Luật Thương mại điện tử: Nút chặn quảng cáo quá mức

“Hoạt động thương mại điện tử (TMĐT) thời gian vừa qua có tốc độ tăng trưởng rất nhanh, quy mô ước đạt trên 31 tỷ USD, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng cả nước. Tuy nhiên, đi kèm với tăng trưởng nóng là hàng loạt vấn đề phát sinh. Người tiêu dùng không còn xa lạ với tình trạng mua phải hàng kém chất lượng, hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ”.

Đây là đánh giá của ông Nguyễn Văn Thành, Trưởng Phòng Chính sách, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (TMĐT&KTS - Bộ Công Thương) tại Diễn đàn TMĐT 2026 với chủ đề “Nâng cao năng lực quản lý - Định hướng chiến lược phát triển bền vững” chiều 2/2, trong khuôn khổ Hội chợ mùa Xuân lần thứ nhất năm 2026.

Ông Nguyễn Văn Thành, Trưởng phòng Chính sách, Cục TMĐT&KTS (Bộ Công Thương)

Rủi ro không mong muốn

Phân tích nguyên nhân của thực trạng trên, ông Thành cho rằng, khung pháp lý hiện hành, đặc biệt là Nghị định 52/2013/NĐ-CP về TMĐT, Nghị định số 80/2021/NĐ-CP Sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 52 chưa đủ mạnh để kiểm soát thị trường. Đặc biệt, khi thị trường chuyển mạnh sang bán hàng qua mạng xã hội, livestream với có tốc độ tăng trưởng 100%/năm, các quy định cũ không còn đủ bao quát.

“Người tiêu dùng dù ngày càng “thông thái”, nhưng vẫn thường xuyên đối mặt với rủi ro không mong muốn. Chính từ thực tiễn đó, Luật Thương mại điện tử được xây dựng trong một bối cảnh đặc biệt, yêu cầu cấp bách từ thị trường, thời gian soạn thảo rút ngắn. Luật chỉ thực hiện trong 1 kỳ, thay vì 2 năm hoặc hơn như trước đây nhưng vẫn được các Bộ, ngành, cơ quan thẩm tra đánh giá rất cao về chất lượng nội dung", Phó Cục TMĐT&KTS nhận định.

Trong bối cảnh kinh tế số tăng trưởng nhanh, TMĐT ngày nay đã trở thành một trụ cột của hệ thống phân phối hiện đại, tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của DN, hiệu quả vận hành chuỗi cung ứng và trải nghiệm người tiêu dùng. Song song với cơ hội mở rộng thị trường là các yêu cầu mới về kỷ cương thị trường, minh bạch thông tin, bảo vệ người tiêu dùng, truy xuất trách nhiệm, cũng như thúc đẩy mô hình tăng trưởng xanh, tuần hoàn trong toàn bộ chuỗi giá trị số.

Một trong những điểm mới quan trọng của Luật TMĐT là phân loại rõ các mô hình TMĐT. Việc phân loại này không chỉ mang tính kỹ thuật mà là cơ sở để xác định trách nhiệm pháp lý tương ứng, chấm dứt tình trạng “đứng ngoài” quản lý như trước đây, đặc biệt với mạng xã hội. Về trách nhiệm, Luật TMĐT đặt ra nghĩa vụ chung cho các nền tảng như minh bạch thông tin sản phẩm, hàng hóa, nhãn mác, chất lượng; phối hợp với cơ quan quản lý khi có vi phạm; kiểm soát rủi ro và gỡ bỏ kịp thời nội dung sai phạm. Với các nền tảng số lớn, Luật yêu cầu phải có hệ thống tiếp nhận, xử lý phản ánh và bộ phận chuyên trách.

“Nút chặn” với quảng cáo quá mức

Quy định mới tại Luật TMĐT được ông Nguyễn Văn Thành đưa ra, đó là yêu cầu lưu trữ dữ liệu giao dịch tối thiểu 3 năm, kể cả khi gian hàng đã ngừng hoạt động. Đây được coi là điều kiện bắt buộc để phục vụ thanh tra, đối soát, giải quyết tranh chấp, cũng như quy định cụ thể trách nhiệm của mạng xã hội có hoạt động thương mại.

Đáng chú ý, Luật xác định 3 nhóm chủ thể chịu sự điều chỉnh trực tiếp, gồm chủ sở hữu nền tảng, người bán và người trực tiếp livestream bán hàng. Chủ nền tảng phải công khai quy chế hoạt động, xác thực danh tính người bán, có công cụ kiểm soát nội dung livestream và kết nối, xác thực thông tin với cơ sở dữ liệu quốc gia.“Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, nền tảng có quyền và trách nhiệm dừng phát sóng, gỡ bỏ nội dung theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền”, đại diện Cục TMĐT&KTS thông tin.

Ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục TMĐT&KTS (Bộ Công Thương)

Tại diễn đàn, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục TMĐT&KTS khẳng định, chuyển đổi số đang tái định hình sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, TMĐT đã trở thành kênh phân phối quan trọng, góp phần kết nối trực tiếp DN với người tiêu dùng, thúc đẩy mở rộng thị trường cho hàng hóa Việt Nam.

Đặc biệt, tại Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2026 của Chính phủ, đã giao nhiệm vụ cho Bộ Công Thương nghiên cứu, xây dựng và triển khai Kế hoạch tổng thể ứng dụng TMĐT tại khu vực miền núi, biên giới giai đoạn 2027 - 2030. Đây là định hướng quan trọng nhằm thu hẹp khoảng cách số, mở rộng cơ hội thị trường cho khu vực khó khăn, bảo đảm TMĐT phát triển tổng thể, không địa phương nào bị bỏ lại phía sau.

“Năm 2026 có ý nghĩa bản lề đối với TMĐT, khi Luật TMĐT bước vào giai đoạn thực thi; đồng thời là năm mở đầu triển khai Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới phát triển xanh, tuần hoàn, bền vững, gắn với nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng. Trọng tâm trong giai đoạn này là tổ chức triển khai thống nhất, thông suốt từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm rõ trách nhiệm và rõ kết quả”, ông Ninh nêu.

Thực tiễn cho thấy, mức độ phát triển TMĐT giữa các địa phương hiện nay còn chênh lệch đáng kể, đặc biệt giữa các đô thị lớn và nhiều tỉnh miền núi, biên giới. Nguyên nhân đến từ hạn chế về hạ tầng số, logistics, nguồn nhân lực và mức độ sẵn sàng chuyển đổi số của DN. Vì vậy, cần tiếp tục củng cố năng lực thực thi tại cơ sở, đồng thời tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ DN tuân thủ để củng cố niềm tin thị trường và tạo nền tảng phát triển bền vững.

Nguyễn Quỳnh/VOV.VN