Luật Thủ đô: đòn bẩy thể chế đẩy nhanh các dự án giao thông trọng điểm

Với mục tiêu xây dựng Thủ đô “văn hiến – văn minh – hiện đại”, Luật Thủ đó sửa đổi cùng Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù được Quốc hội thông qua mở ra không gian thể chế mới cho Hà Nội. Trong đó, lĩnh vực hạ tầng, đặc biệt là giao thông đô thị được xác định là khâu đột phá chiến lược, vừa tháo gỡ điểm nghẽn kéo dài nhiều năm vừa tạo nền tảng để mở rộng không gian phát triển và nâng cao chất lượng sống đô thị.

Năm 2025 được xem là dấu mốc đặc biệt trong tiến trình đầu tư hạ tầng giao thông của Hà Nội. Chỉ trong 1 năm, TP đã tập trung nguồn lực để khởi công đồng loạt xây dựng các cây cầu vượt sông Hồng. Song song với các dự án cầu là hàng loạt công trình giao thông chiến lược khác như Vành đai 3,5, Vành đai 4 và các tuyến đường sắt đô thị đang được đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Toàn cảnh công trường thi công cầu Mễ Sở ở khu vực ven sông Hồng

Công nhân của nhà thầu đang tích cực triển khai các hạng mục của cầu Mễ Sở thuộc Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội.

Công trường thi công Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô tại xã Quang Minh, Hà Nội

Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội đoạn trên địa bàn TP Hà Nội dài khoảng 59,2km đi qua địa bàn 17 phường, xã với tổng diện tích đất thu hồi là 800,15ha.

Công nhân thi công xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội đoạn qua địa bàn xã Tiến Thắng, Hà Nội

Một trong những nội dung then chốt của Luật Thủ đô và Nghị quyết thí điểm cơ chế đặc thù là việc trao cho Hà Nội quyền chủ động quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án đầu tư công và các dự án theo phương thức đối tác công tư. Theo đánh giá của Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quy hoạch và Phát triển Đặng Huy Đông đây là sự thay đổi rất lớn trong tư duy quản lý các công trình, dự án hạ tầng.

Dự án cầu Hồng Hà thuộc tuyến Vành đai 4 đang được đẩy nhanh tiến độ với 15 mũi thi công xuyên đêm. Công trình dự kiến về đích năm 2027, giúp giảm tải áp lực cho cầu Thăng Long và Thanh Trì.

Công trình này là một phần quan trọng của Dự án thành phần 3 thuộc Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP). Đây là mô hình huy động nguồn lực xã hội giúp đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng quốc gia.

Cầu Hồng Hà và đường dẫn có tổng chiều dài khoảng 6km. Mặt cắt ngang cầu rộng 24,5m, được thiết kế với 4 làn xe cơ giới và bố trí mỗi bên một làn đường dành cho xe máy và xe thô sơ. Theo kế hoạch, dự án sẽ hoàn thành và chính thức đưa vào sử dụng sau 2 năm thi công, dự kiến vào năm 2027.

Khởi công từ tháng 5/2025, dự án cầu Tứ Liên vượt sông Hồng hiện đạt 85% sản lượng cọc khoan nhồi tại hai trụ tháp chính, dự kiến hoàn thành toàn bộ vào năm 2027.

Dự án cầu Tứ Liên và đường dẫn hai đầu cầu là dự án nhóm A, với điểm đầu kết nối với đường Nghi Tàm, phường Tây Hồ; điểm cuối qua nút giao với đường Trường Sa xã Đông Anh.

Theo quy hoạch, cầu Tứ Liên có tổng chiều dài toàn tuyến đạt 5,15 km. Trong đó, điểm nhấn quan trọng nhất là phần cầu chính dây văng vượt sông Hồng với chiều dài khoảng 1 km. Công trình có thiết kế hiện đại, bề rộng mặt cầu đạt 43 m, đảm bảo năng lực lưu thông lớn giữa khu vực lõi đô thị và các vùng phát triển phía Bắc.

Ngoài các dự án xây dựng các cây cầu vượt sông Hồng, các dự án đường sắt đô thị Hà Nội đang được đẩy nhanh tiến độ để theo kịp yêu cầu phát triển của Thủ đô. Sau thời gian dài triển khai chậm chạp vì nhiều khó khăn liên quan đến cơ chế chính sách, giải phóng mặt bằng…, Hà Nội đang bứt tốc mạnh mẽ trong phát triển đường sắt đô thị. Đây cũng chính là giải pháp quan trọng để phát triển Thủ đô xanh, văn minh, hiện đại trong giai đoạn tới.

Dự án Tuyến đường sắt đô thị số 3, đoạn Nhổn - Ga Hà Nội là dự án giao thông trọng điểm của Thủ đô, góp phần hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị, giảm ùn tắc giao thông, cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Chiều ngày 13/1/2026, Máy đào hầm TBM số 2 của Dự án Tuyến ĐSĐT số 3, đoạn Nhổn - ga Hà Nội, mang tên “Táo bạo”, đã chính thức tiến đến Ga S11 - Văn Miếu. Việc TBM số 2 tiến đến Ga S11 - Văn Miếu tiếp tục khẳng định quyết tâm của Thành phố Hà Nội trong việc phát triển hệ thống giao thông công cộng hiện đại, bền vững và thân thiện với môi trường.

Từ góc độ tổng thể, có thể khẳng định Luật Thủ đô 2024 đã và đang tạo cơ chế cho việc hình thành một mô hình quản trị đô thị hiện đại của Hà Nội, qua đó tháo gỡ khó khăn trong quy hoạch, xây dựng giao thông, từ đó Hà Nội có thể bứt phá trong công tác xây dựng các dự án giao thông trọng điểm. Luật Thủ đô sửa đổi đã tạo ra khung pháp lý đủ mạnh để TP chủ động hơn trong tổ chức đầu tư, điều phối nguồn lực và triển khai các dự án quy mô lớn.

Phạm Hùng