Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Khoảng trống thực thi cần được lấp đầy

E ngại khiếu nại

Bà Nguyễn Thị Hằng (trú tại số 28 ngõ Hòa Bình 1, phố Minh Khai) phản ánh, mới đây khi mua điện thoại, cửa hàng cam kết cho đổi trả trong vòng 10 ngày nếu sản phẩm có lỗi. Nhưng khi sử dụng chưa tới 10 ngày bà Hằng phát hiện một vài ký tự trên màn hình bấm không được. Khi đem máy đến cửa hàng kiểm tra thì được nhân viên kỹ thuật xác định lỗi “liệt cảm ứng” và yêu cầu bà phải thanh toán tiền thay màn hình lên đến 1,8 triệu đồng.

Do cần điện thoại để sử dụng và không có thời gian theo đuổi vụ việc nên bà Hằng đành chấp nhận.

Quản lý thị trường Hà Nội kiểm tra nguồn gốc xuất xứ, chất lượng hàng hóa tại hệ thống bán lẻ. Ảnh: Hoài Nam

Phó Trưởng Ban Bảo vệ người tiêu dùng, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) Phan Thế Thắng thông tin, trung bình mỗi năm, đơn vị xử lý từ 500 - 2.000 khiếu nại của người tiêu dùng liên quan đến giao dịch online. Những phản ánh vi phạm đến quyền lợi người tiêu dùng tập trung vào hiện tượng giao hàng hỏng hóc, vỡ nát, không đúng với đơn đặt hàng, không đúng với quảng cáo… "Riêng trong năm 2025, Tổng đài tư vấn và hỗ trợ người tiêu dùng 1800.6838 đã tiếp nhận gần 15.000 cuộc gọi, điều này cho thấy nhu cầu tư vấn và hỗ trợ ngày càng gia tăng”- ông Thắng nêu ví dụ.

Quản lý thị trường Hà Nội bắt giữ hàng giả, kém chất lượng. Ảnh: Hoài Nam

Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho biết, phần lớn người tiêu dùng khi gặp phải tình thế mua hàng không đúng như chất lượng công bố thường họ không biết làm gì ngoài việc tỏ thái độ bức xúc. Điều đó càng khiến cho nhà sản xuất, kinh doanh bất chính lợi dụng để trục lợi.

Còn nhiều bất cập trong quá trình thực thi

Báo cáo Kết quả khảo sát nhận thức của người dân về công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam của Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) thực hiện cho thấy, có đến 53,6% số người được hỏi chưa từng liên hệ với bất kỳ cơ quan, tổ chức nào để yêu cầu hỗ trợ giải quyết tranh chấp.

Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, mặc dù Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã ra đời được 15 nhưng toàn bộ các quy định bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hiện chỉ phù hợp với các giao dịch, kinh doanh “truyền thống”. Ngoài ra, những người thực thi pháp luật chưa thực sự sát sao vào cuộc hoặc vào cuộc quá chậm trễ… khiến tỷ lệ giải quyết các vụ việc liên quan đến quyền lợi người tiêu dùng chưa cao khiến người dân thiếu niềm tin vào lực lượng chức năng.

Quản lý thị trường bắt giữ hàng nhập lậu. Ảnh: Hoài Nam

“Vì vậy, trong sửa đổi, bổ sung Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cơ quan lập pháp nên quy định rõ các tổ chức, cá nhân bán hàng qua các sàn giao dịch điện tử cần thực hiện nghiêm pháp luật Nhà nước về kinh doanh thương mại điện tử, chịu trách nhiệm bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng. Cá nhân vi phạm pháp tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật”, ông Hùng kiến nghị.

Cùng quan điểm, Tổng Giám đốc sàn thương mại điện tử Sendo Trần Hải Linh cho rằng, trong quá trình sửa đổi Luật, Chính phủ nên cấm các nền tảng trung gian trực tuyến thực hiện những hành vi ép buộc, ngăn cản người tiêu dùng đăng ký, sử dụng nền tảng trung gian trực tuyến khác như điều kiện bắt buộc để sử dụng dịch vụ.

Để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Bộ Công Thương vừa giao Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia xây dựng 3 nghị định và 1 thông tư nhằm hoàn thiện khung pháp lý trong lĩnh vực cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng. Theo đó, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia được giao chủ trì xây dựng các văn bản gồm: Nghị định bãi bỏ Nghị định số 55/2024/NĐ-CP ngày 16/5/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Xây dựng Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Nguyễn Kiều Oanh thông tin, để người tiêu dùng hiểu được quyền của mình, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành kế hoạch số 39/KH-UBND về triển khai Chương trình “Hành động vì quyền lợi người tiêu dùng” năm 2026 trên địa bàn TP Hà Nội. Mục tiêu lớn nhất của kế hoạch là đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, thực thi các văn bản pháp luật của Nhà nước. Cùng với đó, định hướng, xác định trách nhiệm của các tổ chức, doanh nghiệp đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ theo quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Lê Nam