Lợi suất trái phiếu Pháp cao nhất 24 năm, mối lo bất ổn lan rộng ở eurozone thêm lớn

Cảnh sát chống bạo động của Pháp trên đường phố Paris khi xảy ra làn sóng biểu tình trong tháng 10/2026 - Ảnh: DW.

Phiên báo tháo vào ngày 21/10 đẩy lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Pháp có thời điểm tăng thêm tới 0,1 điểm phần trăm, lên mức 5,02%. Tính từ đầu tuần đến nay, lợi suất của kỳ hạn này đã tăng hơn 0,2 điểm phần trăm. Cuối phiên, lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm thoái lui nhẹ về mức 4,99%.

Diễn biến này xuất hiện sau nhiều ngày bất ổn và các cuộc công kích chính trị tại Pháp, khi các cuộc biểu tình ôn hòa về chi phí sinh hoạt và giáo dục leo thang thành tình trạng bạo loạn và cướp phá trên diện rộng.

Lãi suất đi vay kỳ hạn 10 năm của Chính phủ Pháp đã leo thang mạnh từ mức 3,2% vào cuối tháng 2. Pháp là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong đợt bán tháo trên thị trường trái phiếu chính phủ nhóm 7 nền kinh tế phát triển (G7), khi cuộc chiến tại Iran đẩy cao sức ép lạm phát, theo đó gây áp lực đặc biệt lớn lên những nền kinh tế đang gánh khoản nợ lớn và thâm hụt ngân sách cao. Bất định chính trị ở Pháp trước cuộc bầu cử tổng thống ở nước này vào năm sau là một nguyên nhân khác đóng góp vào xu hướng này.

RỦI RO KHỦNG HOẢNG NỢ TRỞ LẠI EUROZONE

Ông Jeff Mueller, đồng giám đốc bộ phận thu nhập cố định tại công ty Morgan Stanley Investment Management, nhận định về Pháp với tờ báo Financial Times: “Ý chí chính trị cho bất kỳ nỗ lực củng cố tài khóa nào trước thềm bầu cử đều rất, rất thấp”, đồng thời cảnh báo rằng “tình hình hoàn toàn có thể trở nên tồi tệ hơn nữa”.

Chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Pháp và Đức - một chỉ số được coi là căn cứ xác định mức độ rủi ro - đã nới rộng lên gần 1,6 điểm phần trăm trong phiên ngày 21/10, ngang bằng với mức cao nhất trong ngày từng ghi nhận trong các phiên giao dịch đầy biến động hồi đầu tháng này. Ngoài ra, mức chênh lệch này chưa từng xuất hiện kể từ cuộc khủng hoảng nợ tại khu vực đồng euro cách đây hơn một thập kỷ.

Các thị trường trái phiếu chính phủ khác trong khu vực eurozone cũng chịu tác động tiêu cực trong phiên ngày 21/10. Trong đó, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Italy tăng 0,07 điểm phần trăm lên 4,59%, dù vẫn thấp hơn mức đỉnh ghi nhận hồi đầu tháng .

Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Bỉ đã tăng tới 0,12 điểm phần trăm lên mức 4,46%, đẩy chênh lệch lợi suất so với trái phiếu Đức lên trên ngưỡng 1 điểm phần trăm - mức chênh lệch trong ngày cao nhất kể từ năm 2013. Sau đó, lợi suất này đã giảm trở lại mức 4,43%.

Diễn biến lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm. Đơn vị: % - Nguồn: LSEG/FT.

Bỉ - quốc gia có một trong những mức thâm hụt ngân sách lớn nhất khu vực đồng euro cùng tỷ lệ nợ công cao hơn mức trung bình, tương đương 108% tổng sản phẩm trong nước (GDP) - hiện đang trải qua các cuộc đàm phán ngân sách đầy khó khăn. Thủ tướng Bart De Wever đã cam kết cắt giảm chi tiêu, nhưng các cuộc thảo luận lại rơi vào bế tắc trong tuần này khi các đối tác trong liên minh cầm quyền - gồm các đảng cánh tả và đảng tự do - xảy ra tranh cãi về các đề xuất cắt giảm ngân sách.

Phát biểu ngày 21/10 trước Quốc hội Bỉ, ông De Wever nói rằng nếu tình hình tài chính không được ổn định, “tôi lo ngại về nguy cơ bùng phát một cuộc khủng hoảng nợ, và chúng ta cần phải chuẩn bị cho tình huống đó”.

Các nhà đầu tư cho rằng một đợt suy giảm nghiêm trọng trên diện rộng tại các thị trường trái phiếu chính phủ khu vực đồng euro, vượt ra ngoài phạm vi nước Pháp, sẽ dẫn tới động thái can thiệp của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).

Ông Lorenzo Bini Smaghi, cựu thành viên hội đồng điều hành ECB, trong một bài viết đăng trên Financial Times hồi đầu tháng này nhận định việc chênh lệch lợi suất nới rộng cho thấy “bóng ma của cuộc khủng hoảng giai đoạn 2011-2012 đang quay trở lại”. Ông nhận định dù khu vực đồng euro hiện ở vị thế vững vàng hơn, ECB vẫn có thể hỗ trợ thị trường bằng cách tạm dừng chương trình thu hẹp bảng cân đối kế toán, hay còn gọi là thắt chặt định lượng (quantitative tightening).

Theo kế hoạch, tổ chức đánh giá tín nhiệm Moody’s sẽ công bố quyết định xếp hạng tín nhiệm đối với Pháp vào ngày 23/10. Nhiều khả năng quốc gia này sẽ bị hạ bậc tín nhiệm, nhất là khi triển vọng hiện tại đối với mức xếp hạng Aa3 đã ở trạng thái tiêu cực.

NỖ LỰC GIẢM THÂM HỤT NGÂN SÁCH CỦA PHÁP GẶP KHÓ

Ông John Stopford, Giám đốc bộ phận thu nhập từ đa tài sản tại công ty quản lý quỹ Ninety One, nhận định: “Tình hình chính trị đang khá bất lợi và khó có khả năng cải thiện trong tương lai gần”. Ông Stopford nói thêm rằng “kịch bản dễ xảy ra nhất” là chênh lệch lợi suất trái phiếu Pháp sẽ tiếp tục nới rộng khi tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 4/2027. Ông cũng cho rằng ít khả năng ECB sẽ can thiệp trừ khi tình hình trở nên tồi tệ hơn đáng kể so với mức hiện tại.

Các nghị sỹ Pháp hiện đang trong quá trình đàm phán về kế hoạch ngân sách của tài khóa năm 2027, trong đó Thủ tướng Sebastien Lecornu cho biết ông đặt mục tiêu cắt giảm chi tiêu ở mức 54 tỷ euro (60,6 tỷ USD).

Pháp hiện đang nằm trong diện chịu sự giám sát theo quy trình xử lý thâm hụt ngân sách quá mức của Liên minh châu Âu (EU). Khối này khuyến nghị Paris cần đưa mức thâm hụt ngân sách quốc gia về gần ngưỡng 3% GDP, từ mức 5,1% ghi nhận vào cuối năm ngoái.

Trong những năm gần đây, các cuộc đàm phán về ngân sách đã trở thành nguồn cơn gây ra những biến động chính trị lớn tại Pháp. Sau khi không đạt được đột phá trong các cuộc đàm phán năm ngoái, vào tháng 2 vừa qua, ông Lecornu đã sử dụng cơ chế lập pháp khẩn cấp để thông qua ngân sách năm nay mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.

Mức thâm hụt ngân sách chính phủ so với GDP của Pháp hàng năm. Số liệu năm 2026 và 2027 là dự báo - Nguồn: ECB/CNBC.

Vào ngày 21/10, Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure phát biểu trên đài phát thanh RTL rằng Chính phủ sẵn sàng tiếp tục bỏ qua Quốc hội nếu cần thiết, nhằm đảm bảo ngân sách cho năm tới được thông qua. Cũng trong cuộc trao đổi với đài RTL, ông Lescure bày tỏ sự tin tưởng rằng ngân sách sẽ được thông qua đúng thời hạn quy định.

“Tôi tin chắc vào điều đó vì chúng tôi không còn lựa chọn nào khác. Chúng tôi có trong tay các công cụ để thực hiện việc này, vì vậy tôi tin rằng chúng tôi sẽ thành công”, ông nói.

Vị Bộ trưởng lưu ý rằng Chính phủ Pháp có sẵn các “cơ chế bảo vệ” để thúc đẩy việc thông qua ngân sách, bao gồm Điều 49.3 của Hiến pháp Pháp, điều khoản cho phép Thủ tướng ép buộc thông qua một dự luật tại Quốc hội mà không cần tiến hành bỏ phiếu. “Nếu mọi chuyện đi chệch hướng, chúng tôi sẽ kích hoạt các cơ chế kiểm soát”, ông nói.

Một số chính quyền tiền nhiệm ở Pháp đã không thể trụ vững khi những bất đồng về chi tiêu lên đến đỉnh điểm. Bản thân ông Lecornu cũng từng từ chức chỉ chưa đầy một tháng sau khi nhậm chức do những chia rẽ về ngân sách, nhưng rồi lại được Tổng thống Emmanuel Macron bổ nhiệm trở lại chỉ vài ngày sau đó.

Tuy nhiên, nỗ lực của Chính phủ Pháp nhằm kiểm soát thâm hụt ngân sách Pháp đang trở nên phức tạp hơn trước làn sóng biểu tình lan rộng.

Ứng cử viên cánh hữu Marine Le Pen - người hiện đang dẫn đầu các cuộc thăm dò dư luận - tuyên bố hồi đầu tháng này rằng bà có thể đưa mức thâm hụt ngân sách chính phủ xuống dưới 3% trong vòng 18 tháng sau khi đắc cử. Tuy nhiên, nhiều ý kiến chỉ trích đã đặt nghi vấn về tính khả thi trong các đề xuất cắt giảm ngân sách của bà.