Lý do Nhật Bản cân nhắc sử dụng dự trữ ngoại hối

Nhật Bản tính toán sử dụng dự trữ ngoại hối

Chính phủ Nhật Bản đang đứng trước những lựa chọn chính sách ngày càng khó khăn khi áp lực hỗ trợ tăng trưởng kinh tế gia tăng, trong khi đồng yên biến động mạnh và dư địa tài khóa không còn dồi dào. Phát biểu mới đây của Bộ trưởng Bộ Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama cho thấy, Tokyo không loại trừ khả năng cân nhắc sử dụng kho dự trữ ngoại hối của nước này để phục vụ chi tiêu và cắt giảm thuế, song nhấn mạnh đây là một hướng đi đòi hỏi cách tiếp cận “chuyên nghiệp” và đặc biệt thận trọng.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama. Ảnh: Japan Times

Trong một chương trình truyền hình ngày 8/2, bà Katayama cho biết, việc khai thác dự trữ ngoại hối có thể là một lựa chọn, nhất là khi diễn biến gần đây của đồng yên đặt ra thêm thách thức cho điều hành kinh tế. Tuy nhiên, đây không phải quyết định đơn giản bởi dự trữ ngoại hối hiện là công cụ quan trọng để Nhật Bản can thiệp thị trường tiền tệ, hạn chế những biến động mạnh của tỷ giá.

Bộ trưởng Tài chính nhấn mạnh, Thủ tướng Nhật Bản hiểu rõ tầm quan trọng của vấn đề. Chính phủ cần theo dõi sát phản ứng của thị trường và lựa chọn phương án quản lý tài sản hiệu quả, bảo đảm không gây xáo trộn tài chính. Bà Katayama cũng cho biết Tokyo sẵn sàng tìm kiếm đối thoại với thị trường trong nhiều hình thức khác nhau, nếu thấy cần thiết, nhằm giảm thiểu rủi ro từ những kỳ vọng sai lệch.

Những phát biểu này xuất hiện trong thời điểm đồng yên tiếp tục chịu áp lực giảm giá so với USD. Đồng yên yếu giúp cải thiện năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí nhập khẩu và ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống người dân thông qua giá năng lượng và lương thực. Áp lực lạm phát kéo dài khiến các yêu cầu mở rộng chi tiêu ngân sách và giảm thuế ngày càng rõ nét trong các cuộc thảo luận chính sách.

Trong khi đó, tình trạng tài khóa của Nhật Bản không cho phép các gói kích thích quy mô lớn được triển khai dễ dàng. Nợ công ở mức rất cao, chi phí lãi vay có xu hướng gia tăng theo điều chỉnh chính sách tiền tệ toàn cầu, buộc chính phủ phải tính toán kỹ nguồn tài trợ cho các biện pháp hỗ trợ kinh tế mới. Chính trong bối cảnh này, kho dự trữ ngoại hối, thuộc nhóm lớn nhất thế giới, trở thành một yếu tố không thể bỏ qua trong cân nhắc chính sách.

Tuy nhiên, việc đưa dự trữ ngoại hối vào bàn thảo không đồng nghĩa với khả năng sớm triển khai. Các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản hiểu rằng bất kỳ động thái nào liên quan tới nguồn lực này đều có thể tác động mạnh tới thị trường tiền tệ và kỳ vọng của nhà đầu tư, nhất là khi đồng yên vẫn là một trong những đồng tiền được giao dịch nhiều nhất thế giới.

Bài toán ổn định tỷ giá đồng Yên

Từ góc độ điều hành, dự trữ ngoại hối của Nhật Bản không chỉ là nguồn tài sản tài chính mà còn là công cụ then chốt để duy trì niềm tin thị trường. Trong nhiều năm, kho dự trữ này đóng vai trò “tuyến phòng thủ” giúp Tokyo can thiệp khi tỷ giá biến động quá mức, qua đó ổn định môi trường kinh tế vĩ mô. Việc sử dụng dự trữ cho mục tiêu chi tiêu hay cắt giảm thuế vì vậy tiềm ẩn rủi ro làm suy yếu chức năng cốt lõi này.

Một trong những lo ngại lớn nhất là phản ứng của thị trường ngoại hối. Nếu nhà đầu tư nhận thấy dự trữ ngoại hối có thể được dùng cho mục đích tài khóa, họ có thể đánh giá khả năng can thiệp tỷ giá của Nhật Bản bị hạn chế, từ đó gia tăng hoạt động đầu cơ và làm biến động đồng yên mạnh hơn. Điều này có thể khiến chính phủ rơi vào vòng xoáy phải can thiệp nhiều hơn, trong khi nguồn lực lại bị thu hẹp.

Dù vậy, đồng yên giảm mạnh tác động tới sức mua của hộ gia đình và gây khó cho doanh nghiệp phụ thuộc vào nhập khẩu. Trong bối cảnh tăng trưởng chưa bền vững, các biện pháp tài khóa như giảm thuế và tăng chi tiêu được xem là công cụ trực tiếp và hiệu quả nhất để hỗ trợ kinh tế trong ngắn hạn.

Chính vì thế, thông điệp trọng tâm trong phát biểu của Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản nhấn mạnh yếu tố “chuyên nghiệp” và sẵn sàng đối thoại với thị trường cho thấy Tokyo ưu tiên ổn định tâm lý nhà đầu tư, tránh những cú sốc chính sách bất ngờ.

Lê An