Lý do Tổng thống Mỹ Donald Trump triển khai 5.000 binh sĩ tới Ba Lan

Binh sĩ Mỹ tham gia cuộc tập trận Saber Strike tại trung tâm huấn luyện bộ binh ở Orzysz, miền Bắc Ba Lan. Ảnh: PAP/TTXVN

Theo hãng tin Al Jazeera, trong bài đăng trên nền tảng Truth Social ngày 22/5, ông Trump cho biết quyết định này liên quan trực tiếp với mối quan hệ giữa ông và Tổng thống theo đường lối cánh hữu của Ba Lan Karol Nawrocki.

“Sau chiến thắng của Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki, người mà tôi tự hào ủng hộ, cũng như dựa trên mối quan hệ giữa chúng tôi, tôi vui mừng thông báo rằng Mỹ sẽ điều thêm 5.000 binh sĩ tới Ba Lan”, ông Trump viết.

Tuy nhiên, thông báo được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Lầu Năm Góc hủy kế hoạch triển khai khoảng 4.000 binh sĩ tới Ba Lan trong khuôn khổ đợt cắt giảm hiện diện quân sự rộng hơn của Mỹ tại châu Âu.

Sự thay đổi đột ngột này lập tức làm dấy lên nhiều câu hỏi về bản chất của mệnh lệnh điều quân mà ông Trump đưa ra, cũng như liệu quyết định lần này xuất phát từ tính toán chiến lược quân sự đối với châu Âu hay phản ánh cách tiếp cận mang tính “giao dịch” ngày càng rõ nét của ông đối với các liên minh.

Mỹ điều động lực lượng nào tới Ba Lan?

Dù ông Trump mô tả đây là một đợt triển khai mới, nhiều hãng truyền thông Mỹ cho rằng quyết định này thực chất có thể là sự đảo ngược đối với một quyết định trước đó của Lầu Năm Góc.

Tuần trước, Bộ Quốc phòng Mỹ bất ngờ đình chỉ kế hoạch triển khai Lữ đoàn Tác chiến Thiết giáp số 2 thuộc Sư đoàn Kỵ binh số 1, đơn vị đóng tại bang Texas với hơn 4.000 quân, vốn đang chuẩn bị luân chuyển tới Ba Lan và Đông Âu.

Theo tờ Wall Street Journal, sau đó ông Trump đã chất vấn Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth về lý do hủy kế hoạch triển khai, đồng thời nhấn mạnh Washington không nên “đối xử tệ với Ba Lan” trong bối cảnh quan hệ song phương đang ở mức rất chặt chẽ.

Binh sĩ Mỹ tham gia cuộc tập trận Dragon 24 ở Korzeniewo, miền Bắc Ba Lan. Ảnh: PAP/TTXVN

Một số nguồn tin cho biết nhiều thành phần của đơn vị này, còn được gọi là “Lữ đoàn Black Jack”, đã bắt đầu điều động khí tài và nhân sự trước khi kế hoạch bị dừng lại.

Đến nay, Lầu Năm Góc vẫn chưa xác nhận liệu 5.000 binh sĩ mà ông Trump vừa công bố có phải chính là lực lượng từng bị hủy triển khai trước đó hay không, hoặc họ sẽ được điều chuyển từ các căn cứ khác tại châu Âu, chẳng hạn từ Đức.

Nhà Trắng và Bộ Quốc phòng Mỹ cũng chưa công bố thêm chi tiết về kế hoạch điều quân mới.

Theo chính phủ Ba Lan, nước này hiện có khoảng 10.000 binh sĩ Mỹ đồn trú, chủ yếu theo cơ chế luân phiên. Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine, Ba Lan đã trở thành một trong những đối tác quân sự quan trọng nhất của Washington ở sườn Đông Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), đồng thời là đầu mối trung chuyển viện trợ quân sự phương Tây cho Kiev.

Năm 2020, Ba Lan và Mỹ ký Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng Tăng cường, mở rộng khuôn khổ hợp tác quân sự và tạo cơ sở cho sự hiện diện lâu dài hơn của quân đội Mỹ tại quốc gia Đông Âu này.

Phản ứng của Ba Lan

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki phát biểu tại Vacsava. Ảnh: PAP/TTXVN

Tổng thống Nawrocki hoan nghênh thông báo của ông Trump, gọi liên minh Ba Lan - Mỹ là “trụ cột an ninh sống còn đối với mọi gia đình Ba Lan và toàn châu Âu”.

“Những liên minh bền vững phải được xây dựng trên nền tảng hợp tác, tôn trọng lẫn nhau và cam kết đối với an ninh chung”, ông viết trên mạng xã hội.

Ngoại trưởng Ba Lan Radek Sikorski cũng đánh giá tích cực động thái mới, cho rằng quyết định này sẽ giúp duy trì sự hiện diện của quân đội Mỹ tại Ba Lan “xấp xỉ mức trước đây”.

Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul cũng bày tỏ sự ủng hộ.

“Điều này không chỉ phục vụ an ninh của Ba Lan mà còn củng cố an ninh của toàn liên minh, đồng nghĩa cũng phù hợp với lợi ích của chúng tôi”, ông nói. “Vì vậy, đây rõ ràng là động thái có lợi cho NATO”.

Vì sao ông Trump đưa ra quyết định này?

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng. Ảnh: THX/TTXVN

Thông báo mới được xem là bước ngoặt đáng chú ý so với các tín hiệu gần đây cho thấy Chính quyền của Tổng thống Trump đang cân nhắc thu hẹp hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu.

Đầu tháng này, Washington đã công bố kế hoạch rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức sau cuộc khẩu chiến công khai giữa ông Trump và Thủ tướng Đức Friedrich Merz liên quan tới cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran. Sau đó, ông Trump còn để ngỏ khả năng cắt giảm sâu hơn nữa.

Cùng lúc, ông Trump liên tục chỉ trích các đồng minh NATO ở châu Âu vì không chi đủ cho quốc phòng và không hỗ trợ đầy đủ các ưu tiên chính sách của Washington tại Trung Đông.

Theo giới phân tích, quyết định liên quan tới Ba Lan phản ánh ngày càng rõ cách tiếp cận mang tính thực dụng của ông Trump đối với các liên minh. Đó là gây sức ép với những chính phủ bị xem là thiếu hợp tác hoặc không đồng điệu với Washington, đồng thời ưu ái các lãnh đạo và quốc gia có quan điểm gần gũi hơn với đường lối chính trị của ông.

Đức và Tây Ban Nha trong những tuần gần đây đều trở thành mục tiêu chỉ trích của giới chức Chính quyền Tổng thống Trump, liên quan tới lập trường về Iran và mức chi tiêu quốc phòng, trong khi chính phủ theo xu hướng dân tộc chủ nghĩa của Ba Lan lại duy trì quan hệ gần gũi với ông Trump và phong trào MAGA.

Trước cuộc gặp với các đối tác NATO tại Thụy Điển, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố: “Giống như mọi liên minh khác, NATO phải mang lại lợi ích cho tất cả các bên tham gia. Cần có sự hiểu biết rõ ràng về kỳ vọng của mỗi bên”.

Ông Rubio cũng cho biết sự thất vọng của Tổng thống Trump trước phản ứng của một số đồng minh NATO đối với các chiến dịch quân sự của Mỹ tại Trung Đông là điều “đã được thể hiện rõ” và “cần phải được giải quyết”.

Ngược lại, Ba Lan nổi lên là một trong những quốc gia chi tiêu quốc phòng lớn nhất NATO, dành khoảng 4,5% GDP cho lĩnh vực này. Vácsava (Warsaw) đồng thời là một trong những nước ủng hộ mạnh mẽ nhất đối với Ukraine và liên tục thúc đẩy Mỹ gia tăng hiện diện quân sự trên lãnh thổ nước mình.

Vì vậy, theo giới quan sát, đợt triển khai mới dường như vừa mang ý nghĩa chiến lược nhằm củng cố sườn phía Đông NATO, vừa mang màu sắc chính trị khi tăng cường quan hệ với một trong những đồng minh thân cận nhất của ông Trump tại châu Âu, trong bối cảnh ông công khai đặt dấu hỏi về quan hệ với nhiều đối tác khác trên lục địa.

Tuy nhiên, những thông tin còn thiếu rõ ràng xung quanh quyết định này cũng phản ánh mức độ bất định ngày càng lớn trong chính sách châu Âu của Washington, khi các đồng minh vẫn đang tìm cách xác định liệu chính quyền Trump muốn thu hẹp cam kết tổng thể với NATO hay chỉ tái cấu trúc liên minh theo hướng ưu tiên các chính phủ được ông xem là thân thiện và trung thành hơn.