Lợi suất trái phiếu vượt 5%, vì sao Phố Wall vẫn chưa 'hoảng'?

Ảnh minh họa - Nguồn: relongsculpture.com

Trái phiếu trở thành đối thủ thực sự của cổ phiếu

Đợt bán tháo trái phiếu toàn cầu bước sang một nấc mới trong phiên 15/9. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm có lúc lên 5,041%, cao nhất kể từ năm 2007, trước khi lùi về quanh 5%. Bình quân lợi suất kỳ hạn 10 năm của nhóm G7 lên 4,285%, cao nhất từ giữa năm 2008 và cao hơn một điểm phần trăm so với trước khi chiến sự Iran bùng phát. Tại Nhật Bản, lợi suất 10 năm vượt 3%, cao nhất khoảng ba thập kỷ; lợi suất cùng kỳ hạn của Đức ở gần 3,55%, cao nhất từ năm 2009, còn của Anh lên khoảng 5,45%, mức cao nhất từ năm 2007.

Điều đó cho thấy đây không còn là câu chuyện riêng của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Giá dầu Brent chốt phiên 15/9 ở 108,75 USD/thùng, sau khi tăng khoảng 3 USD trong ngày, làm gia tăng lo ngại lạm phát giữa lúc thị trường chờ đợi nhiều ngân hàng trung ương tiếp tục thắt chặt chính sách.

Cùng lúc, lượng phát hành nợ lớn, triển vọng tài khóa và nhu cầu vốn rất mạnh cho đầu tư trí tuệ nhân tạo đang tạo thêm cạnh tranh đối với dòng tiền. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết, lợi suất trái phiếu tăng là do “các vấn đề mang tính toàn cầu”, thừa nhận rằng việc lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng lên phản ánh sự cần thiết phải giải quyết vấn đề thâm hụt ngân sách, cùng với nhiều yếu tố khác.

Với nhà đầu tư, mốc 5% đặc biệt đáng chú ý bởi trái phiếu kho bạc Mỹ bắt đầu cung cấp mức sinh lời đủ cao để cạnh tranh trực tiếp với cổ phiếu. Giới phân tích nhận định, mốc 5% có thể trở thành một ngưỡng quan trọng, khi trái phiếu hấp dẫn hơn tương đối so với cổ phiếu và có khả năng kéo một phần dòng tiền khỏi thị trường chứng khoán.

Khi một tài sản có rủi ro tín dụng rất thấp mang lại lợi suất quanh 5%, nhà đầu tư sẽ đòi hỏi mức lợi nhuận kỳ vọng cao hơn để tiếp tục nắm giữ cổ phiếu. Áp lực đặc biệt lớn với nhóm tăng trưởng, bởi phần đáng kể giá trị của các doanh nghiệp này phụ thuộc vào lợi nhuận nhiều năm trong tương lai và sẽ bị chiết khấu mạnh hơn khi lãi suất tăng.

Áp lực đã thể hiện khá rõ trong phiên 15/9, khi S&P 500 giảm 0,45%, Nasdaq mất 0,78% và Dow Jones giảm 0,63%. Tuy nhiên, mức giảm đó vẫn khác xa một đợt bán tháo hoảng loạn. S&P 500 vẫn chỉ thấp hơn chưa tới 3% so với mức kỷ lục ngày 13/8, dù lợi suất trái phiếu Mỹ và nhiều thị trường lớn đã tăng mạnh trong những tuần gần đây.

Điều gì đang giúp Phố Wall đứng vững?

Lớp đệm đầu tiên là lợi nhuận doanh nghiệp. Dữ liệu LSEG I/B/E/S cho thấy, lợi nhuận quý II của các doanh nghiệp thuộc S&P 500 được ước tính tăng 53% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận cả năm 2026 được dự báo tăng 35%, cao hơn nhiều so với mức 14% của năm trước. Khi tăng trưởng lợi nhuận đủ nhanh, doanh nghiệp có thể phần nào bù lại tác động tiêu cực từ mặt bằng lãi suất và tỷ lệ chiết khấu cao hơn.

Lớp đệm thứ hai là câu chuyện trí tuệ nhân tạo vẫn chưa mất sức hút. Apple và Microsoft vẫn giao dịch không xa các mức đỉnh, trong khi Alphabet và Amazon ghi nhận tăng trưởng mạnh tại mảng điện toán đám mây nhờ nhu cầu liên quan đến AI. Triển vọng lợi nhuận từ AI vẫn đủ lớn để nhiều nhà đầu tư tiếp tục mua khi giá điều chỉnh thay vì chuyển mạnh sang trái phiếu.

Lớp đệm thứ ba đến từ sức chống chịu của kinh tế Mỹ. Tăng trưởng việc làm cải thiện trong tháng 8, chi tiêu tiêu dùng vẫn vững và bảng cân đối của nhiều doanh nghiệp, hộ gia đình tốt hơn lo ngại trước đó.

“Người tiêu dùng, thị trường lao động và tình hình tài chính của các doanh nghiệp nhìn chung vẫn vững vàng hơn so với những gì người ta lo ngại. Trong ba năm qua, nhiều nhà đầu tư đã tin rằng nền kinh tế sẽ rơi vào suy thoái. Thay vào đó, thực tế là tăng trưởng chậm hơn nhưng vẫn ở mức dương”, các chuyên gia phân tích tại Aberdeen cho biết.

Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA) vào tháng trước đã điều chỉnh tăng ước tính về chi tiêu tiêu dùng lên 3,4%, so với mức 3,2% được công bố ban đầu. Điều này cho thấy hoạt động tiêu dùng cá nhân - yếu tố đóng góp vào khoảng hai phần ba hoạt động kinh tế của Mỹ - vẫn duy trì tương đối ổn định trong nửa đầu năm. Nó cũng giúp thị trường tin rằng doanh nghiệp vẫn có thể duy trì doanh thu và lợi nhuận ngay cả khi chi phí vốn cao hơn.

Nhưng khi lợi suất trái phiếu tăng sẽ truyền sang lãi suất vay mua nhà, tín dụng tiêu dùng và chi phí huy động vốn của doanh nghiệp. Điều này đặc biệt đáng chú ý với nhóm công nghệ và AI, khi đầu tư vào trung tâm dữ liệu, chip và hạ tầng đòi hỏi lượng vốn khổng lồ và dài hạn. Chính làn sóng phát hành nợ để tài trợ cho chi tiêu AI cũng đang góp phần làm tăng nguồn cung trái phiếu và gây sức ép lên lợi suất.

Vì thế, điều có thể phá vỡ sức chịu đựng của Phố Wall không nhất thiết là việc lợi suất chạm 5% trong một vài phiên, mà là khả năng mức trên 5% trở thành trạng thái kéo dài. Lần gần nhất lợi suất trái phiếu 10 năm chạm 5% là vào tháng 10/2023, nhưng chỉ kéo dài một ngày và chứng khoán chỉ điều chỉnh tương đối nhẹ. Trước đó vào năm 2007, trong giai đoạn thị trường tiến đến cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, lợi suất tăng vượt 5% và kéo dài hơn, S&P 500 đã giảm gần 5% trong hai tháng sau đó trước khi những biến động giảm lớn hơn xuất hiện.

Sau số liệu lạm phát nóng hơn dự kiến được công bố vào tuần trước và giá dầu thô tăng gần 25% trong hai tuần qua, thị trường tài chính hiện đang định giá với xác suất 94,5% khả năng Fed sẽ tăng lãi suất tại quyết định ngày 16/9, tăng mạnh so với mức 33,1% cách đây một tháng, theo công cụ FedWatch của CME.

Nhưng thị trường sẽ không chỉ nhìn vào quyết định lãi suất cuộc họp của Fed mà còn theo dõi liệu lợi suất dài hạn có tiếp tục đi lên hay không. Nếu lợi nhuận doanh nghiệp và kỳ vọng AI vẫn đủ mạnh, Phố Wall có thể tiếp tục hấp thụ mặt bằng lãi suất cao. Ngược lại, nếu trái phiếu Mỹ duy trì lợi suất trên 5% trong thời gian dài, đồng thời tăng trưởng lợi nhuận chậm lại hoặc chi phí vốn tiếp tục tăng, cuộc “cạnh tranh dòng tiền” giữa trái phiếu và cổ phiếu sẽ trở nên khó bỏ qua hơn nhiều.