Lợi nhuận ngân hàng phân hóa ngày càng sâu

Lợi nhuận lệch nhịp

Theo Báo cáo Chiến lược tháng 5 của Trung tâm phân tích Công ty cổ phần Chứng khoán SSI (SSI Research), lợi nhuận ngành ngân hàng năm nay có thể tăng khoảng 17%, với tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) duy trì quanh mức 18%.

SSI cho rằng động lực chính vẫn đến từ tăng trưởng tín dụng, khi dư nợ cho vay được ghi nhận tăng khoảng 20% so với cùng kỳ, kéo theo thu nhập lãi thuần tăng 18%. Đồng thời, một số ngân hàng lớn đã kiểm soát tốt chi phí dự phòng và cải thiện nguồn thu ngoài lãi, giúp kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng ban đầu.

Song, theo Công ty cổ phần Xếp hạng tín nhiệm S&I (S&I Ratings), mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận trước thuế bình quân năm 2026 được các ngân hàng đặt ra vào khoảng 13,5%, thấp hơn mức 16% của năm 2025, phản ánh tâm lý thận trọng gia tăng trước những biến động của môi trường vĩ mô toàn cầu.

Trên thực tế, rủi ro vẫn hiện hữu, đặc biệt từ thị trường bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp. Khi các kênh dẫn vốn này còn nhiều khó khăn, áp lực cung ứng vốn có thể tiếp tục dồn về hệ thống ngân hàng.

Cập nhật kết quả kinh doanh trong quý đầu năm cho thấy, dù tổng lợi nhuận toàn ngành vẫn tăng hơn 14%, đạt trên 94.000 tỷ đồng, nhưng phía sau con số tích cực là sự phân hóa ngày càng rõ giữa các nhóm ngân hàng.

VietinBank nổi bật với mức tăng trưởng lợi nhuận trên 60% so với cùng kỳ, đạt 11.139 tỷ đồng trong quý đầu năm 2026.

Tiếp tục duy trì vai trò dẫn dắt, Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) nổi bật với mức tăng trưởng lợi nhuận trên 60% so với cùng kỳ, đạt 11.139 tỷ đồng, trong khi Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) vẫn giữ vị thế ổn định với quy mô lợi nhuận dẫn đầu hệ thống 11.803 tỷ đồng. Nhiều ngân hàng khác như Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank), Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) hay Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) cũng ghi nhận kết quả tích cực, chủ yếu nhờ khả năng duy trì tín dụng, tối ưu chi phí vốn và đa dạng nguồn thu.

Trong khi đó, không ít ngân hàng tầm trung và quy mô nhỏ lại ghi nhận sự suy giảm lợi nhuận. Áp lực chi phí gia tăng, đặc biệt là chi phí dự phòng, cùng với sự thiếu ổn định của nguồn thu ngoài lãi đã khiến hiệu quả kinh doanh bị thu hẹp đáng kể.

Phân hóa gia tăng

Những áp lực chi phí và biến động nguồn thu đang dần bộc lộ rõ trong kết quả kinh doanh tại nhiều ngân hàng. Chẳng hạn như Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) sụt giảm tới 42,7% lợi nhuận, chỉ còn 2.106 tỷ đồng, chủ yếu do chi phí dự phòng tăng đột biến gấp hơn 10 lần. Tương tự, Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank) dù có nhiều mảng kinh doanh tăng trưởng, nhưng lại suy giảm mạnh các nguồn thu chủ lực cùng chi phí tăng cao, kéo lợi nhuận giảm 11%.

Hay tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank), chi phí vốn và dự phòng đồng loạt tăng lên trong khi khoản thu đột biến lại không còn. Những yếu tố này đã khiến lợi nhuận trước thuế của SeABank sụt giảm mạnh nhất hệ thống, tới hơn 68% so với cùng kỳ, chỉ còn 1.388 tỷ đồng.

Tương tự tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank), dù thu nhập lãi thuần tăng nhẹ, nhưng nguồn thu từ dịch vụ sụt giảm mạnh, hoạt động ngoại hối thua lỗ và chi phí dự phòng tăng gấp 2,5 lần đã kéo lợi nhuận giảm 59,3%, xuống còn 338 tỷ đồng.

Khách hàng đến giao dịch tại Eximbank. Ảnh: Thanh Tùng - TTXVN

Bên cạnh yếu tố chi phí, cấu trúc tín dụng cũng đang thay đổi. Theo SSI Research, dòng vốn cho vay không còn tập trung vào các chủ đầu tư bất động sản như trước, mà đang dần dịch chuyển sang các khâu xây dựng và triển khai dự án. Điều này cho thấy sự thích ứng của ngân hàng với bối cảnh mới của thị trường.

Tuy nhiên, nhu cầu vay mua nhà từ người dân vẫn chưa phục hồi rõ rệt, do mặt bằng lãi suất còn ở mức cao so với giai đoạn trước. Điều này khiến tăng trưởng tín dụng hiện nay vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực doanh nghiệp.

Tổng thể, bức tranh quý I/2026 cho thấy ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn phân hóa sâu hơn về chất lượng lợi nhuận. Khi tăng trưởng không còn đến từ mở rộng quy mô đơn thuần mà phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng kiểm soát rủi ro, tối ưu chi phí và đa dạng hóa nguồn thu, khoảng cách giữa các ngân hàng sẽ tiếp tục nới rộng.

Thực tế cho thấy những ngân hàng có nền tảng vốn mạnh, quản trị rủi ro tốt và cơ cấu thu nhập cân bằng sẽ duy trì được đà tăng trưởng. Ngược lại, các ngân hàng có chất lượng tài sản yếu hoặc phụ thuộc vào nguồn thu kém ổn định sẽ phải đối mặt với áp lực cải thiện hiệu quả hoạt động trong thời gian tới.

Trong bối cảnh đó, xu hướng phân hóa lợi nhuận không chỉ là câu chuyện của riêng quý I, mà nhiều khả năng sẽ tiếp tục kéo dài trong cả năm 2026 và các năm tiếp theo.