'Lúa thức đêm' dưới ánh đèn cao áp ở Thái Nguyên liệu có gây thất thu?

Tại thửa ruộng ven Quốc lộ 37, gia đình ông Trần Văn Cung, xóm 8, xã An Khánh từng bị thất thu một phần diện tích từ vụ trước. Năm nay, ông tiếp tục gieo cấy lúa nếp, nhưng đến giai đoạn quan trọng, lúa gần như không làm đòng. Không còn cách nào khác, ông buộc phải đưa nước vào ruộng để thả cá, vớt vát phần nào thu nhập. Ông Trần Văn Cung cho rằng, việc mất mùa có thể liên quan đến hệ thống đèn cao áp chiếu sáng suốt đêm, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của cây.

“Ngô với lại lúa nếp bị ảnh hưởng nhiều, đúng ra, đèn đường chỉ nên thắp đến khoảng 12h đêm là vừa đẹp. Dưới kia cũng có mấy nhà cấy lúa giống tôi nhưng đều bị hỏng cả. Ban đầu tôi cũng định phá bỏ diện tích lúa này, nhưng sau lại quyết định cứ để vậy, chỉ cắt tỉa bớt dọc theo con đường để tạo bóng mát cho cá có chỗ trú ngụ", ông Cung cho biết.

Hệ thống đèn chiếu sáng ven quốc lộ 37, đoạn qua xã An Khánh, tỉnh Thái Nguyên

Không chỉ riêng gia đình ông Cung, nhiều hộ dân dọc tuyến Quốc lộ 37 cũng ghi nhận tình trạng tương tự. Theo phản ánh, không chỉ lúa mà cả ngô cũng xuất hiện dấu hiệu bất thường khi cây phát triển cao nhưng không kết hạt.

Bà Nguyễn Thị Tuyết, xóm 14, xã An Khánh, tỉnh Thái Nguyên phản ánh: “Một số hộ trồng ngô ở khu vực này không thu được bắp, cây phát triển cao nhưng bắp lại nằm trên ngọn và không có hạt nên không được thu hoạch. Lo ngại ảnh hưởng đến năng suất, nhiều gia đình đã không tiếp tục trồng nữa”.

Điều đáng nói, hệ thống đèn chiếu sáng này đã tồn tại nhiều năm, nhưng trước đây chỉ hoạt động đến khoảng 22 - 23h đêm nên ít ảnh hưởng. Khoảng một năm trở lại đây, đèn được duy trì chiếu sáng suốt đêm đến sáng hôm sau, trùng với thời điểm cây trồng bước vào giai đoạn sinh trưởng quan trọng. Theo kinh nghiệm của người dân, cây lúa cần “khoảng tối” để làm đòng và trổ bông đồng loạt. Việc bị chiếu sáng liên tục có thể đã làm xáo trộn chu kỳ tự nhiên này.

Một phần diện tích lúa của ông Cung đã được tận dụng làm ao cá

Bà Nguyễn Thị Xa, xóm 14, xã An Khánh lo lắng: “Cây lúa cứ trổ bông không đều, cái trước cái sau lệch hẳn nhau. Theo tôi, cứ đến thời kỳ lúa làm đòng thì nên tắt bớt điện đêm để lúa trổ và chín cùng lúc. Hiện tại, nửa ruộng phía gần sát bóng điện lúc nào cũng chín muộn hơn hẳn nửa phía trong. Nếu cứ thắp điện suốt đêm triền miên như thế này, nhiều diện tích lúa có khi còn chẳng trổ bông được”.

Bà Bùi Thị Bích, Trưởng xóm 14, xã An Khánh cho biết thực tế này cũng được chính quyền cơ sở ghi nhận. Đồng thời đây không còn là hiện tượng cá biệt của một vài hộ gia đình: “Vừa rồi bà con cấy lúa thì chỉ thu hoạch được khoảng một nửa diện tích phía trong thôi. Còn phía ngoài sát đường, do đèn chiếu sáng liên tục nên cây lúa như 'không được ngủ', dẫn đến không trổ bông, không kết hạt được. Đợi mãi lúa vẫn cứ xanh mướt mà không có hạt, cực chẳng đã người dân đành phải cắt về cho trâu ăn”.

Theo người dân, lúa mất mùa có thể do ánh đèn cao áp chiếu sáng suốt đêm, cần các cơ quan chức năng làm rõ nguyên nhân chính xác

Dưới góc độ chuyên môn, ngành nông nghiệp cũng cho rằng hiện tượng này là có cơ sở khoa học. Ông Hoàng Thanh Bình, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Thái Nguyên cho biết, việc cây trồng bị ảnh hưởng do ánh đèn cao áp chiếu sáng trong thời gian dài là điều có thể xảy ra, nhất là với một số loại cây mẫn cảm với ánh sáng. Tuy vậy, đối với các diện tích hoa màu tại xã An Khánh, cần có kiểm tra, đánh giá cụ thể mới có thể xác định chính xác nguyên nhân.

“Việc lắp đặt đèn đường hay các loại đèn bảo vệ gần khu vực canh tác nông nghiệp thực tế đã gây ra những hiện tượng bất thường cho cây trồng, nhất là những loại cây mẫn cảm với ánh sáng. Khi thời gian chiếu sáng bị kéo dài liên tục từ ngày sang đêm, cây trồng sẽ bị rối loạn sinh lý, sinh hóa. Thay vì chuyển sang giai đoạn sinh sản để đơm hoa, kết hạt, cây lại chỉ tập trung vào sinh trưởng sinh dưỡng...", ông Bình nêu quan điểm.

Tuy nhiên, để khẳng định nguyên nhân cụ thể đối với các diện tích tại xã An Khánh, cơ quan chức năng cần tiến hành kiểm tra, đánh giá thực tế. Câu chuyện “lúa thức đêm” không chỉ là thiệt hại trước mắt của người dân, mà còn đặt ra yêu cầu trong quy hoạch hạ tầng nông thôn gắn với sản xuất nông nghiệp. Việc sớm làm rõ nguyên nhân và có giải pháp phù hợp không chỉ giúp hạn chế thiệt hại, mà còn bảo đảm hài hòa giữa chiếu sáng dân sinh và sản xuất nông nghiệp, để người dân yên tâm gắn bó với đồng ruộng.

CTV Hoàng Tú-Công Luận/VOV-Đông Bắc