Lý do Trung Quốc tự phát triển động cơ máy bay thương mại

Hai mẫu máy bay C919 và ARJ21 của Comac. Ảnh: TTXVN

Theo Straits Times (Singapore), tính đến tháng 3/2025, các lãnh đạo Comac cho biết công ty dự kiến bàn giao tối đa 75 máy bay trước khi năm kết thúc, cao hơn mục tiêu ban đầu là 50 chiếc.

Tuy nhiên, đến tháng 9/2025, mục tiêu bàn giao máy bay trong năm bị Comac cắt giảm mạnh xuống còn 25 chiếc. Theo thông tin của Bloomberg ngày 24/12/2025, kết thúc năm, Comac thậm chí còn không đạt được con số này khi chỉ giao được 13 chiếc C919.

Sự hụt hơi này đã phơi bày một điểm yếu cốt lõi trong tham vọng phát triển hàng không dân dụng của Trung Quốc, đó là việc phụ thuộc vào động cơ máy bay do phương Tây sản xuất.

Nguồn cung linh kiện máy bay thiếu ổn định là một trong những nguyên nhân khiến sản lượng của Comac chững lại, qua đó cho thấy chương trình C919 vẫn chịu rủi ro lớn từ các nhà cung cấp nước ngoài.

Đó cũng là lý do từ năm 2016, Trung Quốc đã tăng tốc phát triển động cơ phản lực thương mại nội địa, nhằm thoát khỏi phụ thuộc vào phương Tây và khẳng định chủ quyền trong lĩnh vực hàng không vũ trụ.

Dù thông tin công khai còn hạn chế, động cơ CJ-1000A, do Tập đoàn Động cơ Máy bay Trung Quốc (AECC) phát triển được cho là đang tiến rất gần tới chứng nhận đủ điều kiện bay sau hơn hai năm thử nghiệm. Đó là giấy phép bắt buộc trước khi động cơ được phép sử dụng cho các chuyến bay chở khách thương mại.

Nếu được cơ quan quản lý hàng không dân dụng Trung Quốc phê chuẩn, động cơ do Trung Quốc tự phát triển mang tên Chang Jiang có thể được lắp đặt trên dòng máy bay C919 cho mục đích khai thác thương mại.

Động cơ này dự kiến thay thế các động cơ Leap-1C hiện đang được lắp đặt cho C919, do CFM International sản xuất. CFM International là doanh nghiệp liên doanh giữa tập đoàn GE Aerospace của Mỹ và Safran Aircraft Engines củaPháp.

Tín hiệu mới nhất về tiến độ của CJ-1000A được hé lộ vào tháng 8/2025, khi ông Zhang Yanzhong thành viên Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc đồng thời là nhân vật chủ chốt trong chiến lược phát triển hàng không vũ trụ của Bắc Kinh, lên tiếng về dự án. Ông nói với Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV): “Tiến độ hiện nay rất tích cực. Còn thời điểm lắp đặt động cơ trên máy bay Trung Quốc thì hãy chờ tin vui”.

Tuy vậy, các chuyên gia phân tích hàng không nhận định rằng Trung Quốc vẫn còn cách khá xa mục tiêu tự chủ hoàn toàn về động cơ máy bay thương mại, đồng thời chưa thể giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp phương Tây.

Ông Mayur Patel tại công ty tư vấn dữ liệu hàng không OAG Aviation phân tích với Straits Times rằng việc cấp chứng nhận trong nước và các đợt bàn giao ban đầu đối với động cơ CJ-1000A nhiều khả năng chỉ diễn ra vào năm 2027 hoặc 2028.

Việc sản xuất hàng loạt dự kiến chỉ bắt đầu vào khoảng năm 2030, trong khi quá trình chứng nhận quốc tế vẫn còn phải mất thêm nhiều năm nữa.

Trong khi đó, chuyên gia độc lập Li Hanming cho biết CJ-1000A đã được lắp làm động cơ thứ hai trên máy bay vận tải quân sự Xi’an Y-20 trong khuôn khổ thử nghiệm, và kết quả đạt được vượt xa các dự báo ban đầu.

Tuy nhiên, theo một nhà phân tích tại Mỹ trao đổi với Straits Times, việc tích hợp CJ-1000A vào mẫu Comac C919 sẽ phức tạp hơn nhiều, do đòi hỏi phải thiết kế lại toàn bộ hệ thống điều khiển động cơ của máy bay.

Nhà phân tích hàng không Shukor Yusof nhận định:“Trung Quốc tham gia lĩnh vực này khá muộn và không có lợi thế xuất phát sớm về kỹ thuật hàng không vũ trụ so với Mỹ, châu Âu hay thậm chí là Nga. Khi Trung Quốc bắt đầu tự sản xuất động cơ, họ sẽ nắm quyền kiểm soát tương lai của cả hàng không dân dụng lẫn con đường phát triển quân sự”.

Chiếc C919 đầu tiên của Comac đi vào hoạt động thương mại vào năm 2023. Comac bắt đầu thiết kế C919 vào năm 2009 bằng cách sử dụng các bộ phận từ nhiều nhà cung cấp ở nước ngoài. Loại máy bay có sức chứa lên tới 192 hành khách và được thiết kế để cạnh tranh với các dòng máy bay Airbus A320 và Boeing 737.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc