBND TP. Hà Nội rà soát, đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế - xã hội, sự cần thiết và tác động của từng Dự án đối với liên kết vùng, sử dụng vốn đầu tư công và hoàn thiện kết cấu hạ tầng Thủ đô.

Việc triển khai 2 dự án chỉ được thực hiện khi bảo đảm khả năng cân đối và bố trí nguồn vốn hợp pháp.

Trước đó, UBND TP. Hà Nội đã kiến nghị Trung ương sớm bố trí nguồn vốn để triển khai 2 dự án, trong đó đề xuất đưa các Dự án vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 và bố trí khoảng 9.453 tỷ đồng ngay trong năm 2026.

Trong trường hợp nguồn vốn ngân sách trung ương chưa thể bố trí kịp thời, Hà Nội đề xuất được chủ động tạm ứng ngân sách địa phương để thực hiện trước công tác chuẩn bị đầu tư, trước mắt khoảng 45,25 tỷ đồng cho 3 gói thầu tư vấn. Khoản kinh phí này sẽ được hoàn trả sau khi nguồn vốn ngân sách trung ương được bố trí cho thành phố.

Liên quan đến đề xuất cho phép Hà Nội tạm ứng trước một phần ngân sách Thành phố để thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư, sau đó hoàn trả bằng nguồn ngân sách Trung ương khi được cấp có thẩm quyền bố trí, Bộ Tài chính cho rằng đề xuất này là cần thiết nhằm đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị 2 dự án.

Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, cơ chế Hà Nội đề xuất có tính chất tương tự chính sách đặc thù từng được Quốc hội cho phép các địa phương áp dụng để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Đây là cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt áp dụng cho các dự án quan trọng quốc gia và thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội.

Trong khi đó, Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 đã trao cho Hà Nội thẩm quyền chủ động hơn trong việc bố trí nguồn lực cho công tác chuẩn bị đầu tư. Trên cơ sở các quy định tại Luật Thủ đô, HĐND TP. Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 44/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026, trong đó cho phép bố trí vốn đầu tư công, vốn chi thường xuyên để thực hiện nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư.

Vì vậy, Bộ Tài chính đề nghị UBND TP. Hà Nội căn cứ các quy định của Luật Thủ đô và Nghị quyết số 44/2026/NQ-HĐND để bố trí vốn ngân sách địa phương hoặc vốn chi thường xuyên, nếu có, phục vụ công tác chuẩn bị đầu tư 2 dự án.

Điều này sẽ giúp Thành phố chủ động triển khai các bước chuẩn bị cho 2 dự án mà không phải chờ một cơ chế đặc thù về tạm ứng, hoàn trả vốn.

“Đây là một trong những tiền đề để Hà Nội hoàn thiện hồ sơ, sớm đưa 2 Dự án đủ điều kiện bước vào giai đoạn thực hiện, trước mắt là lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, bảo đảm tiến độ, quy trình đầu tư theo quy định pháp luật”, một lãnh đạo Tổng công ty Tư vấn thiết kế Giao thông vận tải đánh giá.