Mã Lịp bền bỉ đẩy lùi nạn tảo hôn

Những cuộc hôn nhân sớm và nỗi lo cơm áo

Theo lời giới thiệu của Bí thư Đảng ủy xã Trường Hà Nguyễn Thị Ánh Hồng, chúng tôi đến xóm Mã Lịp vào giữa buổi sáng. Phần lớn phụ nữ xóm bản đã lên nương, trong xóm chỉ còn tiếng trẻ con ríu rít gọi nhau chơi đùa trước hiên nhà. Nhìn những đứa trẻ hồn nhiên nô đùa, ít ai nghĩ rằng ở nơi đây, không ít em đã phải sớm bước vào cuộc sống gia đình khi tuổi đời còn rất trẻ. Xóm hiện có 43 hộ dân, chủ yếu là đồng bào Mông. Địa hình núi đá khô cằn, đất sản xuất ít, cuộc sống chủ yếu dựa vào nương ngô, lạc, gừng. Cái nghèo cùng những quan niệm cũ về hôn nhân, sinh con vẫn là rào cản trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống.

Phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân trò chuyện cùng vợ chồng chị Hoàng Thị Súng - xóm Mã Lịp, xã Trường Hà (Cao Bằng). Ảnh: Nguyễn Ánh

Năm 2025, xóm Mã Lịp có 2 cặp đôi khi mới 16 tuổi đã tính chuyện kết hôn, trong đó có Lý Thị Sính và Hoàng Thị Liên. Khi biết chuyện, cán bộ xóm cùng các đoàn thể đã đến tận nhà gặp gỡ, trò chuyện với gia đình và các em. Bằng những lời giải thích gần gũi, phân tích quy định của pháp luật và những khó khăn khi lập gia đình quá sớm, cán bộ đã vận động các em chưa tổ chức cưới hỏi. Sau nhiều lần trò chuyện, hai em đồng ý chờ đến khi đủ 18 tuổi mới tổ chức cưới.

Theo anh Lý Văn Mãi, cán bộ y tế xóm, việc tuyên truyền về sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình còn gặp nhiều khó khăn. Một bộ phận người dân vẫn giữ quan niệm cũ, e ngại sử dụng các biện pháp tránh thai. Cán bộ phải kiên trì giải thích để bà con hiểu lợi ích của việc sinh con có kế hoạch, chăm sóc sức khỏe người mẹ và nuôi dạy con tốt hơn.

Câu chuyện của chị Hoàng Thị Súng là một ví dụ. Chị lấy chồng năm 17 tuổi, đến năm 18 tuổi đã sinh con đầu lòng. Nay ở tuổi 31, chị đã có 4 người con. Kết hôn khi tuổi đời còn quá trẻ, lại sinh con trong điều kiện kinh tế khó khăn khiến cuộc sống gia đình chị ngày càng thêm chật vật. Chị Súng kể, chồng chị không muốn thực hiện biện pháp triệt sản vì vẫn giữ quan niệm nếu không sinh con thì sợ kiếp sau không có con. Bởi vậy, dù không muốn sinh thêm, hai vợ chồng vẫn không chủ động được việc kế hoạch hóa gia đình. Cứ thế, những lần sinh nở nối tiếp nhau, trong khi điều kiện chăm sóc sức khỏe và kinh tế gia đình đều thiếu thốn. Chị nhiều lúc cảm thấy kiệt sức, còn chồng cũng ngày càng gầy gò, hốc hác vì phải làm lụng vất vả để lo cho vợ con.

Kết hôn sớm, nên 31 tuổi, chị Hoàng Thị Súng ở xóm Mã Lịp đã có 4 mặt con. Ảnh: Hải Thanh

Đảng viên trẻ cùng bà con thay đổi nếp nghĩ

Từ những câu chuyện như gia đình chị Hoàng Thị Súng, có thể thấy việc đẩy lùi tảo hôn, sinh con sớm và thực hiện kế hoạch hóa gia đình ở Mã Lịp, quan trọng là làm sao để người dân thay đổi suy nghĩ, tự nhận thấy những thiệt thòi khi kết hôn quá sớm, sinh nhiều con mà không có điều kiện chăm sóc. Để làm được điều đó, những người trực tiếp bám bản, gần dân, hiểu dân như anh Lý Văn Thái, Bí thư Chi bộ xóm, có vai trò rất quan trọng.

Sinh ra và lớn lên ở vùng biên giới, anh Thái hiểu rõ phong tục, tập quán cũng như những khó khăn trong cuộc sống của bà con. Năm 2018, sau khi rời quân ngũ, anh được phân công làm công an viên. Đến tháng 12/2021, khi mới 25 tuổi, anh được người dân tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ, Trưởng xóm.

Theo anh Thái, muốn bà con thay đổi nhận thức, cán bộ không thể chỉ tuyên truyền trong các cuộc họp, mà phải đến từng nhà, gặp gỡ, trò chuyện và giải thích cụ thể. Với những gia đình có con trong độ tuổi kết hôn, anh cùng các đoàn thể phân tích để cha mẹ hiểu rằng kết hôn khi chưa đủ tuổi không chỉ vi phạm quy định pháp luật mà còn khiến các em mất đi cơ hội học tập, khó có nghề nghiệp ổn định, trong khi bản thân chưa đủ trưởng thành để gánh vác cuộc sống gia đình. Anh cũng vận động các bậc cha mẹ quan tâm đến việc học hành của con, không vì những quan niệm cũ mà để con phải lập gia đình quá sớm.

Để lời tuyên truyền có sức thuyết phục, bản thân anh Thái luôn gương mẫu thực hiện trước. Gia đình anh có 3 con gái và anh xác định không sinh thêm con thứ tư, dành điều kiện chăm sóc, nuôi dạy các con trưởng thành để có tương lai tốt hơn. Đây cũng là cách anh muốn bà con nhìn vào để thay đổi suy nghĩ về việc sinh con, xây dựng gia đình.

Không chỉ vận động về tảo hôn và kế hoạch hóa gia đình, anh Thái còn chú trọng bồi dưỡng những thanh niên tích cực, có trách nhiệm với cộng đồng để phấn đấu đứng vào hàng ngũ của Đảng. Theo anh, có thêm những đảng viên trẻ là người địa phương, am hiểu phong tục, tiếng nói và đời sống của đồng bào sẽ giúp công tác tuyên truyền, vận động thuận lợi hơn.

Cuộc sống ở Mã Lịp vẫn còn nhiều khó khăn, những quan niệm cũ không thể thay đổi chỉ sau vài cuộc vận động. Bằng sự kiên trì của cán bộ cơ sở, sự vào cuộc của các đoàn thể và những tấm gương ngay trong cộng đồng, nhận thức của người dân về tảo hôn đang từng bước chuyển biến tích cực.