Lớp học chữ của những học viên 'đầu bạc'

Những "đôi tay chai sần" tập viết, làm toán

Đã 4 tháng nay, cứ vào buổi tối tại trường Tiểu học Lang Môn, xã Minh Tâm, 30 học sinh của lớp xóa mù chữ lại có mặt đông đủ. Đây là lớp học xóa mù chữ giai đoạn 2 của xóm Nà Nọi do các giáo viên trường Tiểu học Lang Môn phụ trách bắt đầu từ tháng 2/2026. Học sinh 100% là đồng bào dân tộc Mông và Dao, hầu hết đều đã bước qua tuổi 50. Trước đó, trong giai đoạn 1 (từ tháng 1 đến tháng 5/2025), bà con đã được làm quen với những chữ cái, con số cơ bản. Bước sang giai đoạn này, nội dung học không chỉ dừng lại ở Toán, Tiếng Việt mà mở rộng sang cả Khoa học tự nhiên và Địa lý, dự kiến kéo dài đến hết tháng 11/2026.

Lớp xóa mù chữ tại xóm Nà Nọi, xã Minh Tâm.

Không còn bỡ ngỡ như những ngày đầu, giờ đây trong lớp học, những “đôi tay chai sần” vì quen với cuốc, với nương đã dần biết cầm bút chắc hơn, viết tròn nét chữ hơn. Thú vị nhất là các tiết học Khoa học tự nhiên và Địa lý. Khi cô giáo giảng đến cách nhận biết các hiện tượng thời tiết hay kỹ thuật chăm sóc cây trồng, những mái đầu điểm bạc lại chụm sát vào nhau, sôi nổi bàn luận bằng cả tiếng phổ thông lẫn tiếng bản địa. Từng phép tính cộng, trừ được thực hiện chậm rãi nhưng đầy cố gắng. Mỗi trang vở mở ra là một bước tiến nhỏ nhưng với họ là cả một hành trình vượt qua chính mình.

Ở tuổi gần 60, bà Triệu Hồng Siệu, dân tộc Dao đều đặn đến lớp mỗi tối. Bà Siệu chia sẻ: Trước đây không biết chữ nên mọi việc từ đi chợ, làm giấy tờ đều phải nhờ người khác. Nay được học, tôi thấy tự tin hơn trong cuộc sống. Lúc đầu đi học cũng ngại lắm. Nhưng mình nghĩ muộn còn hơn không. Cả đời mình sống trong cảnh không biết chữ, chỉ biết điểm chỉ bằng ngón tay. Bây giờ học thêm cả khoa học, địa lý để biết cách chăm sóc cây trồng, biết thêm về đất nước mình, thích lắm.

Dù lớn tuổi nhưng bà con vẫn miệt mài học tập "xóa mù" để từng bước tiếp cận tri thức.

Còn chị Ngô Thị Sinh, dân tộc Mông, năm nay 47 tuổi, cho biết: Nhờ có cô giáo và nhà trường mở lớp, từ năm ngoái đến năm nay mình đã biết đọc, biết viết tên mình, biết làm phép tính. Niềm vui lớn nhất là có thể tự đọc những thông tin đơn giản, không còn phụ thuộc vào người khác như trước.

Để duy trì lớp học đặc biệt này, các giáo viên không chỉ dạy kiến thức mà còn kiên trì làm công tác tâm lý. Cô giáo Hoàng Thị Yêm, người trực tiếp đứng lớp chia sẻ: Dạy học cho các học viên lớn tuổi có những khó khăn rất đặc thù. Nhiều học viên ban ngày đi làm nương vất vả, tối về đôi tay cứng lại, cầm bút rất khó khăn. Để bà con hiểu bài và tự tin, giáo viên phải dùng cả tiếng địa phương để giao tiếp, giảng giải. Điều khiến tôi cảm động nhất chính là tinh thần hiếu học của bà con. Có những hôm trời mưa gió, đường sá trơn trượt, lớp học vẫn sáng đèn và đến lớp đủ sĩ số.

Không chỉ là lớp học chữ, đây còn là nơi bà con gặp gỡ, chia sẻ, cùng nhau học hỏi. Từ những con chữ đầu tiên, nhận thức của người dân cũng dần thay đổi, biết áp dụng kiến thức vào đời sống, sản xuất, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống.

Lan tỏa phong trào, nâng cao dân trí

Để có được những lớp học như vậy, công tác tuyên truyền, vận động đóng vai trò quan trọng. Theo chị Nông Thị Bích Hạnh, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lang Môn, tại xóm Nà Nọi hiện vẫn còn khoảng 20 người mù chữ chưa tham gia học do rào cản tâm lý hoặc hoàn cảnh gia đình. Nhà trường và địa phương đang tiếp tục vận động, dự kiến mở thêm lớp vào cuối năm 2026.

“Để duy trì sỹ số đối với những lớp học này khá gian nan, chúng tôi phải xuống từng hộ vận động. Cũng mong muốn bà con biết được chữ để áp dụng vào cuộc sống cho đỡ vất vả.” Chị Hạnh chia sẻ.

Xã Minh Tâm hiện có hơn 8.100 nhân khẩu, trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tới 99%. Từ đầu năm 2026 đến nay, xã đã mở 2 lớp xóa mù chữ tại xóm Lũng Oong và Nà Nọi, thu hút khoảng 50 học viên tham gia. Đây là kết quả của sự phối hợp giữa nhà trường và chính quyền địa phương trong nỗ lực từng bước xóa mù chữ ở vùng sâu, vùng xa.

Khai giảng lớp xóa mù chữ tại xóm Lũng Oong, xã Minh Tâm.

Bà Vi Thị Hương, Phó Chủ tịch UBND xã Minh Tâm cho biết: Việc mở các lớp xóa mù chữ là nhiệm vụ chiến lược nhằm tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương, nâng cao đời sống cho đồng bào các dân tộc thiểu số. Trong thời gian tới, UBND xã sẽ tiếp tục tạo mọi điều kiện tốt nhất về cơ sở vật chất, phối hợp chặt chẽ với các nhà trường để duy trì sĩ số các lớp hiện tại, đồng thời, chuẩn bị tốt các phương án để mở thêm các lớp xóa mù chữ.

Từ những lớp học giản dị, con chữ đang từng ngày được gieo xuống, nảy mầm và lan tỏa. Đó không chỉ là hành trình học chữ mà còn là hành trình mở ra cơ hội mới, thắp lên niềm tin và hy vọng cho cả một vùng quê đang từng ngày đổi thay. Quan trọng hơn, từ những lớp học này, nhận thức về học tập suốt đời dần được hình thành, lan tỏa đến từng gia đình, từng xóm bản. Những lớp học mới sẽ được mở, những ước mơ còn dang dở sẽ có cơ hội được viết tiếp.