Lợi nhuận hơn 32.000 tỷ đồng, BIDV vẫn bị Kiểm toán 'tuýt còi' loạt sai sót

Sau khi tổng hợp kết quả chính từ 231 Báo cáo kiểm toán (BCKT) của 126 nhiệm vụ kiểm toán tổ chức trong năm 2025 đối với niên độ ngân sách năm 2024, Kiểm toán Nhà nước đã có báo cáo gửi Quốc hội một số kết quả kiểm toán chủ yếu năm 2025 với nhiều nội dung đáng chú ý liên quan đến Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV- mã: BID).

Dù là ngân hàng chủ lực thực hiện các chính sách của Chính phủ, nhưng theo báo cáo của KTNN BIDV vẫn bộc lộ sự mất cân đối trong cơ cấu cho vay.

Theo báo cáo của Kiểm toán Nhà nước (KTNN) năm 2024, BIDV tiếp tục khẳng định vị thế "ông lớn" với lợi nhuận trước thuế đạt 32.076,21 tỷ đồng, tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE) ấn tượng ở mức 19,17%. Tỷ lệ nợ xấu nội bảng cũng được kiểm soát ở mức thấp là 1,45%.

Tuy nhiên, đằng sau những con số hào nhoáng này, KTNN đã chỉ ra những "lỗ hổng" trong công tác hạch toán doanh thu và chi phí của ngân hàng này. Cụ thể, BIDV đã hạch toán thừa 4,07 tỷ đồng lãi dự thu và trích khấu hao tài sản cố định thừa 7,09 tỷ đồng.

Đáng chú ý nhất là sai sót trong nghĩa vụ thuế. KTNN cho biết BIDV chưa hạch toán chi phí, chưa kê khai và nộp tới 20,29 tỷ đồng thuế GTGT đối với nghiệp vụ L/C UPAS phát sinh trong năm 2023. Đây là con số đáng kể đối với một định chế tài chính lớn vốn yêu cầu sự chuẩn xác tuyệt đối về nghiệp vụ thuế và kế toán.

Một trong những nội dung "nóng" nhất trong báo cáo là kết quả điều chỉnh nhóm nợ của BIDV. Sau khi kiểm toán thực hiện rà soát, bức tranh nợ xấu của ngân hàng đã có sự thay đổi đáng kể so với báo cáo tự lập.

KTNN đã thực hiện điều chỉnh giảm dư nợ nhóm 1 (nợ đủ tiêu chuẩn) là 302,02 tỷ đồng và nhóm 3 là 3,86 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, các nhóm nợ rủi ro hơn lại tăng mạnh: Dư nợ nhóm 2 (nợ cần chú ý) tăng thêm 272,99 tỷ đồng. Dư nợ nhóm 4 (nợ nghi ngờ) tăng thêm 13,98 tỷ đồng. Dư nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) tăng thêm 18,91 tỷ đồng.

Việc phân loại nợ chưa phù hợp dẫn đến hệ quả là chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng của BIDV cũng phải điều chỉnh giảm 68,29 tỷ đồng sau kiểm toán.

Không chỉ dừng lại ở các con số tài chính, KTNN còn chỉ ra sự lãng phí trong quản lý tài sản là bất động sản tại BIDV. Hiện ngân hàng này đang có tới 28 cơ sở đất với tổng diện tích khoảng 2,00 ha chưa được sử dụng hiệu quả.

Các khu đất này hiện vẫn đang trong tình trạng "chờ" hoặc đang nghiên cứu phương án sử dụng, hoặc tạm khai thác trong thời gian chờ xây dựng, hoặc chờ phê duyệt thanh lý, trả lại Nhà nước. Trong bối cảnh quỹ đất đô thị ngày càng hạn hẹp, việc chậm trễ đưa các tài sản này vào sử dụng hoặc xử lý dứt điểm là một vấn đề gây chú ý.

Dù là ngân hàng chủ lực thực hiện các chính sách của Chính phủ, nhưng theo báo cáo chung, nhóm các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại, bảo hiểm (bao gồm BIDV, MB, PVI, VDB, NHCSXH...) vẫn bộc lộ sự mất cân đối trong cơ cấu cho vay.

Trong khi tăng trưởng tín dụng lĩnh vực bất động sản là 20,79% (tỷ trọng dư nợ 22,3%) cao hơn nhiều so với mức tăng trưởng chung của nền kinh tế (15,08%), thì dư nợ cho các lĩnh vực ưu tiên lại rất khiêm tốn. Cụ thể, cho vay doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao chỉ chiếm 0,4%; cho vay lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ chỉ chiếm 3%.

Đối với một số lĩnh vực chiếm tỷ trọng cao trong tổng dư nợ, tăng trưởng tín dụng lĩnh vực ưu tiên thấp hơn lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro như: Lĩnh vực nông nghiệp nông thôn tăng trưởng 11,27% (tỷ trọng dư nợ 23,47%); Cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tăng trưởng 10,43% (tỷ trọng dư nợ 19,2%); Lĩnh vực cho vay phục vụ đời sống và dư nợ tín dụng qua thẻ tăng trưởng 13,92% (tỷ trọng dư nợ 21,4%).

Những con số này đặt ra dấu hỏi về việc hiện thực hóa mục tiêu đẩy mạnh dòng vốn vào các ngành động lực phát triển bền vững thay vì dồn quá nhiều vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro như bất động sản.

Những phát hiện của Kiểm toán Nhà nước là lời nhắc nhở đối với BIDV trong việc thắt chặt quy trình quản trị, phân loại nợ chính xác và minh bạch hơn trong nghĩa vụ thuế, nhằm tương xứng với quy mô và tầm vóc của một ngân hàng thương mại nhà nước hàng đầu Việt Nam.