Lời tạm biệt của HLV đội tuyển Pháp Didier Deschamps

Vị chiến lược gia 57 tuổi lặng lẽ nhìn lên bảng điện tử, rồi bắt tay các cộng sự trước khi tiến về phía HLV Luis de la Fuente. Đó là khoảnh khắc khép lại một trong những triều đại thành công và bền bỉ nhất trong lịch sử bóng đá hiện đại.

Nếu nhìn lại lịch sử bóng đá Pháp, hiếm có nhân vật nào gắn bó với màu áo lam theo cách trọn vẹn như Deschamps. Ông không chỉ là chứng nhân của hai thời kỳ vàng son, mà còn là người trực tiếp tạo nên cả hai.

Từ người đội trưởng của kỳ World Cup huyền thoại năm 1998...

Trước khi trở thành một HLV huyền thoại, Deschamps đã là một trong những tiền vệ phòng ngự xuất sắc nhất châu Âu. Dù không sở hữu kỹ thuật hoa mỹ như Zinedine Zidane hay Eric Cantona, ông luôn là thủ lĩnh thầm lặng, người mang đến sự cân bằng cho mọi tập thể mình khoác áo.

Sự nghiệp cầu thủ của Deschamps là bộ sưu tập danh hiệu mà bất cứ ngôi sao nào cũng phải mơ ước. Ông giành chức vô địch World Cup 1998 trên cương vị đội trưởng tuyển Pháp, tiếp tục đăng quang EURO 2000, đồng thời hai lần vô địch UEFA Champions League cùng Marseille (năm 1993) và Juventus (năm 1996). Bên cạnh đó là ba chức vô địch Serie A, một Ligue 1, một Cúp Quốc gia Pháp cùng hàng loạt danh hiệu quốc nội khác.

Đỉnh cao ấy giúp Deschamps trở thành biểu tượng của thế hệ vàng đầu tiên trong lịch sử bóng đá Pháp.

Nhưng hóa ra, đó vẫn chưa phải là chương rực rỡ nhất trong sự nghiệp của ông.

...đến người biến chiến thắng thành thói quen của tuyển Pháp

Năm 2012, Deschamps tiếp quản Les Bleus trên cương vị HLV trưởng đội tuyển quốc gia. Đó là thời điểm bóng đá Pháp vừa trải qua các thất bại liên tiếp tại World Cup 2010 và EURO 2012. Deschamps lúc đó không hứa hẹn sẽ tạo ra cuộc cách mạng chiến thuật hay mang đến thứ bóng đá đẹp mắt. Điều duy nhất mà ông làm là khôi phục kỷ luật, xây dựng lại văn hóa chiến thắng và biến tuyển Pháp thành tập thể khó bị đánh bại nhất thế giới.

Những thành tích sau đó đủ để nói lên tất cả:

+ Á quân EURO 2016;

+ Vô địch World Cup 2018;

+ Vô địch UEFA Nations League 2021;

+ Á quân World Cup 2022;

+ Bán kết World Cup 2026.

Trong gần 14 năm cầm quân, tuyển Pháp luôn góp mặt ở những vòng đấu cuối cùng của các giải đấu lớn. Đó là sự ổn định mà rất ít đội tuyển quốc gia trong lịch sử có thể duy trì.

Triết gia của sự thích nghi

Điều khiến Deschamps khác biệt chưa bao giờ nằm ở những phát kiến chiến thuật.

Ông không phải Pep Guardiola, cũng không phải Marcelo Bielsa. Deschamps chưa từng cố gắng định nghĩa lại bóng đá. Triết lý của ông đơn giản hơn nhiều: tìm ra con đường ngắn nhất để chiến thắng.

Ông sẵn sàng thay đổi hệ thống, điều chỉnh vai trò của từng cầu thủ, thậm chí từ bỏ quyền kiểm soát bóng nếu điều đó giúp đội tuyển hiệu quả hơn. Deschamps không bắt cầu thủ phải phục vụ triết lý của mình, mà luôn để triết lý thích nghi với nguồn lực hiện có.

Chính điều đó giúp ông vượt qua nhiều cuộc chuyển giao thế hệ trong nội bộ của đội tuyển Pháp. Từ Ribéry, Evra, Lloris, Pogba, Kanté, Griezmann cho đến Mbappé, Tchouaméni hay Dembélé, Olise sau này, mỗi thế hệ tuyển Pháp đều mang diện mạo khác nhau nhưng vẫn duy trì bản sắc về tính tổ chức, kỷ luật và bản lĩnh ở những trận cầu lớn.

Không ngẫu nhiên khi nhiều cây bút tại Pháp gọi ông là "triết gia của sự thích nghi".

Di sản lớn nhất không chỉ là những chiếc cúp

Đương nhiên, Deschamps không phải HLV hoàn hảo. Ông từng bị chỉ trích vì lối chơi thực dụng, vì quá đề cao tính an toàn và đôi khi khiến tuyển Pháp trở nên thiếu sức sống trong mắt người hâm mộ trung lập. Nhưng lịch sử vốn không đánh giá các HLV bằng tỷ lệ kiểm soát bóng hay số đường chuyền.

Lịch sử đánh giá họ bằng những gì họ để lại.

Với Deschamps, đó không chỉ là một chức vô địch World Cup hay hàng loạt trận chung kết. Di sản lớn nhất của ông là biến tuyển Pháp trở thành đội tuyển mà mọi đối thủ đều phải dè chừng, bất kể lực lượng thay đổi qua từng chu kỳ.

Quan trọng hơn, ông trở thành người đầu tiên của bóng đá Pháp vô địch World Cup cả với tư cách đội trưởng lẫn HLV, đồng thời là một trong ba nhân vật trong lịch sử bóng đá thế giới, sau Mario Zagallo và Franz Beckenbauer, chinh phục đỉnh cao thế giới ở cả hai vai trò này. Đó là cột mốc có lẽ sẽ còn rất lâu nữa mới có người tái lập.

Hoàng hôn của một tượng đài, một huyền thoại, một hình mẫu

Trận thua trước Tây Ban Nha không phải lời kết mà người Pháp mong muốn. Nhưng đôi khi, một triều đại không kết thúc vì thất bại, mà bởi bóng đá luôn phải nhường chỗ cho thế hệ kế tiếp.

Người kế nhiệm Deschamps có thể sẽ xây dựng một tuyển Pháp tấn công hơn, kiểm soát bóng nhiều hơn hay hấp dẫn hơn. Nhưng sẽ rất khó để tái hiện điều mà ông đã làm được: duy trì đội tuyển ở đỉnh cao suốt gần 14 năm, qua nhiều thế hệ cầu thủ và nhiều biến động của bóng đá hiện đại.

Có những HLV được nhớ đến bởi triết lý. Có những HLV được nhớ đến bởi danh hiệu.

Didier Deschamps sẽ được nhớ đến bởi cả hai vai trò mà ông từng đảm nhiệm trong lịch sử bóng đá Pháp: người đội trưởng đưa Les Bleus lần đầu lên đỉnh thế giới năm 1998 và vị HLV trưởng đưa họ trở lại với vị thế độc tôn vào năm 2018.