Lý do Mỹ và Israel gây chiến với Iran nhưng UAE mới là bên phải trả giá
Sau 11 ngày Mỹ và Israel phát động cuộc chiến với Iran, các quốc gia Arab ở Vùng Vịnh đang phải trả giá, trong đó nặng nề nhất là Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Vệt sáng sau khi hệ thống phòng không của UAE đánh chặn tên lửa của Iran trên bầu trời thành phố Dubai ngày 28/2/2026. Ảnh: THX/TTXVN
Theo kênh CNN ngày 11/3, Bộ Quốc phòng UAE thông báo đã có hơn 1.700 tên lửa và thiết bị bay không người lái phóng về phía UAE kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Hơn 90% trong số đó đã bị tên lửa, máy bay chiến đấu và trực thăng đánh chặn.
Tuần trước, trong cuộc phỏng vấn với kênh CNN, Tổng thống Mỹ Donald Trump thừa nhận rằng việc Iran sẵn sàng tấn công các nước láng giềng Arab là điều khiến ông bất ngờ nhất trong cuộc chiến.
Ngày 8/3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết họ đang sử dụng 60% hỏa lực nhằm vào các căn cứ và lợi ích chiến lược của Mỹ tại các nước Arab láng giềng, phần còn lại nhằm vào Israel.
Số lượng vật thể mà Iran phóng nhằm vào UAE nhiều hơn các quốc gia khác, dường như thậm chí nhiều hơn cả phóng vào Israel. Một số đã rơi xuống nhà ở, văn phòng và đường phố tại các khu đô thị đông dân cư, khiến 4 người thiệt mạng, tất cả đều là dân thường.
Vì sao lại là Dubai?
Ông Fawaz Gerges, Giáo sư quan hệ quốc tế tại Trường Kinh tế London, giải thích: “Dubai thực sự là tâm điểm của toàn cầu hóa. Các lãnh đạo Iran coi Dubai là nền tảng của hệ thống kinh tế toàn cầu do phương Tây dẫn dắt… Điều này làm rung chuyển kinh tế thế giới, không chỉ riêng Dubai và UAE”.
Cách nhìn nhận của thế giới đóng vai trò then chốt. Hình ảnh một đám cháy bùng lên trước một khách sạn quốc tế tại Dubai hoặc một vụ tấn công trong khuôn viên Sân bay Quốc tế Dubai thu hút chú ý của quốc tế khi hàng chục nghìn người nước ngoài và khách du lịch tìm cách rời khỏi UAE. Không có ai bị thương trong hai vụ tấn công này, nhưng tác động tâm lý có thể rất lớn.
Ông Gerges chỉ ra nghịch lý khi UAE trong nhiều năm đã đóng vai trò như “phao cứu sinh” kinh tế cho Iran khi Iran chật vật do chịu một trong những chế độ trừng phạt khắc nghiệt nhất trong lịch sử. Một quan chức UAE nói rằng quan hệ cuối cùng sẽ được bình thường hóa, nhưng có thể mất hàng thập kỷ để khôi phục lòng tin.
UAE là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Iran, đứng thứ hai sau Trung Quốc. Hoạt động kinh doanh giữa hai nước vẫn mở rộng ngay cả khi Mỹ liên tục siết chặt các lệnh trừng phạt đối với chính quyền Iran. Theo Tổ chức Thương mại Thế giới, thương mại song phương đạt 28 tỷ USD trong năm 2024. Khoảng nửa triệu người Iran sinh sống tại UAE.
Iran viện dẫn liên minh chiến lược kéo dài nhiều thập kỷ giữa UAE và Mỹ là lý do cho các cuộc tấn công. Được Mỹ chỉ định là “đối tác quốc phòng chủ chốt” vào năm 2025, UAE đã cho thấy rõ họ đặt niềm tin vào ai để bảo đảm an ninh.
Nước này đã chi hàng chục tỷ USD mua máy bay chiến đấu, trực thăng và các hệ thống phòng không của Mỹ, những khí tài đang được sử dụng để bảo vệ công dân UAE và người nước ngoài trước cuộc tấn công chưa từng có của Iran.
Gây tổn thất cho các đồng minh của Mỹ
Những tuyến đường cao tốc gần như vắng bóng người ở Dubai trong ngày 1/3/2026. Ảnh: CNN.
Bà Sanam Vakil tại tổ chức Chatham House cho rằng UAE đáp ứng nhiều mục tiêu của Iran trong nỗ lực gây tổn thất cho Mỹ và các đồng minh.
Bà bình luận: “Thông qua tấn công UAE, Iran không chỉ nhắm vào một đối tác chủ chốt của Mỹ mà còn phát đi tín hiệu rằng một quốc gia tiếp nhận hàng triệu người nước ngoài và đóng vai trò nút quan trọng trong tài chính, hàng không và thương mại toàn cầu cũng không thể đứng ngoài cuộc”.
Cường độ trả đũa có thể cho thấy mức độ mà chính quyền Iran coi cuộc chiến này là mối đe dọa sống còn. Khi Israel ném bom các cơ sở hạt nhân của Iran và Mỹ tham gia trong những ngày cuối cùng, phản ứng của Iran tương đối hạn chế: chỉ tấn công vào căn cứ không quân al Udeid ở Qatar và còn báo trước. Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh hành pháp để trao cho Qatar (quốc gia cũng bị Iran tấn công trong cuộc chiến hiện nay) một bảo đảm an ninh theo kiểu NATO sau vụ tấn công đó.
Ngoài ra còn có yếu tố địa lý. Iran và UAE chỉ cách nhau khoảng 100 km đường biển. Tên lửa và thiết bị bay không người lái không mất nhiều thời gian để tới bờ biển UAE.
Ông Gerges nói: “Theo nghĩa đen, UAE ở ngay bên cạnh. Tấn công Dubai và UAE dễ hơn nhiều so với tấn công các nước khác, ví dụ như Jordan hay Israel, bởi Israel được hệ thống phòng không bảo vệ rất tốt”.
UAE trước đó đã cấm sử dụng các căn cứ quân sự hoặc không phận của mình trong trường hợp diễn ra cuộc tấn công nhằm vào Iran. Lập trường đó không giúp UAE tránh bị tấn công.
Tổng thống UAE Mohamed bin Zayed al Nahyan đã tới thăm một số người bị thương vào cuối tuần qua và đưa ra lời cảnh báo hiếm hoi tới các đối thủ: “Tôi nói với họ rằng đừng để vẻ ngoài của UAE đánh lừa... Chúng tôi không phải con mồi dễ dàng”.
Cú sốc chuyển thành tức giận
Cú sốc khi trở thành mục tiêu số một trong danh sách đáp trả của Iran nhanh chóng chuyển thành sự tức giận.
Bà Mina Al-Oraibi, Tổng biên tập báo The National của UAE, bình luận: “Vào buổi sáng của ngày mà cuộc chiến bắt đầu, nhiều người thực sự bất bình khi Israel và Mỹ lựa chọn phương án quân sự… Nhưng ngay sau đó, khi Iran bắt đầu tấn công UAE và các nước khác, sự phẫn nộ và cảm giác bất công nhanh chóng chuyển hướng sang Iran”.
Tâm lý hy vọng và nhẹ nhõm sau khi Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian xin lỗi vào cuối tuần và nói rằng Iran sẽ không tấn công các nước láng giềng nữa đã nhanh chóng tan biến khi các đợt phóng mới tiếp tục đe dọa UAE và các quốc gia vùng Vịnh khác.
