Luồng gió mới của ngành Giáo dục khu vực ngoại thành Hà Nội

Kịp thời giải quyết vướng mắc

Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, ngành Giáo dục Thủ đô, đặc biệt là khu vực ngoại thành, đã ghi nhận những bước chuyển mình mang tính đột phá nhờ dòng chảy phân cấp, phân quyền mạnh mẽ. Điểm nổi bật nhất chính là sự tối ưu hóa quy trình điều hành và rút ngắn khoảng cách quản lý; thẩm quyền quyết định các dự án đầu tư công, cải tạo trường lớp hay mua sắm trang thiết bị chuẩn quốc gia, nay được trao trọn gói cho cơ sở.

Điều này giúp các địa phương vùng ven chủ động "cởi trói" cơ chế, tăng tốc gấp đôi tiến độ kiên cố hóa trường học để kịp thời bám đuổi tốc độ gia tăng dân số cơ học chóng mặt. Đồng thời, mô hình mới đã minh bạch hóa triệt để trách nhiệm người đứng đầu, buộc các nhà quản trị giáo dục phải từ bỏ tư duy hành chính cũ để chuyển sang tư duy quản trị hiện đại, sâu sát hơn với thực tế giảng đường.

Chính sự thay đổi căn cơ về mặt thể chế này đã thổi một luồng sinh khí mới, từng bước thu hẹp khoảng cách chất lượng giữa giáo dục vùng ven và khu vực lõi đô thị, tạo nền tảng cho một hệ sinh thái giáo dục Thủ đô phát triển cân bằng và bền vững.

Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực cho ngành Giáo dục Thủ đô. Ảnh: Khương Tuấn

Tại xã Bất Bạt, sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác quản lý giáo dục trên địa bàn xã có nhiều chuyển biến tích cực theo hướng gần dân, sát cơ sở và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Điểm nổi bật nhất là UBND xã chủ động hơn trong việc nắm bắt tình hình giáo dục tại địa phương, từ công tác tuyển sinh đầu cấp, quản lý học sinh đến việc rà soát cơ sở vật chất trường lớp. Các thông tin về dân số trong độ tuổi đến trường, biến động học sinh, nhu cầu học tập của người dân được cập nhật thường xuyên thông qua hệ thống dữ liệu dân cư và sự phối hợp của các thôn trên địa bàn xã.

Đối với công tác tuyển sinh đầu cấp năm học 2025-2026, UBND xã đã chỉ đạo các nhà trường bảo đảm tuyển sinh đúng quy định, công khai, minh bạch, tạo thuận lợi cho phụ huynh. Tỷ lệ huy động trẻ mầm non trong độ tuổi ra lớp đạt 78,2%, huy động mẫu giáo trong độ tuổi ra lớp đạt 94,4%; tỷ lệ huy động trẻ 6 tuổi vào lớp 1 đạt 100%.

Công tác rà soát cơ sở vật chất được thực hiện thường xuyên. Trong năm qua, xã đã tổ chức kiểm tra, đánh giá thực trạng tại 13/13 trường học trên địa bàn; kịp thời đề xuất sửa chữa, nâng cấp các hạng mục xuống cấp, bảo đảm điều kiện học tập an toàn cho học sinh.

Bên cạnh đó, việc tiếp nhận và xử lý kiến nghị của phụ huynh được thực hiện nhanh hơn thông qua các cuộc tiếp xúc cử tri, các kênh phản ánh trực tuyến và làm việc trực tiếp với nhà trường. Nhiều vấn đề liên quan đến cơ sở vật chất, an toàn trường học, tổ chức bán trú và chất lượng dịch vụ giáo dục đã được giải quyết kịp thời, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Thu hẹp khoảng cách chất lượng giữa các cơ sở

Chia sẻ về những thay đổi trong công tác quản lý giáo dục trên địa bàn xã Bất Bạt, Phó Chủ tịch UBND xã Bất Bạt Nguyễn Việt Giao cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay là sự chênh lệch về điều kiện cơ sở vật chất và nguồn lực giáo dục giữa các trường học, trong khi nhu cầu học tập của người dân ngày càng cao.

Mặc dù đã được lãnh đạo địa phương quan tâm đầu tư cho giáo dục, song vẫn còn một số hạng mục cần tiếp tục được nâng cấp như phòng học bộ môn, trang thiết bị dạy học hiện đại, cơ sở vật chất phục vụ chuyển đổi số và các khu vực chức năng hỗ trợ học sinh.

Bên cạnh đó, việc đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, chuyển đổi số trong quản lý và giảng dạy cũng đặt ra áp lực lớn đối với đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên. Một số trường còn gặp khó khăn về nguồn lực để triển khai đồng bộ các hoạt động giáo dục chất lượng cao.

Buổi sinh hoạt chuyên môn liên trường với chuyên đề môn Toán - bài học STEM lớp 5 được tổ chức tại Trường Tiểu học Cẩm Lĩnh. Ảnh: Khương Tuấn

Ngoài ra, biến động dân số cơ học, nhu cầu học tập ngày càng đa dạng của phụ huynh và học sinh cũng đòi hỏi địa phương phải có giải pháp đầu tư lâu dài, đồng bộ và bền vững hơn cho sự nghiệp giáo dục.

Từ những phản ánh thực tiễn, có thể thấy việc đẩy mạnh phân cấp quản lý giáo dục trong mô hình chính quyền hai cấp là một chủ trương đúng đắn, phản ánh tư duy quản trị hiện đại. Dẫu vậy, để chủ trương này không trở thành gánh nặng cho cơ sở, thành phố cần sớm có những giải pháp đồng bộ mang tính "trợ lực".

Về vấn đề này, Phó Chủ tịch UBND xã Bất Bạt Nguyễn Việt Giao nhấn mạnh, thành phố cần tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu, cập nhật kiến thức quản trị giáo dục, quy hoạch hạ tầng cho đội ngũ Chủ tịch UBND và cán bộ chuyên trách cấp xã, phường. Họ không thể chỉ là những công chức hành chính đơn thuần, mà phải được trang bị tư duy của những nhà quản lý đô thị.

Đi kèm với việc phân cấp thẩm quyền phải là sự phân định rõ ràng về nguồn lực tài chính. Thành phố cần có cơ chế điều tiết ngân sách đặc thù, ưu tiên rót vốn đầu tư công cho các xã ven đô đang chịu áp lực gia tăng dân số cơ học để giải quyết dứt điểm tình trạng thiếu trường, thiếu lớp.

Một năm vận hành chính quyền hai cấp đã chứng minh sức sống của một mô hình hướng về cơ sở. Khi giáo dục được đặt vào tay những người “bám rễ” sâu sát nhất với địa bàn, tính minh bạch và sự chịu trách nhiệm sẽ được đề cao. Vượt qua những bỡ ngỡ và áp lực ban đầu về năng lực quản trị, với sự quyết tâm điều chỉnh chính sách từ phía các cấp lãnh đạo thành phố, bộ máy chính quyền cơ sở sẽ kiến tạo môi trường giáo dục hiệu quả, đổi mới và bền vững.