Lời xin lỗi không thể thay thế thượng tôn pháp luật

Trong động thái liên quan, Phòng Cảnh sát kinh tế - Công an tỉnh Đồng Nai đã yêu cầu nhà đầu tư, cung cấp toàn bộ hồ sơ thi công mở rộng đường ĐT 753, để làm rõ dấu hiệu vi phạm quy định trong lĩnh vực tài nguyên, khoáng sản. Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Đỗ Văn Vinh - Giám đốc Công ty Luật TNHH Đức Việt (Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai) đưa ra những phân tích đa chiều xoay quanh vụ việc thi công dự án nâng cấp và mở rộng đường ĐT 753 (đoạn qua xã Tân Lợi).

Luật sư Đỗ Văn Vinh - Giám đốc Công ty Luật TNHH Đức Việt (Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai)

Luật sư Đỗ Văn Vinh khẳng định: Đây là một vụ việc dấy lên nhiều lo ngại sâu sắc, khi việc thi công đã khiến 8 hộ gia đình rơi vào hoàn cảnh hết sức nguy hiểm, nhà cửa nằm cheo leo ngay sát mép vực thẳng đứng. Các dấu hiệu vi phạm pháp luật trong dự án do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai làm chủ đầu tư cần được mổ xẻ tường tận.

Thứ nhất: Vi phạm nghiêm trọng về điều kiện khởi công và nguyên tắc giải phóng mặt bằng. Báo cáo của Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai đã khẳng định rõ công tác giải phóng mặt bằng chưa hoàn thành và chưa đủ toàn bộ mặt bằng để tổ chức thi công. Căn cứ theo Luật Xây dựng năm 2014, sửa đổi bổ sung năm 2020, một trong những điều kiện bắt buộc để khởi công là phải có mặt bằng thi công được bàn giao toàn bộ hoặc từng phần. Việc nhà thầu tiến hành đào đất hạ cốt nền khi chính quyền địa phương chưa nhận đủ hồ sơ đo đạc địa chính để ra thông báo thu hồi đất là một sự cẩu thả, đi ngược lại trình tự pháp luật. Song song đó, hành vi này cũng vi phạm trực tiếp Luật Đất đai năm 2024, phá vỡ nguyên tắc Nhà nước phải hoàn thành việc bồi thường và hỗ trợ tái định cư trước khi thực hiện thu hồi và làm biến đổi hiện trạng đất của người dân.

8 hộ dân có nhà nằm ngay sát mép phạm vi đào bị ảnh hưởng, nguy cơ sạt lở, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản. Ảnh: H.P.B

Thứ hai: Hành vi xâm phạm đến quyền được bảo đảm an toàn về tính mạng và tài sản. Trong điều kiện chênh cao nền đào rất lớn, đơn vị thi công vẫn vô tư múc đất, đẩy 8 hộ gia đình vào tình thế bị đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản. Điều này vi phạm pháp luật nghiêm trọng khi chủ thể thực hiện quyền tài sản hoặc thi công công trình đã xâm phạm đến chỗ ở, sự an toàn và quyền lợi hợp pháp của các bất động sản liền kề. Pháp luật không cho phép bất kỳ dự án nào, dù mang danh nghĩa phát triển hạ tầng, được quyền đặt sinh mạng của người dân vào vòng nguy hiểm. Luật Xây dựng năm 2014, sửa đổi bổ sung năm 2020 cũng quy định cực kỳ khắt khe về việc phải đảm bảo an toàn tuyệt đối cho cộng đồng và công trình lân cận trong suốt quá trình thi công. Việc khẩn trương triển khai các giải pháp kỹ thuật để đảm bảo an toàn, tránh sạt lở như yêu cầu của UBND tỉnh Đồng Nai là biện pháp bắt buộc phải thực hiện ngay lập tức.

Việc hạ cốt nền đường tạo thành bờ vách thẳng đứng, nguy cơ sạt lở, cực kỳ nguy hiểm đến tính mạng và tài sản của người dân - Ảnh: H.P.B

Thứ ba: Những dấu hiệu khuất tất liên quan đến quản lý tài nguyên và khoáng sản. Động thái Phòng Cảnh sát kinh tế thuộc Công an tỉnh Đồng Nai yêu cầu cung cấp hồ sơ để làm rõ dấu hiệu vi phạm trong lĩnh vực tài nguyên, khoáng sản là hoàn toàn có cơ sở. Hàng ngàn khối đất được múc lên và chuyển đi nơi khác trong quá trình hạ cốt nền nếu không tuân thủ hồ sơ thiết kế, không có đánh giá tác động môi trường hoặc mang đi tiêu thụ trục lợi sẽ cấu thành hành vi khai thác khoáng sản trái phép. Đây là những hành vi bị nghiêm cấm theo quy định của Luật Khoáng sản năm 2010 và Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.

Việc chủ đầu tư phát hành giấy mời đại diện các hộ dân bị ảnh hưởng đến Nhà văn hóa cộng đồng ấp Suối Nhung vào sáng 17.3.2026 để công khai xin lỗi, là một bước lùi cần thiết để nhìn nhận cái sai. "Dù vậy, lời xin lỗi không thể thay thế cho việc thượng tôn pháp luật. Trách nhiệm của đơn vị thi công và đơn vị giám sát khi để xảy ra các vi phạm này phải được làm rõ và xử lý triệt để. Nếu hậu quả nghiêm trọng xảy ra, không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính hay bồi thường dân sự mà các cá nhân liên quan hoàn toàn có thể phải đối mặt với trách nhiệm hình sự", Luật sư Đỗ Văn Vinh khẳng định.

Hoàng Hưng - Hoàng Bắc