Luồn rừng tràm theo mùa nấm cát

 Thành quả sau buổi luồn rừng.

Chia nhau tìm nấm

Len lỏi giữa những tán tràm xanh ngắt, chị Bé vừa chăm chú quan sát lớp đất dưới chân, vừa để ý đường đi để tránh lạc giữa những vạt rừng. Chị cho biết: “Mẹ con tôi chia nhau ra để hái, vì nếu tập trung vào một chỗ sẽ kém năng suất. Tôi bắt đầu nhổ nấm từ 6 giờ sáng, đến 11 - 12 giờ trưa mới nghỉ”.

Hơn 10 năm nay, cứ mỗi khi nấm vào mùa, chị Bé lại theo những vạt tràm đi tìm nấm cát. Theo chị, khác với nấm tràm thường được nhiều người biết đến, nấm cát không phải nơi nào cũng có: “Mọi người đã quen với nấm tràm thông thường nên chưa có nhiều người biết đến nấm cát. Loại nấm này cũng mọc ở rừng tràm nhưng đặc biệt chỉ có ở rừng tràm vùng cát mà thôi”.

Nhiều năm đi hái, những khu vực thường xuất hiện nấm gần như đã được “định vị” sẵn trong trí nhớ của chị. Chỉ cần những cơn mưa kéo dài, đất rừng đủ ẩm, chị biết mùa nấm đã bắt đầu.

Theo chị Nguyễn Thị Loan, cũng là một người có nhiều năm hái nấm, nấm cát thường xuất hiện theo từng lứa: “Thông thường, cứ sau những cơn mưa kéo dài 2 - 3 ngày, đất ẩm là nấm sẽ đội cát nhô lên. Sau đó nắng lên vài ngày, nấm sẽ khô đi. Quá trình này lặp lại cho đến hết mùa”.

Vì thế, mùa nấm cát không chỉ được tính bằng tháng mà còn được mong ngóng theo từng nhịp mưa nắng. Với những người hái nấm giàu kinh nghiệm, chỉ cần quan sát lượng mưa và độ ẩm của đất là có thể đoán được nơi nấm sẽ mọc để tranh thủ vào rừng khi nấm còn tươi ngon.

Món ngon mùa mưa

Sau khi tìm được nấm, người hái ngồi xuống, dùng muỗng hoặc dao nhỏ nạy phần cát dưới chân để nhẹ nhàng bẩy nấm lên, thu cả gốc lẫn ngọn. Gặp những búp nấm nằm sâu dưới lớp cát, càng phải khéo tay để nấm không bị gãy. Cứ thế, từ tai này sang tai khác, người hái liên tục cúi xuống rồi đứng lên, lặp đi lặp lại hàng trăm lần trong một buổi. Chưa kể, dưới những tán tràm ẩm thấp, muỗi xuất hiện khá nhiều, khiến việc luồn rừng tìm nấm càng thêm nhọc nhằn.

Công việc tuy mệt nhọc nhưng nấm cát cũng không phải ngày nào cũng mọc đều. Có hôm nấm mọc dày, chiếc giỏ nhanh chóng đầy lên. Nhưng cũng có ngày, người hái phải luồn sâu vào những vạt tràm, kiên nhẫn tìm từng tai nấm dưới lớp lá ẩm mục mới gom đủ một giỏ. Vào mùa cao điểm, mỗi buổi sáng, chị Bé có thể hái được khoảng 5kg nấm. Chị bộc bạch: “Dù cực nhưng nhìn thành quả, mẹ con tôi thấy vui lắm. Hái được bao nhiêu thì vui bấy nhiêu, vừa có thêm thu nhập, vừa thấy công sức của mình bỏ ra xứng đáng”.

Sau mỗi buổi từ rừng trở về, những giỏ nấm lại được làm sạch, sơ chế, phân loại. Hiện giá nấm cát dao động từ 90 - 100 nghìn đồng/kg. Là sản vật mọc tự nhiên, chỉ có theo mùa và không xuất hiện ở mọi nơi trong rừng tràm, nấm cát được nhiều người tìm mua mỗi khi vào vụ. Vì vậy, không chỉ những người chuyên hái nấm, nhiều gia đình ở cùng cát cũng mong chờ mùa nấm như một thức quả của rừng sau những ngày mưa.

Chị Nguyễn Thị Nhi, ở xã Phú Vinh, một người rất yêu thích món nấm cát cho biết: “Những buổi đi hái nấm với tôi là một dịp vui, có nấm mang về để chế biến món ngon cho gia đình. Nấm cát có thể nấu nhiều món, từ lẩu, cháo đến đổ chả trứng hay xào thịt, xào sả ớt. Nấm có hương vị tươi ngon, ngọt thanh nên người lớn hay trẻ nhỏ đều thích”.

Mùa nấm cát thường kéo dài đến cuối tháng 10, đầu tháng 11. Mỗi khi mưa xuống, đất rừng ngậm đủ ẩm, những người “săn” nấm lại rộn ràng hơn bao giờ hết. Kiên nhẫn vạch từng lớp lá mục, nhìn từng vệt cát nhô lên, họ tìm những tai nấm ẩn mình dưới tán rừng.

Mùa nấm đi qua không dài, nhưng cũng đủ để mang thêm niềm vui, món ngon và một khoản thu nhập cho người dân vùng cát.