Lũ đầu mùa cảnh báo nguy cơ thiên tai bất thường

Lũ về trong đêm

Lũ đầu mùa xuất hiện trong thời gian ngắn nhưng cường độ mạnh đã gây thiệt hại tại nhiều địa phương miền núi trong tỉnh. Dù nước rút nhanh sau vài giờ, song những hệ lụy để lại cho thấy thiên tai đang diễn biến ngày càng bất thường, đòi hỏi công tác phòng ngừa, ứng phó phải chủ động và linh hoạt hơn.

Tại xã Xuân Lương, trận lũ đêm 20, rạng sáng 21/5 khiến nhiều khu vực bị ngập cục bộ. Trường Mầm non Đồng Tiến có hơn 240 học sinh là con em đồng bào dân tộc ở 8 thôn. Nước lũ tràn vào tầng 1 của trường chỉ trong vòng 3 giờ rồi rút nhanh, để lại lớp bùn đất phủ kín nền lớp học, bếp ăn, sân chơi và nhiều đồ dùng.

Ngay sau khi nước rút, Đảng ủy, UBND xã đã huy động các tổ chức chính trị - xã hội cùng người dân hỗ trợ nhà trường tổng vệ sinh môi trường, khắc phục hậu quả. Các trường tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn cũng khẩn trương dọn dẹp để bảo đảm an toàn, phòng chống dịch bệnh trước thời điểm tổng kết năm học.

Lãnh đạo xã Xuân Lương kiểm tra hiện trường một số công trình giao thông bị ảnh hưởng sau mưa lũ trên địa bàn.

Cô giáo Nguyễn Thị Thanh Loan, Hiệu trưởng Trường Mầm non Đồng Tiến cho biết, nhờ sự hỗ trợ kịp thời của chính quyền và Nhân dân, học sinh chỉ phải nghỉ học một ngày. Từ 22/5, các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ trở lại bình thường.

Không chỉ ảnh hưởng đến trường học, mưa lũ còn gây thiệt hại nhiều công trình giao thông và sản xuất nông nghiệp. Đồng chí Đào Thanh Tâm, Trưởng phòng Kinh tế xã Xuân Lương cho biết, địa hình đồi núi, đất dốc, một số thôn ở vùng trũng thấp nên khi lũ về, nước chảy rất nhanh và mạnh. Tại khu vực ngầm Cây Thị, nhiều đoạn taluy, rãnh thoát nước, tường chắn bị cuốn trôi, phần mặt đường bị xói lở sâu, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Ngoài ra, hơn 40 ha lúa xuân và hoa màu bị ngập; 10/12 ngầm tràn trên địa bàn bị ngập, cô lập cục bộ nhiều khu vực. Cùng với công tác khắc phục thiệt hại, xã bổ sung một số giải pháp để phòng ngừa, ứng phó thiên tai hiệu quả.

Các tổ chức đoàn thể hỗ trợ Trường Mầm non Đồng Tiến, xã Xuân Lương dọn dẹp sau mưa lũ.

Đến sáng 22/5, nước trên các sông, suối qua địa bàn các xã An Lạc, Đại Sơn, Sơn Động, Tuấn Đạo cơ bản rút, giao thông từng bước lưu thông trở lại.

Theo cơ quan chuyên môn, nguyên nhân gây lũ tại một số thôn, xã là do ảnh hưởng từ lũ thượng nguồn các tỉnh Thái Nguyên, Lạng Sơn, Quảng Ninh đổ về kết hợp mưa lớn cục bộ tại địa phương. Tổng lượng mưa trong toàn tỉnh không lớn nhưng tại các khu vực như Bố Hạ, Xuân Lương, Sơn Động, Đại Sơn xuất hiện mưa to trong thời gian ngắn kết hợp với địa hình đồi dốc, khiến lũ lên nhanh.

Điều đáng lo ngại là thiên tai không còn diễn biến theo quy luật thông thường. Mưa lũ xuất hiện sớm, cục bộ, khó dự báo khiến nguy cơ rủi ro ngày càng cao. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực dự phòng, quản lý rủi ro và chủ động ứng phó ngay từ cơ sở.

“4 tại chỗ” ứng phó thiên tai bất thường, cực đoan

Từ kinh nghiệm ứng phó các đợt thiên tai trước, nhiều địa phương đã phát huy hiệu quả phương châm “4 tại chỗ”. Tại xã Đồng Kỳ, ngay trong đêm 21/5, Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã đã phân công lực lượng xuống các thôn, bản kiểm tra tình hình, hỗ trợ người dân khu vực ven suối di dời người và tài sản đến nơi an toàn.

Đường vào xã An Lạc bị sạt lở đất.

Lực lượng chức năng được bố trí tại các điểm ngầm tràn, khu vực ngập sâu để phân luồng, không cho người và phương tiện qua lại. Xã hỗ trợ 7 hộ dân tại thôn Suối Dọc, Trại Mới di chuyển tài sản khi nước lũ dâng nhanh trong đêm. Các khu vực ngập cục bộ đều được tổ chức canh gác, cảnh báo nguy hiểm.

Trong khi đó, trên các tuyến sông Thương, sông Lục Nam, mực nước dâng cao. Thời điểm 13 giờ 45 phút ngày 21/5, mực nước sông Thương tại trạm thủy văn Cầu Sơn đạt báo động số 2, tiềm ẩn nguy cơ tràn bờ, ngập úng đồng ruộng tại một số khu dân cư có địa hình thấp. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các địa phương ven sông đã triển khai trực ban 24/24 giờ, tăng cường tuần tra, kiểm tra các điểm xung yếu, sạt lở ven sông để kịp thời xử lý sự cố.

Cùng với đó, các địa phương phát huy hiệu quả hệ thống thông tin cơ sở, mạng xã hội như Zalo, Facebook để cập nhật nhanh diễn biến thời tiết, cảnh báo nguy cơ thiên tai đến người dân. Tại một số thôn ở vùng cao, khi xảy ra sạt lở đất đá chắn đường, lực lượng tại chỗ chủ động huy động máy móc, phương tiện xử lý ngay, bảo đảm giao thông thông suốt.

Nhiều nơi khác, lực lượng công an, quân sự luôn duy trì liên lạc với cơ sở, sẵn sàng hỗ trợ người dân di chuyển tài sản, thu hoạch mùa màng nhằm giảm thiểu thiệt hại.

Đây không phải lần đầu các địa phương miền núi trong tỉnh chịu ảnh hưởng bởi thiên tai cực đoan. Gần đây nhất, đầu tháng 5, nhiều xã như An Lạc, Đại Sơn đã xuất hiện lũ trên sông, suối; các xã Xuân Cẩm, Tiên Lục xảy ra mưa giông, lốc xoáy gây tốc mái nhà dân, trường học, đổ gãy cây cối, thậm chí có người bị thương. Thực tế này cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực quản trị rủi ro thiên tai ở tất cả các cấp, ngành và người dân. Cùng với việc xây dựng các kịch bản ứng phó sát thực tế, các địa phương cần chủ động chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện, vật tư theo phương châm “4 tại chỗ”, sẵn sàng xử lý các tình huống thiên tai bất thường nhằm bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản của Nhân dân.

Theo đồng chí Khổng Văn Nguyên, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi, để làm tốt công tác phòng, chống thiên tai, các địa phương cần tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến mực nước sông, hồ chứa. Chủ động rà soát các khu vực nguy cơ cao, đặc biệt tại thượng lưu các sông lớn, tình hình thời tiết ở các tỉnh giáp ranh để kịp thời xử lý tình huống phát sinh.