Lý giải việc khối ngoại vẫn bán ròng sau nâng hạng

Khách hàng giao dịch tại Hội sở chính Công ty Chứng khoán Bảo Việt tại Hà Nội. Ảnh: Trần Việt/TTXVN

Tuy nhiên, trái với kỳ vọng về sự trở lại mạnh mẽ của dòng vốn ngoại, khối này tiếp tục bán ròng trong tuần đầu tiên thị trường được nâng hạng. Theo các chuyên gia, diễn biến này phản ánh hoạt động cơ cấu danh mục, chốt lời và điều chỉnh phân bổ vốn trên phạm vi toàn cầu, trong khi dòng tiền từ sự kiện nâng hạng cần thêm thời gian để thể hiện rõ nét.

Khối ngoại vẫn miệt mài bán ròng

Thị trường chứng khoán Việt Nam trải qua một tuần giao dịch kém tích cực sau khi chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Kết thúc tuần, VN-Index giảm 30,55 điểm, tương ứng 1,68% so với tuần trước đó.

Đáng chú ý, dòng tiền ngoại chưa cho thấy sự cải thiện như kỳ vọng. Theo thống kê của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), trong tuần, khối ngoại bán ròng tổng cộng 4.341 tỷ đồng, tăng hơn 2.183 tỷ đồng so với tuần trước đó.

Tại chương trình D-INSIGHTS do Công ty cổ phần Chứng khoán VNDirect tổ chức mới đây, ông Đinh Quang Hinh, Giám đốc Vĩ mô và Chiến lược thị trường của VNDirect cho rằng, không nên mặc định dòng vốn ngoại sẽ lập tức quay trở lại mua ròng ngay sau khi thị trường được nâng hạng.

Theo ông Hinh, trong đợt phân bổ đầu tiên, tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam trong bộ chỉ số FTSE Russell chỉ là 10%, tương ứng quy mô giải ngân của các quỹ thụ động khoảng 220 triệu USD. Khoản vốn này đã được giải ngân trước ngày thị trường chính thức nâng hạng 21/9. Điều đó đồng nghĩa dòng vốn ngoại đã mua vào, thay vì vẫn đang chờ giải ngân sau thời điểm nâng hạng. Tuy nhiên, khối ngoại vẫn có thể xuất hiện những phiên mua bán đan xen, thậm chí bán ròng do hoạt động đầu tư của các nhóm quỹ khác nhau.

“Trên thị trường còn có các quỹ chủ động đã mua cổ phiếu từ trước khi nâng hạng và hiện thực hiện cơ cấu lại danh mục, chốt lời hoặc điều chỉnh tỷ trọng đầu tư. Những hoạt động này khiến dòng vốn ngoại vẫn có thể bán ròng ngay cả sau khi thị trường chính thức được nâng hạng”, ông Hinh nhận định.

Cùng quan điểm, ông Huỳnh Tuần Khánh, Tổng giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ KIM Việt Nam cho rằng, nhà đầu tư cần phân biệt giữa câu chuyện nâng hạng thị trường và dòng tiền thực tế chảy vào thị trường.

Theo ông Khánh, có thể hình dung việc nâng hạng như một tấm vé thông hành mà FTSE Russell cấp cho Việt Nam sau khi thị trường đáp ứng những tiêu chuẩn tối thiểu về hạ tầng giao dịch. Tuy nhiên, việc có tấm vé này không đồng nghĩa các quỹ toàn cầu sẽ lập tức giải ngân vốn, bởi mỗi quỹ có tốc độ và logic đầu tư riêng.

Thực tế, trong phiên giao dịch ngay trước ngày hiệu lực 21/9, khối ngoại mua vào hơn 400 triệu USD, đồng thời bán ra hơn 350 triệu USD. Việc tiếp tục bán ròng trong tuần đầu tiên sau nâng hạng vì vậy không đồng nghĩa dòng vốn từ sự kiện này chưa được giải ngân.

Ngoài dòng tiền từ các quỹ ETF mô phỏng chỉ số FTSE Russell dành cho thị trường mới nổi, thị trường còn có các quỹ đầu tư theo chỉ số thị trường cận biên phải cơ cấu danh mục khi Việt Nam chuyển nhóm. Hoạt động này đồng thời chịu tác động từ việc nhà đầu tư rút vốn khỏi các quỹ tại những thị trường nơi họ huy động vốn.

Trong khi đó, một bộ phận quỹ chủ động đã đi trước sự kiện nâng hạng và tranh thủ chốt lời, khiến dòng tiền mua vào từ các quỹ theo chỉ số bị bù trừ bởi hoạt động bán ra của những nhóm vốn khác.

Một nguyên nhân quan trọng khác khiến khối ngoại liên tục bán ròng tại Việt Nam trong năm nay là chi phí cơ hội trong phân bổ vốn toàn cầu. Theo ông Khánh, dòng tiền quốc tế đang dịch chuyển đến những thị trường có câu chuyện tăng trưởng lợi nhuận hấp dẫn. Tại Mỹ, dòng vốn tập trung vào nhóm cổ phiếu công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI); tại châu Âu, việc gia tăng chi tiêu tài khóa cho quốc phòng thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư. Trong khi đó, Nhật Bản và Trung Quốc cũng có những động lực tăng trưởng riêng từ lĩnh vực công nghệ. Điều này khiến một bộ phận nhà đầu tư rút vốn khỏi các quỹ đầu tư tại Việt Nam để chuyển sang những thị trường và nhóm cổ phiếu nói trên.

Dẫn số liệu Bloomberg từ đầu năm đến nay, ông Khánh cho biết khối ngoại cũng rút vốn ròng khỏi nhiều thị trường khác trong khu vực. Giá trị rút vốn ròng tại Hàn Quốc hơn 120 tỷ USD, Đài Loan (Trung Quốc) hơn 36 tỷ USD và Ấn Độ hơn 25 tỷ USD, trong khi tại Việt Nam khoảng 3,6 tỷ USD.

Diễn biến này cho thấy hoạt động bán ròng tại Việt Nam nằm trong xu hướng chung của các thị trường mới nổi châu Á. Việt Nam đang phải cạnh tranh dòng vốn với những thị trường có câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn trên thế giới.

Khi nào dòng tiền đảo chiều trở lại?

Theo lộ trình nâng hạng của FTSE Russell, khoảng 90% tổng giá trị giải ngân của các quỹ thụ động mô phỏng chỉ số sẽ được thực hiện trong ba đợt còn lại của năm 2027.

Ông Đinh Quang Hinh cho biết, quy mô dòng vốn này có thể lên tới khoảng 2 tỷ USD, chưa bao gồm vốn từ các quỹ chủ động. Tuy nhiên, thời điểm và quy mô giải ngân của các quỹ chủ động rất khó xác định, bởi phụ thuộc vào quyết định đầu tư riêng của từng quỹ.

Theo đại diện VNDirect, bên cạnh câu chuyện nâng hạng, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện sự ổn định vĩ mô và hiệu quả điều hành kinh tế để thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII). Ở thời điểm hiện tại, những bất định liên quan đến thuế quan và lãi suất vẫn hiện hữu. Mặt bằng lãi suất cao cũng có thể ảnh hưởng đến triển vọng nợ xấu của hệ thống ngân hàng.

Triển vọng dòng vốn ngoại có thể thay đổi trong năm 2027 nếu giá dầu hạ nhiệt, giúp giảm áp lực lạm phát toàn cầu và trong nước, qua đó tạo thêm dư địa điều hành chính sách tiền tệ cho Ngân hàng Nhà nước. Đồng thời, nếu Việt Nam đạt được thỏa thuận về thuế quan và thương mại đối ứng với Mỹ, rủi ro đối với nhà đầu tư và thị trường có thể giảm xuống.Nếu những yếu tố này diễn biến tích cực, tâm lý nhà đầu tư nước ngoài có thể cải thiện, tạo điều kiện để dòng vốn quay trở lại mua ròng.

Ông Huỳnh Tuần Khánh, Quỹ KIM Việt Nam cũng cho rằng, thời điểm dòng vốn ngoại quay trở lại còn phụ thuộc vào triển vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, sự ổn định của tỷ giá và thanh khoản hệ thống ngân hàng. Bên cạnh đó, việc tháo gỡ các nút thắt về giới hạn sở hữu nước ngoài có ý nghĩa quan trọng, đồng thời là một trong những tiêu chí để Việt Nam được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng.

Theo KIM Việt Nam, quy mô tài sản của các quỹ đầu tư mô phỏng bộ chỉ số thị trường mới nổi của MSCI lớn gấp khoảng 3-4 lần so với các quỹ theo dõi chỉ số FTSE Russell, qua đó mở ra cơ hội thu hút dòng vốn lớn hơn trong giai đoạn tiếp theo.

Ông Khánh khuyến nghị nhà đầu tư không nên nhìn vào một hoặc hai phiên giao dịch để kết luận về xu hướng dòng vốn ngoại, mà cần theo dõi chuỗi mua ròng của các quỹ chủ động, kết hợp với kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong quý III và quý IV/2026. Đây mới là những tín hiệu cho thấy dòng vốn có khả năng quay trở lại thị trường.

Trong thư gửi nhà đầu tư ngày 25/9, ông Petri Deryng, Người sáng lập và điều hành quỹ PYN Elite (Phần Lan) cho rằng,tác động từ việc FTSE Russell nâng hạng chưa thể hiện rõ trên thị trường, trong bối cảnh thanh khoản giao dịch đã ở mức rất thấp trong ba tháng qua. Giá trị giao dịch bình quân mỗi ngày giảm một nửa so với năm trước.

Dù vậy, theo ông Petri Deryng, việc được nâng hạng lên thị trường mới nổi sẽ giúp Việt Nam thu hút thêm nhà đầu tư và dòng vốn mới. Vanguard, công ty quản lý quỹ ETF lớn thứ hai thế giới, đã thông báo bắt đầu đầu tư vào Việt Nam, với giá trị đầu tư vào cổ phiếu Việt Nam dự kiến tăng lên 2,5 tỷ USD trong năm nay. Bên cạnh Vanguard, các quỹ thụ động khác theo dõi chỉ số FTSE cũng sẽ triển khai đầu tư, trong khi việc nâng hạng đồng thời mở ra cơ hội thu hút dòng vốn từ các quỹ chủ động.

Nhà điều hành PYN Elite cho rằng, định giá cổ phiếu Việt Nam đang ở mức thấp, trong khi dư địa tăng giá còn lớn nếu lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng. Ông dẫn chứng, lợi nhuận các ngân hàng Việt Nam trong 8 năm qua tăng trưởng tương đương các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ, cho thấy tiềm năng của doanh nghiệp Việt trong dài hạn.

Theo các chuyên gia, năm 2027 được kỳ vọng là giai đoạn dòng vốn nâng hạng thể hiện rõ hơn. Tuy nhiên, thời điểm khối ngoại đảo chiều vẫn phụ thuộc vào diễn biến vĩ mô, cải thiện môi trường đầu tư và chiến lược phân bổ vốn của từng nhóm quỹ.