Lựa chọn thuốc: Đặt niềm tin trên nền tảng khoa học

Bên cạnh tâm lý sính ngoại vốn tồn tại từ lâu, những chia sẻ thiếu kiểm chứng trên môi trường mạng cũng khiến nhiều người tin rằng thuốc nhập khẩu hoặc thuốc "xách tay" luôn là lựa chọn hiệu quả hơn. Tâm lý ấy khiến không ít người sẵn sàng chi trả nhiều hơn hoặc băn khoăn khi được tư vấn sử dụng thuốc sản xuất trong nước dù có cùng hoạt chất và chỉ định điều trị.

Theo các bác sĩ, mong muốn lựa chọn điều tốt nhất cho sức khỏe là điều hoàn toàn chính đáng. Tuy nhiên, nếu niềm tin chỉ được xây dựng dựa trên xuất xứ của thuốc mà thiếu đi những căn cứ khoa học, người bệnh không chỉ có nguy cơ gia tăng chi phí điều trị mà còn có thể bỏ lỡ những lựa chọn phù hợp với chính mình.

BSCKII Nguyễn Thị Diệu Thơ thăm khám cho người bệnh tại Bệnh viện Mắt TP.HCM.

BSCKII Nguyễn Thị Diệu Thơ - Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp Bệnh viện Mắt TP.HCM cho biết, trong quá trình khám và tư vấn, bà thường gặp những trường hợp người bệnh chủ động đề nghị sử dụng thuốc ngoại hoặc tỏ ra lo lắng khi biết bác sĩ kê đơn thuốc sản xuất trong nước có cùng hoạt chất.

"Tâm lý sính ngoại hay mặc định thuốc ngoại tốt hơn là một thực tế khá phổ biến. Điều này cũng dễ hiểu bởi người bệnh luôn mong muốn dành điều tốt nhất cho sức khỏe và thường có xu hướng tin tưởng những thương hiệu dược phẩm lớn trên thế giới. Tuy nhiên, nếu mặc định thuốc sản xuất trong nước kém chất lượng hơn thuốc ngoại thì đó là một quan niệm chưa phản ánh đúng thực tế của ngành dược hiện nay", BSCKII Nguyễn Thị Diệu Thơ chia sẻ.

Theo bác sĩ, năng lực sản xuất của ngành dược Việt Nam đã có nhiều thay đổi trong những năm gần đây. Nhiều nhà máy trong nước hiện đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế như EU-GMP, Japan-GMP hay PIC/S-GMP. Quan trọng hơn, dù được sản xuất trong nước hay nhập khẩu, thuốc khi đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành và đưa vào sử dụng tại các cơ sở khám chữa bệnh đều phải trải qua quy trình đánh giá, kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt theo quy định trước khi đến tay người bệnh.

Điều đó cũng cho thấy, xuất xứ địa lý không phải là tiêu chí duy nhất để đánh giá chất lượng của một loại thuốc. Điều quan trọng hơn là thuốc có đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng và có đủ bằng chứng khoa học về chất lượng, độ an toàn và hiệu quả điều trị.

Ở một góc nhìn rộng hơn, các chuyên gia y tế cũng lưu ý rằng không có một "thước đo toàn cầu" duy nhất áp dụng cho mọi quốc gia hay mọi nhóm sản phẩm. Hệ thống quản lý của mỗi thị trường được xây dựng dựa trên bối cảnh pháp lý và đặc điểm sinh học, mô hình bệnh tật cũng như nhu cầu sức khỏe của người dân bản địa. Do đó, dù cùng hướng đến chất lượng, an toàn và hiệu quả, các cơ quan quản lý có thể áp dụng những tiêu chí đánh giá khác nhau. Nhìn chung, tiêu chuẩn, cơ quan quản lý hay xuất xứ địa lý chỉ phản ánh yêu cầu của từng thị trường và không nên được xem là thước đo duy nhất để đánh giá chất lượng hay mức độ phù hợp của một sản phẩm đối với mọi đối tượng sử dụng.

BSCKII Nguyễn Thị Diệu Thơ khuyến cáo người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi lựa chọn và sử dụng thuốc.

Trong thực tế điều trị, điều khiến các bác sĩ trăn trở không phải là việc người bệnh lựa chọn thuốc ngoại hay thuốc nội, mà là việc nhiều quyết định lại xuất phát từ cảm tính hơn là căn cứ chuyên môn. Khi người bệnh thiếu niềm tin vào những thuốc đã được kiểm chứng chất lượng, họ có thể tự thu hẹp lựa chọn điều trị của mình, trong khi mục tiêu của bác sĩ luôn là tìm ra phương án phù hợp nhất với từng người bệnh.

BSCKII Nguyễn Thị Diệu Thơ cho rằng, một loại thuốc tốt không phải là loại thuốc đắt tiền nhất hay có xuất xứ từ một quốc gia cụ thể, mà là loại thuốc an toàn, hiệu quả và phù hợp với từng người bệnh. Việc lựa chọn thuốc cần dựa trên tình trạng bệnh, chỉ định điều trị và tư vấn của bác sĩ, thay vì chỉ dựa vào tâm lý sính ngoại hay giá thành sản phẩm.

Theo bác sĩ, trong bối cảnh thông tin ngày càng đa dạng, điều người bệnh cần đặt niềm tin trước hết không phải là xuất xứ của thuốc, mà là những căn cứ khoa học và sự tư vấn của đội ngũ chuyên môn. Thay vì lựa chọn thuốc theo lời truyền miệng hoặc những thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội, người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn dựa trên tình trạng bệnh và nhu cầu điều trị của mình.

"Niềm tin vào thuốc cần được xây dựng trên nền tảng khoa học và sự tư vấn của người có chuyên môn, chứ không nên đặt vào xuất xứ hay giá tiền. Một viên thuốc tốt nhất là viên thuốc an toàn, hiệu quả và phù hợp với từng người bệnh", BSCKII Nguyễn Thị Diệu Thơ nhấn mạnh.