Lý do lãi suất trái phiếu Mỹ vọt lên mức cao nhất gần 20 năm

Trụ sở Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) tại Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN

Theo tờ The New York Times, thị trường trái phiếu toàn cầu rung lắc mạnh trong phiên giao dịch ngày 19/5, khi làn sóng bán tháo đẩy lãi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng vọt. Lãi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm của Mỹ lên tới 5,18%, mức cao nhất kể từ năm 2007. Do giá trái phiếu và lãi suất biến động ngược chiều, điều này cho thấy nhà đầu tư đang ồ ạt rút khỏi tài sản nợ dài hạn.

Tâm lý bất an của thị trường xuất phát từ nguy cơ lạm phát gia tăng do chiến sự kéo dài giữa Iran và Mỹ cùng các đồng minh, khiến giá dầu thế giới liên tục neo ở mức cao.

Đà tăng của lãi suất trái phiếu đang tạo thêm áp lực lớn lên nền kinh tế Mỹ khi chi phí vay mượn của chính phủ, doanh nghiệp và người dân đồng loạt tăng lên. Đây được xem là một trong những thách thức đáng kể đối với chính quyền Tổng thống Donald Trump trong bối cảnh Washington tiếp tục duy trì chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.

Không chỉ Mỹ, thị trường trái phiếu tại nhiều nền kinh tế lớn cũng chứng kiến tình trạng lãi suất tăng mạnh. Lãi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm tại Canada, Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Thụy Sĩ đều lên mức cao nhất trong vòng 12 tháng.

Tại Anh, khủng hoảng chính trị liên quan tới Thủ tướng Keir Starmer càng khiến thị trường trái phiếu biến động dữ dội hơn. Lãi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 30 năm đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 1998.

Trong khi đó, lãi suất trái phiếu 30 năm của Nhật Bản hiện ở mức 4,13%, cao nhất lịch sử, giữa lúc nền kinh tế nước này chịu thêm áp lực từ giá năng lượng tăng cao.

Giới đầu tư toàn cầu hiện đặc biệt quan tâm tới việc eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa. Đây là tuyến vận tải huyết mạch từng vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới trước khi chiến sự nổ ra, chủ yếu phục vụ thị trường châu Á và một phần châu Âu.

Tại Mỹ, tác động từ giá dầu tăng đã bắt đầu phản ánh rõ trong các báo cáo lạm phát gần đây. Chỉ số giá tiêu dùng và giá sản xuất đều tăng với tốc độ nhanh nhất trong nhiều năm.

Ngoài căng thẳng Trung Đông, thị trường còn thất vọng sau cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cuối tuần qua. Nhà đầu tư từng kỳ vọng Bắc Kinh có thể đóng vai trò trung gian giúp hạ nhiệt xung đột với Iran, song kết quả thực tế không đạt như mong đợi.

Ông Vail Hartman, chiến lược gia lãi suất Mỹ tại BMO Capital Markets, cho rằng thị trường hiện bao trùm bởi tâm lý lo sợ và sự dè dặt trước làn sóng bán tháo. Theo ông, lãi suất trái phiếu vẫn có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới.

Khác với giai đoạn hỗn loạn vì chính sách thuế quan năm ngoái, giới phân tích cho rằng ông Trump hiện ít có dấu hiệu nhượng bộ hơn trong vấn đề Iran. Nền kinh tế Mỹ nhìn chung vẫn duy trì trạng thái tích cực nhờ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và lợi nhuận doanh nghiệp tăng mạnh. Thị trường chứng khoán Mỹ thậm chí đã tăng liên tiếp bảy tuần và liên tục lập đỉnh mới.

Tuy nhiên, lãi suất trái phiếu tăng mạnh đang gây khó khăn cho nhiều mục tiêu kinh tế khác của Nhà Trắng, đặc biệt là nỗ lực vực dậy thị trường nhà ở.

Lãi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm, vốn là cơ sở tham chiếu cho lãi suất vay mua nhà, đã tăng khoảng 0,75 điểm phần trăm kể từ khi xung đột với Iran bùng phát, lên 4,67% - mức cao nhất từ đầu năm 2025.

Theo dữ liệu từ cơ quan tài chính nhà ở Freddie Mac, lãi suất vay mua nhà cố định 30 năm tại Mỹ hiện đã tăng lên 6,36%, trong khi trước chiến sự còn dưới 6%.

Một phần nguyên nhân khiến lãi suất trái phiếu tăng là do nhà đầu tư bắt đầu tin rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể phải nâng lãi suất trở lại để kiềm chế lạm phát. Điều này diễn ra ngay cả khi ông Trump bổ nhiệm Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed mới với kỳ vọng kéo giảm lãi suất.

Trước khi chiến sự bùng phát, thị trường từng kỳ vọng Fed sẽ giảm ít nhất 0,5 điểm phần trăm lãi suất vào tháng 1 năm sau. Tuy nhiên hiện nay, giới đầu tư đã chuyển sang dự báo Fed có thể tăng thêm 0,25 điểm phần trăm.

Ông Joseph Purtell, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Neuberger Berman, nhận định thị trường đang cho rằng tình hình có thể còn xấu đi trước khi cải thiện, đồng thời các tài sản tài chính hiện phải gánh thêm phần bù rủi ro vì mức độ bất định quá lớn.