Luật Đầu tư 2025 giúp 'mở khóa' dòng vốn

Được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025, Luật Đầu tư 2025 tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về đầu tư và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2026.

Giới chuyên gia nhận định, Luật Đầu tư 2025 đặt trọng tâm vào tăng cường phân cấp, chuẩn hóa thẩm quyền, thủ tục và đặc biệt là thúc đẩy chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Đây không chỉ là cuộc cải cách về câu chữ mà là sự thay đổi về công cụ quản lý, chuyển từ quản lý bằng thủ tục hành chính sang quản lý bằng tiêu chuẩn và dữ liệu.

Luật sư Nguyễn Hồng Chung - Chuyên gia chính sách đầu tư, Chủ tịch Công ty Luật DVL Lawfirm chia sẻ, trong nhiều cuộc làm việc với nhà đầu tư nước ngoài, câu hỏi ông nghe nhiều nhất và thường xuất hiện ngay từ đầu là: “Dự án của chúng tôi ai quyết? Quy trình mất bao lâu để có một quyết định rõ ràng?”.

"Câu hỏi ấy phản ánh đúng bản chất của cạnh tranh thu hút vốn hiện nay: nhà đầu tư không chỉ so sánh “ưu đãi” hay “giá thuê”, họ so sánh độ trễ thể chế và tính dự báo của thủ tục. Chính vì vậy, điểm nhấn đầu tiên của Luật Đầu tư 2025 – nếu phải tóm gọn trong một cụm từ – theo tôi là: phân cấp đi kèm chuẩn hóa", Luật sư Nguyễn Hồng Chung cho biết.

Luật sư Nguyễn Hồng Chung - Chuyên gia chính sách đầu tư, Chủ tịch Công ty Luật DVL Lawfirm.

Tuy nhiên, theo Luật sư Nguyễn Hồng Chung, phân cấp không đơn thuần là “chuyển việc” từ Trung ương xuống địa phương. Nếu không có bộ quy tắc chung, tình trạng “mỗi nơi một cách hiểu” sẽ lại tái diễn, gây rủi ro cho nhà đầu tư.

“Phân cấp chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm chuẩn hóa để tăng tính dự báo. Nếu địa phương coi cải cách là lợi thế cạnh tranh, họ sẽ chủ động chuẩn hóa quy trình nội bộ, giảm giấy tờ thừa. Ngược lại, nếu làm theo lối cũ, phân cấp có thể dẫn đến sự ‘phân tán’, nơi nhà đầu tư tiếp tục gặp rủi ro vì quy trình xử lý không thống nhất giữa các địa phương", chuyên gia nhìn nhận.

Khi cơ chế phân cấp được vận hành tốt, đường đi của quyết định sẽ ngắn lại, hồ sơ ít phải “đi – về” và nhà đầu tư có thể lập được tiến độ dự án một cách chính xác.

Chủ tịch Công ty Luật DVL Lawfirm cho rằng, một trong những thay đổi mang tính cách mạng của Luật là đẩy mạnh cơ chế hậu kiểm. Thay vì “kiểm trước cho chắc rồi mới cho vào”, Nhà nước sẽ đưa ra các bộ tiêu chuẩn minh bạch để doanh nghiệp gia nhập thị trường nhanh hơn, sau đó giám sát quá trình vận hành dựa trên dữ liệu.

Luật sư đánh giá đây là “đòn bẩy” giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm dự án cần triển khai nhanh để đón chu kỳ thị trường. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu cực kỳ cao về tính tự giác và kỷ luật tuân thủ của doanh nghiệp.

“Cải cách thủ tục không phải là bỏ quản lý nhà nước, mà là đổi công cụ quản lý. Ở góc độ doanh nghiệp, chuyển sang hậu kiểm đòi hỏi một thay đổi về quản trị nội bộ. Nếu trước đây doanh nghiệp quen tư duy ‘xong giấy phép là xong’, thì nay phải hiểu rằng ‘xong giấy phép mới chỉ là bắt đầu’. Doanh nghiệp phải có hệ thống lưu vết hồ sơ, sẵn sàng chứng minh việc đáp ứng tiêu chuẩn bất cứ lúc nào cơ quan chức năng kiểm tra", chuyên gia nêu.

Để hậu kiểm không biến tướng thành “tái tiền kiểm”, ông Chung nhấn mạnh cần có ba “điểm tựa” vững chắc: tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng, hệ thống dữ liệu giám sát đủ mạnh và chế tài xử phạt đủ sức răn đe.

Với các lĩnh vực ưu tiên như bán dẫn, công nghệ cao, hạ tầng chiến lược, Luật Đầu tư 2025 thiết lập cơ chế thủ tục đầu tư đặc biệt – một dạng quy trình nhanh để Việt Nam không lỡ nhịp trong cuộc đua thu hút "đại bàng" công nghệ.

Luật sư Nguyễn Hồng Chung ví đây là một “luồng xanh” trên cao tốc kinh tế, nhưng đây không phải là làn đường dành cho những dự án muốn hạ thấp tiêu chuẩn.

“Luồng xanh không phải là làn ‘muốn chạy sao cũng được’, mà là làn ưu tiên cho những dự án đủ điều kiện kỹ thuật và cam kết tuân thủ ở mức cao nhất. Nhà đầu tư muốn đi luồng xanh thì phải ‘đầu tư cho tuân thủ’. Đây là con đường để đi nhanh hơn bằng cách tuân thủ chuẩn tốt hơn, giúp doanh nghiệp đồng bộ được thiết bị, nhà thầu và chuỗi cung ứng ngay khi chốt quyết định đầu tư", chuyên gia nhấn mạnh.

Dù Luật Đầu tư 2025 mang lại kỳ vọng rất lớn, nhưng thành công cuối cùng vẫn phụ thuộc vào năng lực thực thi của bộ máy tại địa phương và cơ chế phối hợp liên ngành. Việt Nam đang chuyển mình từ quản lý bằng thủ tục sang quản lý bằng chuẩn và dữ liệu, đòi hỏi cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp cùng phải “trưởng thành” trong tư duy.

“Cơ hội là rất lớn. Khi các mảnh ghép về hướng dẫn chi tiết, dữ liệu liên thông và kỷ luật hậu kiểm được đồng bộ, Luật Đầu tư 2025 sẽ trở thành một ‘cú bấm’ thể chế giúp Việt Nam mở khóa dòng vốn và nâng tầm chất lượng dự án trong chu kỳ cạnh tranh mới”, Luật sư Nguyễn Hồng Chung kỳ vọng.

Nguyệt Minh