Lý do các nước vùng Vịnh cảnh báo Mỹ không can thiệp quân sự vào Iran
Saudi Arabia, Oman, Qatar âm thầm vận động Nhà Trắng kiềm chế hành động quân sự với Iran, lo ngại xung đột làm rung chuyển Trung Đông, đe dọa eo biển Hormuz và gây cú sốc nghiêm trọng cho thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Các quốc gia vùng Vịnh đặc biệt lo sợ xung đột Mỹ - Iran sẽ làm gián đoạn tuyến vận chuyển 1/5 lượng dầu thế giới qua eo Hormuz, đẩy giá năng lượng tăng vọt và gây thiệt hại nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu (trong ảnh: Tàu chiến Iran tham gia một cuộc tập trận chung với Hải quân Oman tại Eo biển Hormuz). Ảnh: IRNA/TTXVN
Theo Wall Street Journal (WSJ) ngày 14/1, Trong bối cảnh căng thẳng tại Iran do các cuộc biểu tình lan rộng, một làn sóng vận động hành lang mạnh mẽ đang diễn ra đằng sau hậu trường ngoại giao. Saudi Arabia cùng các quốc gia vùng Vịnh khác đang nỗ lực thuyết phục chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump kiềm chế, không tiến hành các cuộc tấn công quân sự nhắm vào Tehran.
WSJ dẫn nguồn tin từ các quan chức vùng Vịnh Arab cho biết, Saudi Arabia, Oman và Qatar đã trực tiếp gửi thông điệp tới Nhà Trắng, cảnh báo rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm can thiệp vào Iran sẽ gây ra những hệ lụy khôn lường. Mặc dù trước công chúng, các quốc gia này giữ thái độ im lặng, nhưng thực tế họ đang lo ngại sâu sắc về sự ổn định của chính mình.
Các quan chức Mỹ tiết lộ, dù ông Trump chưa đưa ra quyết định cuối cùng nhưng đã thảo luận với các cố vấn cấp cao về nhiều phương án, từ tấn công quân sự vào các địa điểm chiến lược, tấn công mạng, đến các lệnh trừng phạt mới. Tuy nhiên, các nước láng giềng của Iran lo sợ rằng hành động quân sự sẽ ngay lập tức làm rung chuyển thị trường dầu mỏ toàn cầu và gây tổn hại trực tiếp đến nền kinh tế Mỹ cũng như khu vực.
Mối đe dọa với huyết mạch năng lượng toàn cầu
Nỗi lo lớn nhất của các quốc gia Arab là nguy cơ gián đoạn hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz. Đây là tuyến đường thủy huyết mạch cửa ngõ Vịnh Ba Tư, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ của thế giới. Bất kỳ cuộc xung đột nào cũng có thể khiến tuyến đường này bị phong tỏa, đẩy giá năng lượng lên mức không thể kiểm soát.
Để tự bảo vệ mình, Saudi Arabia đã có những bước đi ngoại giao chiến lược. Các quan chức của Vương quốc này khẳng định họ đã đảm bảo với Tehran về việc sẽ không can thiệp vào một cuộc xung đột tiềm tàng hoặc cho phép Mỹ sử dụng không phận để tấn công. Động thái này nhằm giữ khoảng cách an toàn và ngăn chặn các hành động quân sự từ phía Mỹ.
Người phát ngôn của Đại sứ quán Saudi Arabia tại Washington D.C. và trung tâm truyền thông quốc tế của Saudi Arabia tại Riyadh đã không trả lời yêu cầu bình luận. Qatar và Oman cũng không trả lời yêu cầu bình luận.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar, Majed Al Ansari, hôm 13/1 nói với các phóng viên rằng nước này đã liên hệ để giúp giải quyết những bất đồng giữa Mỹ và Iran.
WSJ cho rằng, dù không có thiện cảm với chính quyền Tehran, các quốc gia vùng Vịnh lo sợ "khoảng trống quyền lực" nếu chế độ Iran hiện tại sụp đổ. Michael Ratney, cựu Đại sứ Mỹ tại Saudi Arabia, nhận định: “Họ (các quốc gia vùng Vịnh) rất sợ sự bất ổn. Một khi bạn mở ra chiếc hộp Pandora về thay đổi chế độ, bạn sẽ tạo ra một sự bất ổn lớn vào thời điểm mà đó là điều họ không hề muốn”.
Đồng quan điểm, Neil Quilliam, chuyên gia từ viện nghiên cứu Chatham House (Anh), cho rằng kịch bản lý tưởng nhất đối với các nước vùng Vịnh là các cuộc biểu tình tại Iran chấm dứt thông qua giải quyết các vấn đề nội bộ và các cuộc đàm phán của Mỹ giúp hạ nhiệt tình hình.
Đối với Saudi Arabia, Vương quốc này lo ngại bất ổn có thể châm ngòi cho các cuộc biểu tình trong nước. Saudi Arabia cũng lo ngại về những gián đoạn đối với kế hoạch phát triển kinh tế và xã hội đầy tham vọng của mình, được gọi là Tầm nhìn 2030, nhằm mục đích thúc đẩy du lịch và giảm sự phụ thuộc vào nguồn thu từ dầu mỏ. Một quan chức Saudi Arabia nhấn mạnh, ổn định trong khu vực là ưu tiên hàng đầu của Thái tử Mohammed bin Salman.
