Lượng hóa tiêu chí di tích xuống cấp, bảo vệ yếu tố gốc khi tu bổ

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài tham dự phiên thảo luận.

Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài và Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau Nguyễn Bình Tân tham dự phiên thảo luận tổ. Ảnh: Xuân Quý

Hạn chế việc đánh giá lại quá trình thẩm định dự án tu bổ di tích

Góp ý vào dự thảo Luật sửa đồng thời 7 luật trong các lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch, quảng cáo và báo chí, các đại biểu cơ bản nhất trí với bố cục, nội dung của hồ sơ dự thảo Luật. Đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ Nguyễn Văn Mạnh đề nghị giữ nguyên quy định tại điểm b khoản 1 Điều 35 về việc xác nhận tình trạng xuống cấp của di tích và thẩm quyền xác nhận. Theo đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác nhận việc xuống cấp đối với di sản thế giới, di tích quốc gia đặc biệt; cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh xác nhận đối với cụm di tích quốc gia, cụm di tích quốc gia với di tích cấp tỉnh quy định tại khoản 2 Điều 34 của Luật này.

Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau Nguyễn Bình Tân điều hành phiên thảo luận. Ảnh: Xuân Quý

Đại biểu phân tích, việc xác nhận tình trạng xuống cấp là căn cứ quan trọng để đánh giá sự cần thiết của hoạt động bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, làm cơ sở lập dự án hoặc báo cáo kinh tế - kỹ thuật và liên quan trực tiếp đến quá trình thẩm định dự án. Đối với di sản thế giới, di tích quốc gia đặc biệt và các di tích có giá trị tiêu biểu, việc đánh giá mức độ xuống cấp gắn chặt với yêu cầu bảo tồn, phạm vi can thiệp và giải pháp kỹ thuật. Vì vậy, cần giữ thẩm quyền xác nhận của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để bảo đảm thống nhất giữa khâu xác nhận ban đầu và thẩm định dự án, hạn chế việc đánh giá lại trong quá trình thẩm định.

ĐBQH Nguyễn Văn Mạnh (Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: Xuân Quý

Ngoài ra, đại biểu cho rằng, quy định hiện hành yêu cầu việc thẩm định dự án thực hiện theo cả Luật Di sản văn hóa và pháp luật về xây dựng, nhưng trên thực tế, cơ quan chuyên môn về văn hóa phải thẩm định cả những nội dung thuộc lĩnh vực xây dựng và dự toán. Điều này gây khó khăn cho địa phương do vượt quá phạm vi chuyên môn của cơ quan văn hóa. Trong khi đó, dự án bảo quản tu bổ, phục hồi di tích vừa mang tính chất chuyên ngành về bảo tồn di sản, vừa là công trình xây dựng cần sự phân định phù hợp giữa các cơ quan chuyên môn theo từng lĩnh vực.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung, chỉnh sửa quy định theo hướng cơ quan chuyên môn về văn hóa phải thực hiện thẩm định các nội dung về chuyên ngành bảo tồn di tích; các nội dung về dự toán do cơ quan chuyên môn theo quy định của pháp luật thực hiện thẩm định, nhằm bảo đảm tính thống nhất và thuận lợi trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ tham dự phiên thảo luận. Ảnh: Xuân Quý

Đối với hoạt động bảo quản thường xuyên, sửa chữa nhỏ và tu sửa cấp thiết di tích, đại biểu đề nghị bổ sung quy định cụ thể về trình tự, thủ tục và thẩm quyền thực hiện. Dù Luật Di sản văn hóa hiện hành đã đề cập các hoạt động này nhưng chưa quy định rõ dẫn đến khó khăn, lúng túng trong quá trình áp dụng tại địa phương. Điều này dễ dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất, nhất là đối với di tích quốc gia đặc biệt và di tích quốc gia có giá trị cao, đòi hỏi yêu cầu bảo tồn nghiêm ngặt. Vì vậy, cần hoàn thiện quy định để tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, thống nhất và nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ di tích.

Đơn giản hóa thủ tục cần đi đôi với cơ chế kiểm soát chặt chẽ

Theo ĐBQH Lưu Thị Thúy Hằng (Phú Thọ), tại khoản 8 Điều 5 dự thảo Luật đã thay thế cụm từ “Ủy ban nhân dân cấp huyện” bằng cụm từ “Ủy ban nhân dân cấp xã” tại khoản 7 Điều 27 và khoản 3 Điều 29. Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền trực tiếp tổ chức cắm mốc giới khu vực bảo vệ di tích (khoản 7 Điều 27); đồng thời UBND cấp xã có trách nhiệm gửi hồ sơ dự án đầu tư xây dựng, sử dụng khu vực biển, hoạt động kinh tế - xã hội trong khu vực bảo vệ I và II của di tích cấp tỉnh đến cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh để xin ý kiến (khoản 3 Điều 29).

ĐBQH Lưu Thị Thuý Hằng (Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: Xuân Quý

Đại biểu đánh giá, việc chuyển giao nhiệm vụ từ cấp huyện xuống cấp xã là hoàn toàn thống nhất với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, qua giám sát thực tế tại các địa phương, nhất là ở khu vực miền núi, trung du, đội ngũ công chức văn hóa - xã hội cấp xã hiện nay còn mỏng, trong khi việc xác định ranh giới trên bản đồ địa chính để cắm mốc thực địa hay việc rà soát hồ sơ dự án đầu tư xây dựng đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật khá phức tạp. Để tránh tình trạng cấp xã bị “quá tải” dẫn đến kéo dài thời gian xử lý hồ sơ của nhà đầu tư, đề nghị cần làm rõ trách nhiệm hướng dẫn về chuyên môn, hỗ trợ nhân lực kỹ thuật và chia sẻ cơ sở dữ liệu số của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đối với UBND cấp xã trong quá trình tổ chức thực hiện.

ĐBQH Trần Thị Hoa Ry (Cà Mau) phát biểu. Ảnh: Xuân Quý

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đồng tình với việc sửa đổi khoản 1 Điều 35 theo hướng thu hẹp phạm vi thủ tục hành chính, chỉ yêu cầu cơ quan chuyên môn về văn hóa “xác nhận việc xuống cấp” để tạo điều kiện lập dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi đối với di tích đang xuống cấp, dù chưa hoàn thành quy hoạch theo quy định. Đây là giải pháp cần thiết nhằm tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, giúp kịp thời xử lý tình trạng hư hỏng, tránh để di tích tiếp tục xuống cấp trong thời gian chờ lập quy hoạch.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị, cần lượng hóa rõ tiêu chí xác định tình trạng xuống cấp của di tích và giới hạn các hạng mục được phép can thiệp trong trường hợp chưa có quy hoạch, bảo đảm không làm biến dạng yếu tố gốc cấu thành di tích. Theo đại biểu, việc đơn giản hóa thủ tục cần đi đôi với cơ chế kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm vừa kịp thời bảo vệ di tích, vừa gìn giữ các giá trị văn hóa, lịch sử.

Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau tham dự phiên thảo luận. Ảnh: Xuân Quý

Nhằm bảo đảm chính sách ưu tiên phát triển văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đại biểu Trần Thị Hoa Ry (Cà Mau) đề nghị, tại khoản 7, Điều 5 sửa đổi khoản 4 Điều 89 Luật Di sản văn hóa cần bổ sung nguyên tắc ưu tiên hỗ trợ bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo, theo quy định tại khoản 3 Điều 7 của Luật Di sản văn hóa. Việc bổ sung này không làm phát sinh chính sách mới mà bảo đảm sự thống nhất giữa quy định về sử dụng nguồn lực với chính sách ưu tiên đã được luật hóa; đồng thời phù hợp với chính nội dung đánh giá chính sách dân tộc trong hồ sơ dự án Luật.