Bảo đảm quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại khi mua phải hàng giả

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, chiều 20/10, Quốc hội thảo luận ở tổ về: Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo, Luật Báo chí.

Các đại biểu tham gia phiên thảo luận ở Tổ 14 chiều 20/10

Tại Tổ 14, gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Đắk Lắk và Tuyên Quang, các đại biểu cơ bản tán thành với sự cần thiết sửa đổi các luật.

Mua phải thuốc giả, người dân mất cơ hội điều trị, nông dân mất trắng mùa vụ

Theo ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang (Đắk Lắk), hàng kém chất lượng, thuốc giả, thực phẩm không an toàn đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống xã hội, trực tiếp đe dọa sức khỏe, tính mạng người dân. Người bệnh mong muốn được điều trị nhưng nếu mua phải thuốc ung thư, thuốc huyết áp, thuốc tiểu đường giả thì không chỉ mất cơ hội điều trị mà còn có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Đối với nông dân, nhất là tại Tây Nguyên, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật giả có thể gây thiệt hại lớn về kinh tế. Các loại cây công nghiệp như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, bơ, ca cao thường chỉ cho thu hoạch một mùa trong năm, trong khi nhiều hộ phải ứng trước tiền vật tư để sản xuất.

Khi vườn sầu riêng bị nấm xanh, người dân mua thuốc về phun đúng quy trình nhưng bệnh vẫn lan rộng, khiến cả vườn cây bị thiệt hại thì ai phải chịu trách nhiệm? Đại biểu nhấn mạnh, nếu mua phải hàng giả, người dân vừa mất chi phí đầu tư, vừa đối mặt nguy cơ giảm năng suất, mất mùa.

ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang (Đắk Lắk) phát biểu

Đại biểu dẫn vụ việc Công an tỉnh Đắk Lắk triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán hơn 24.000 tấn phân bón giả và cho rằng, nếu số phân bón này được đưa ra thị trường, mức độ thiệt hại sẽ rất lớn, nhưng hiện chưa thể xác định đầy đủ.

Với thuốc bảo vệ thực vật giả, việc xử lý sâu bệnh không hiệu quả còn khiến người dân bỏ lỡ thời điểm thích hợp để can thiệp, làm sâu bệnh lây lan trên diện rộng. Đại biểu nêu thực tế, có những vườn sầu riêng rộng hơn 1ha có nguy cơ mất trắng cả vụ, trong khi doanh thu trung bình có thể đạt 1,2 - 1,3 tỷ đồng/ha.

Đại biểu cũng bày tỏ lo ngại về việc kiểm soát thực phẩm không an toàn. Ông dẫn ví dụ, lợn nuôi bằng cám công nghiệp có thể tăng trọng từ 5kg lên 100kg chỉ trong 3 tháng, qua đó đặt vấn đề về kiểm soát chất lượng vật nuôi trước khi đưa ra thị trường. Tương tự, chất lượng thực phẩm từ các mô hình chăn nuôi gà siêu trứng, sử dụng thức ăn công nghiệp cũng cần được kiểm soát chặt chẽ.

Từ thực tế trên, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang cho rằng, việc sửa đổi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cần chú trọng các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn kịp thời hàng hóa nguy hiểm trước khi gây hậu quả cho xã hội.

Làm rõ trách nhiệm cảnh báo, phối hợp và bồi thường thiệt hại

Góp ý các Điều 32, 33 và 34 của luật hiện hành về trách nhiệm thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật, nhất là hàng hóa có nguy cơ gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe người tiêu dùng, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát cơ chế phối hợp giữa Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng với pháp luật về dược, an toàn thực phẩm và phòng, chống hàng giả, bảo đảm tính đồng bộ trong quản lý thị trường.

Theo đại biểu, khi phát hiện hàng hóa có nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng người dân, cần kịp thời cảnh báo và ngăn chặn việc tiếp tục lưu thông, không chờ đến khi xảy ra hậu quả mới xác định thiệt hại.

Từ đó, đại biểu đề nghị làm rõ ba nội dung.

Thứ nhất, trách nhiệm thông tin, cảnh báo kịp thời. Người dân cần được thông tin về loại hàng hóa có nguy cơ gây hại, nguồn gốc, địa điểm lưu thông và biện pháp phòng tránh. Với vụ việc hơn 24.000 tấn phân bón giả tại Đắk Lắk, cần xác định các đại lý đã bán hàng, người tiêu thụ và các đầu mối phân phối để thống kê, đánh giá thiệt hại.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận

Thứ hai, trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan quản lý. Đại biểu cho rằng cần xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan chức năng, bảo đảm việc phát hiện, xử lý hàng giả, hàng kém chất lượng được thực hiện kịp thời, hạn chế ảnh hưởng đến người dân và hoạt động sản xuất.

Thứ ba, bảo đảm quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại. Đại biểu nêu ví dụ, khi phát hiện vườn sầu riêng bị nấm xanh, người dân mua thuốc về phun đúng quy trình nhưng bệnh vẫn lan rộng, khiến cả vườn cây bị thiệt hại. Nếu nguyên nhân do thuốc không bảo đảm chất lượng thì ai phải chịu trách nhiệm? Theo đại biểu, việc xác định nguồn gốc, xuất xứ và chất lượng thuốc trong trường hợp này không đơn giản; người dân khó có thể tự xác minh mà cần sự vào cuộc của cơ quan chức năng, cơ quan quản lý nhà nước.

Tăng chế tài xử lý để bảo đảm tính răn đe

Liên quan đến trách nhiệm quản lý nhà nước tại địa phương, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang cho rằng, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra nhiều khó khăn trong kiểm soát thị trường, nhất là tại những địa bàn rộng, dân cư thưa như Đắk Lắk, các tỉnh Tây Nguyên và Tây Bắc.

Lực lượng cán bộ tại địa phương còn mỏng, đặc biệt là nhân lực chuyên môn của các cơ quan như quản lý thị trường, cảnh sát kinh tế. Trong khi đó, các lực lượng này chủ yếu ở cấp tỉnh, còn cấp xã chưa bảo đảm yêu cầu về số lượng và chất lượng để thực hiện nhiệm vụ kiểm soát trên địa bàn.

Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn và chính quyền cấp xã, đồng thời có yêu cầu cụ thể đối với việc tổ chức thực hiện, nhằm bảo vệ người dân, nhất là người sản xuất nông nghiệp.

Bên cạnh đó, đại biểu kiến nghị nghiên cứu chế tài đủ mạnh để tăng tính răn đe đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, thuốc giả và thực phẩm giả, hạn chế tình trạng vì lợi nhuận mà bất chấp sức khỏe, tính mạng người dân, gây thiệt hại về vật chất, tinh thần và những hệ lụy khác cho xã hội.