Lợi nhuận ngành ngân hàng: Khi 'hào quang' không chia đều cho tất cả

Năm 2026 mở ra với kỳ vọng tăng trưởng cao của ngành ngân hàng, nhưng thực tế đang cho thấy một xu hướng rõ ràng hơn: lợi nhuận không còn là “cuộc chơi đồng đều”. Thay vào đó, cục diện đang chuyển sang giai đoạn chọn lọc, nơi chỉ những ngân hàng có lợi thế thực sự về dư địa tín dụng, chi phí vốn, hệ sinh thái và quản trị rủi ro mới có thể bứt lên.

Khối tư nhân dần xóa nhòa khoảng cách với nhóm "Big 4"

Một thay đổi mang tính biểu tượng trong năm nay là việc các ngân hàng tư nhân lớn lần đầu tiên đặt mục tiêu áp sát lợi nhuận của các ngân hàng quốc doanh.

Đơn cử như VPBank đặt kế hoạch lợi nhuận trước thuế hợp nhất hơn 41.300 tỷ đồng, tăng 35% so với kế hoạch thực hiện năm 2025. Con số này xấp xỉ với quy mô lợi nhuận của BIDV.

Ông Lưu Trung Thái - Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Quân đội (MB). (Ảnh: MB).

Tiếp theo phải kể tới MB, tại hội thảo đầu tháng 2, Chủ tịch Lưu Trung Thái, cho biết trong năm 2026, ngân hàng đánh giá môi trường vĩ mô tiếp tục mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng.

MB dự kiến đặt mục tiêu lợi nhuận hợp nhất 39.500 tỷ đồng, trong đó các công ty thành viên dự kiến đóng góp khoảng 12–13%. Ngân hàng cho biết khá tự tin vào khả năng hoàn thành các mục tiêu đã đề ra. Theo kế hoạch, lợi nhuận 2026 dự kiến tăng khoảng 15% nhưng MB sẽ phấn đấu đạt mức 20%.

Trong đó, mục tiêu tăng trưởng tín dụng và huy động vốn quanh mức 35%, với bán lẻ được xác định là mảng cốt lõi. Ngân hàng dự kiến mỗi năm nâng tỷ trọng bán lẻ thêm khoảng 1,5–3%.

Cũng ghi nhận mục tiêu lợi nhuận cao năm nay, Techcombank cũng đưa ra hai kịch bản lợi nhuận từ 35.000 – 37.500 tỷ đồng, tăng 7,6–15%, tùy theo diễn biến tình hình xung đột Trung Đông, theo tài liệu đại hội đồng cổ đông mới công bố.

Trong khi đó, HDBank cũng đặt mục tiêu 30.100 tỷ đồng, tăng tới 41% so với năm 2025, thiết lập kỷ lục lợi nhuận mới cho ngân hàng.

Chỉ tiêu lợi nhuận đến từ đà tăng trưởng tín dụng cao, dự kiến đạt 37% so với năm trước, cao nhất trong hệ thống (tính tới thời điểm hiện tại) đưa tổng dư nợ lên hơn 804.000 tỷ đồng.

Tổng tài sản mục tiêu tăng 28% so với năm 2025 đạt gần 1,2 triệu tỷ đồng. Tổng huy động vốn dự kiến tăng 28% đạt hơn 1 triệu tỷ đồng. Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát dưới ngưỡng 2%.

Phân hóa mạnh mẽ

Trái ngược với sự bứt phá của khối tư nhân, các ngân hàng quốc doanh lại thể hiện sự thận trọng trong năm nay.

Vietcombank và VietinBank không công bố mục tiêu lợi nhuận cụ thể mà thực hiện theo phê duyệt từ phía Ngân hàng Nhà nước. BIDV và Agribank đặt kế hoạch tăng trưởng quanh mức 10%.

Trong tài liệu trình cổ đông xem xét và thông qua tại Đại hội đồng cổ đông, Vietcombank năm nay dự định bổ sung thành viên ban kiểm soát, bổ sung điều lệ và các quy chế hoạt động, lựa chọn đơn vị kiểm soát độc lập; thành lập ngân hàng thương mại 100% vốn trong nước hoạt động tại Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam; phương án tăng vốn điều lệ từ Quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ.

Những động thái này cho thấy ngân hàng đang ưu tiên củng cố nền tảng và năng lực chống chịu rủi ro, thay vì theo đuổi tăng trưởng lợi nhuận.

Kể cả ở nhóm ngân hàng tư nhân, không phải ngân hàng nào cũng sẵn sàng cho cuộc đua lợi nhuận.

Bức tranh lợi nhuận năm nay có sự phân hóa rõ rệt, khi một số ngân hàng đưa ra con số tăng trưởng ‘khiêm tốn’ như Sacombank, EIB, ACB.

Cụ thể, Sacombank đặt mục tiêu lợi nhuận trước thuế năm 2026 đạt 8.100 tỷ đồng, tăng 6,2% so với kết quả thực hiện năm 2025. Đây là mức tăng trưởng rất thấp nếu so sánh với mức nền năm 2025, ngân hàng chỉ hoàn thành 52% kế hoạch lợi nhuận năm.

Thay vì tăng trưởng cao về lợi nhuận, Sacombank chọn hướng tới tăng trưởng về tổng tài sản 10,2%, qua đó đưa quy mô tài sản vượt mốc 1 triệu tỷ đồng. Đồng thời, kiểm soát tỷ lệ nợ xấu nội bảng dưới 4,5%, đây là chỉ tiêu tài chính duy nhất mà ngân hàng chưa đạt năm ngoái.

Song song với đó là thay đổi địa điểm trụ sở chính, đổi tên, gia hạn đề án tái cơ cấu sau sáp nhập... nhằm chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới.

Theo đánh giá của Chủ tịch HĐQT Sacombank Dương Công Minh, căng thẳng địa chính trị leo thang trên thế giới, tạo ra những diễn biến phức tạp, bất khả kháng đối với nền kinh tế toàn cầu và Việt Nam.Điều này có khả năng phát sinh các tác động kém tích cực và khó dự báo đến quá trình thực hiện kế hoạch kinh doanh của Sacombank.

Gây chú ý trước thềm đại hội cổ đông 2026, Eximbank bất ngờ điều chỉnh mạnh kế hoạch lợi nhuận. Theo nghị quyết HĐQT ngày 17/3, ngân hàng đặt mục tiêu lợi nhuận trước thuế 4.066 tỷ đồng, tăng 169% so với năm 2025. Tuy nhiên, trong tài liệu công bố ngày 7/4, con số này được hạ xuống còn 1.515 tỷ đồng, gần như đi ngang năm ngoái.

Về phân phối lợi nhuận, Eximbank tiếp tục đề xuất không chia cổ tức, giữ lại toàn bộ nhằm củng cố năng lực tài chính và phục vụ tăng trưởng dài hạn. Lợi nhuận chưa phân phối lũy kế đến cuối năm 2025 đạt 3.397 tỷ đồng.

Đây là năm thứ hai liên tiếp ngân hàng không chia cổ tức, sau khi từng giữ lại toàn bộ 2.526 tỷ đồng lợi nhuận lũy kế tại đại hội 2025.

Đồng thời, đại hội năm nay, Eximbank sẽ tiến hành miễn nhiệm chức danh một loạt thành viên HĐQT, thành viên ban kiểm soát (BKS) nhiệm kỳ VIII (2025-2030) và bầu HĐQT, BKS nhiệm kỳ mới. Cho thấy sự thay đổi lớn về nhân sự cấp cao tại ngân hàng này.

Với ACB, ngân hàng nằm trong số ít đã tổ chức đại hội cổ đông thường niên 2026. Tại đại hội, Chủ tịch ACB Trần Hùng Huy cho biết nhà băng lựa chọn chiến lược kinh doanh thận trọng hơn trong bối cảnh vĩ mô biến động khó lường.

Ông cho biết, ACB không lựa chọn cách tăng trưởng bằng mọi giá, mà chủ động theo đuổi một hướng đi mang tính chiến lược, chấp nhận hy sinh một phần lợi nhuận ngắn hạn để bảo vệ thị phần, hỗ trợ khách hàng và củng cố nền tảng phát triển dài hạn.

Lợi thế room: "Ngòi nổ" tạo nên khoảng cách

Nhìn vào đà phân hóa lợi nhuận của các nhà băng trong năm 2026, có thể thấy một trong những biến số lớn nhất nằm ở hạn mức tăng trưởng tín dụng.

Trong khi mặt bằng chung của ngành quanh 15%, một số ngân hàng như HDBank, MB được cấp room tín dụng cao hơn đáng kể nhờ tham gia tái cơ cấu tổ chức tín dụng yếu kém.

Tại hội nghị nhà đầu tư đầu tháng 3/2026, ông Phạm Văn Đẩu, Phó tổng giám đốc thường trực HDBank cho biết, ngân hàng duy trì quỹ đạo tăng trưởng ổn định hơn một thập kỷ qua, với chu kỳ lợi nhuận có xu hướng tăng gấp đôi sau mỗi ba năm.

Lợi thế đến từ việc ngân hàng tham gia sâu vào quá trình tái cấu trúc Ngân hàng Đông Á (Vikki Bank), nhờ đó được cấp hạn mức tín dụng lên đến 35% trong nhiều năm như các ngân hàng thương mại khác tham gia tái cấu trúc ngân hàng yếu kém.

HDBank đã tận dụng tối đa dư địa này bằng cách tập trung dòng vốn cho các lĩnh vực kinh tế xanh, phát triển hạ tầng nông nghiệp nông thôn, các chuỗi giá trị gia tăng và khai thác triệt để tệp khách hàng hơn 30 triệu người thông qua các nền tảng số cùng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

HDBank được cấp room tới 35% nhờ tham gia nhận ngân hàng tái cơ cấu.

Theo báo cáo ngành ngân hàng năm 2026 của Công ty chứng khoán Vietcombank Securities (VCBS), dự báo tăng trưởng tín dụng trong năm nay có thể đạt khoảng 16-18%, cao hơn mức mục tiêu của Ngân hàng Nhà nước.

Trong đó, các ngân hàng lớn nhận chuyển giao bắt buộc sẽ tiếp tục được hưởng cơ chế ưu tiên tăng trưởng tín dụng cao hơn trung bình ngành.

Trong kịch bản từng bước bãi bỏ room tín dụng từ năm sau, các ngân hàng có CAR cao như VPBank, Techcombank, HDBank có thể tăng trưởng tín dụng vượt mặt bằng chung.

Đồng thời, nhóm đẩy mạnh cho vay lĩnh vực ưu tiên như HDBank, VIB, Techcombank, ACB sẽ được giảm hệ số rủi ro theo Thông tư 14, qua đó mở rộng thêm dư địa tín dụng.

LỜI GIẢI CHO BÀI TOÁN NIM ĐI NGANG VÀ "PHÉP THỬ" NỢ XẤU

Trong bối cảnh biên lãi ròng (NIM) đi ngang, chi phí vốn trở thành yếu tố quyết định khả năng tăng trưởng lợi nhuận của ngành ngân hàng.

Theo VCBS, tỷ trọng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao giúp các ngân hàng này có lợi thế hơn trong huy động tiền gửi, từ đó giảm áp lực tăng lãi suất huy động trong năm nay.

Hiện nay, MB, Techcombank, Vietcombank đang là ba ngân hàng có tỷ lệ CASA cao nhất ngành, giúp các ngân hàng này có lợi thế rõ rệt.

Bên cạnh đó, động lực tăng trưởng năm nay của ngành ngân hàng còn đến từ nguồn thu ngoài lãi.

Theo VCBS, kỳ vọng sang 2026 lãi thuần từ hoạt động dịch vụ tăng trưởng khoảng 15% theo đà hồi phục của nền kinh tế và hoạt động xuất nhập khẩu, các ngân hàng cũng đã tích cực điều chỉnh, cơ cấu lại hiệu quả các mảng hoạt động trong suốt thời gian qua.

Trong đó, các ngân hàng có thế mạnh về bán lẻ với tiềm năng bán chéo sản phẩm có mức tăng tưởng cao hơn trung bình ngành.

Việc tối ưu hiệu suất thông qua mở rộng hệ sinh thái đang trở thành xu thế dài hạn của ngành, sau khi những ngân hàng Techcombank, VPBank, MB đã sở hữu hệ sinh thái tài chính toàn diện (bảo hiểm – chứng khoán – tài chính tiêu dùng) đã đủ tận dụng tốt để bổ sung nguồn thu.

Nhiều ngân hàng sở hữu hệ sinh thái toàn diện, tạo lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ. Nguồn: VCBS tổng hợp

Thu nhập từ hoạt động mua bán chứng khoán kinh doanh và đầu tư, môi giới, tư vấn phát hành trái phiếu, cho vay margin kỳ vọng tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng tích cực nhờ hoạt động của các công ty chứng khoán trực thuộc ngân hàng duy trì mức độ sôi động như trong năm 2025, đặc biệt là những công ty chứng khoán đã thực hiện IPO trên thị trường chứng khoán trong năm nay, theo VCBS.

Bên cạnh đó, nếu 2025 là năm phục hồi, thì 2026 sẽ là năm kiểm chứng chất lượng tăng trưởng.

Tăng trưởng tín dụng cao nhiều khả năng kéo theo áp lực nợ xấu, đặc biệt ở các phân khúc bán lẻ và tài chính tiêu dùng, nơi biên lợi nhuận cao nhưng rủi ro cũng lớn.

Trong bối cảnh đó, tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) trở thành “bộ đệm” quan trọng giúp các ngân hàng giảm áp lực trích lập dự phòng trong ngắn hạn, qua đó duy trì tăng trưởng lợi nhuận ổn định hơn.

Hiện một số ngân hàng như Vietcombank, VietinBank, Techcombank, ACB hay BIDV vẫn duy trì LLR ở mức trên 100%, tạo dư địa linh hoạt hơn trong việc xử lý rủi ro tín dụng.

Nhưng với nhóm ngân hàng đang tái cấu trúc hoặc có nền tảng vốn yếu, sẽ đối mặt với rủi ro chi phí dự phòng nhanh chóng bào mòn lợi nhuận.

Cuối cùng, điểm khác biệt của năm 2026 không chỉ nằm ở con số lợi nhuận, mà còn ở cách tạo ra lợi nhuận.

Lợi nhuận đang dịch chuyển về nhóm ngân hàng kiểm soát tốt rủi ro, duy trì chi phí vốn thấp và sở hữu hệ sinh thái đủ rộng để đa dạng nguồn thu.

Sau năm tài chính 2026, sự phân hóa này nhiều khả năng sẽ làm thay đổi tương quan vị thế giữa khối quốc doanh và tư nhân.