Phân bón giả: Đừng chỉ nhìn màu, thử độ tan

Kiểm tra phân bón, thử độ tan

Cây có hấp thu được phân bón giả?

Cây hấp thu các chất dinh dưỡng ở dạng thích hợp, chứ không phân biệt được bao bì hay thương hiệu. Vì vậy, tác động của phân bón giả phụ thuộc vào thành phần thực tế, lượng bón và điều kiện đất trồng.

Nếu sản phẩm vẫn chứa một phần dinh dưỡng mà cây sử dụng được, cây có thể hấp thu phần đó. Nhưng khi lượng dinh dưỡng thấp hơn thông tin trên nhãn, người trồng dễ tính sai lượng bón, khiến cây không được cung cấp đủ chất cần thiết. Thiệt hại không chỉ là tiền mua phân mà còn có thể kéo theo chi phí chăm sóc, giảm năng suất và chất lượng nông sản.

Nếu sản phẩm chứa hàm lượng muối quá cao hoặc chất gây độc, rễ có thể bị tổn thương, cây sinh trưởng kém, thậm chí chết. Tuy nhiên, không có căn cứ để khẳng định mọi loại phân bón giả đều làm từ chất thải công nghiệp, đều gây chết cây hàng loạt hoặc đều khiến đất chai cứng.

Cũng cần phân biệt chất lượng phân bón với cách sử dụng. Ngay cả phân đạt chất lượng, khi bón quá liều hoặc tập trung sát rễ trong điều kiện bất lợi, vẫn có thể gây tổn thương cây. Nồng độ muối hòa tan cao trong đất làm cây khó hút nước, dẫn đến cháy mép lá, héo và tổn thương rễ. Mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào độ ẩm, loại đất và khả năng chịu mặn của từng cây trồng.

Bởi vậy, vàng lá, rụng quả hay cháy rễ sau bón phân là dấu hiệu cần kiểm tra nguyên nhân, chưa phải bằng chứng xác định phân giả.

Một cốc nước không thể thay kết quả kiểm nghiệm

Nhìn màu sắc, quan sát hạt phân hoặc thử hòa tan có thể giúp người mua nhận ra sự khác biệt giữa các lô hàng. Nhưng những cách này không xác định được đầy đủ hàm lượng dinh dưỡng, tạp chất và nguồn gốc sản phẩm.

Độ tan phụ thuộc vào thành phần hóa học, kích thước hạt, lớp phủ, nhiệt độ và lượng nước sử dụng. Đặc biệt, mức độ hòa tan của các dạng phân lân rất khác nhau. Do đó, không thể áp dụng chung quy tắc “tan hết là thật, còn cặn là giả” cho mọi loại phân bón. Với từng nhóm phân, người mua cần chú ý:

Các thông tin về nguồn cung cũng cần được cập nhật. Khẳng định urê hạt đục hoàn toàn nhập khẩu hoặc DAP chỉ có nguồn gốc nhập khẩu là không phù hợp: Đạm Cà Mau đã sản xuất urê hạt đục; Việt Nam cũng có sản xuất DAP tại Đình Vũ và Lào Cai.

Mua có chứng từ, giữ bằng chứng khi nghi ngờ

Để hạn chế rủi ro, người trồng cần chọn điểm bán có địa chỉ rõ ràng, kiểm tra bao bì nguyên vẹn và đọc kỹ tên phân, thành phần dinh dưỡng, đơn vị chịu trách nhiệm, số lô, ngày sản xuất cùng hướng dẫn sử dụng.

Giá thấp bất thường, bao bì in mờ, thông tin không thống nhất hoặc hàng có dấu hiệu sang chiết là những lý do cần xác minh thêm. Tuy vậy, giá rẻ, khuyến mại hay hiện tượng vón cục riêng lẻ đều chưa đủ để kết luận sản phẩm là hàng giả.

Khi mua, nên yêu cầu hóa đơn hoặc chứng từ thể hiện rõ loại hàng, số lượng và nơi bán. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, cần tạm dừng sử dụng lô phân nghi ngờ; giữ bao bì, phần phân còn lại, chứng từ và ghi chép thời điểm, lượng bón, diện tích đã sử dụng. Đồng thời, liên hệ cơ quan chuyên môn nông nghiệp hoặc quản lý thị trường tại địa phương để được hướng dẫn kiểm tra, lấy mẫu đúng quy trình.

Không nên tự bón thêm nhiều loại phân hoặc chất cải tạo đất để “giải độc” khi chưa xác định nguyên nhân. Việc xử lý cần dựa vào tình trạng rễ, độ ẩm, khả năng thoát nước và kết quả kiểm tra đất khi cần thiết.

Bảo vệ mùa vụ từ cách bón phân

Chọn đúng sản phẩm cần đi cùng sử dụng đúng kỹ thuật. Lượng phân phải phù hợp với cây trồng, giai đoạn sinh trưởng, năng suất dự kiến và khả năng cung cấp dinh dưỡng của đất.

Phân hữu cơ có thể góp phần cải thiện cấu trúc, khả năng giữ nước và giữ dinh dưỡng của đất. Tuy nhiên, phân hữu cơ cũng có thể bị lạm dụng; không nên mặc nhiên coi mọi sản phẩm hữu cơ đều an toàn ở bất kỳ liều lượng nào hoặc đều tự điều chỉnh được độ chua của đất.

Với nông dân, điều cần nhớ là: cảm quan giúp phát hiện nghi ngờ; kiểm nghiệm và xác minh nguồn gốc mới tạo căn cứ đánh giá chất lượng. Giữ lại một bao phân và chứng từ mua hàng có thể giúp bảo vệ quyền lợi thiết thực hơn việc tin vào những mẹo thử chưa được kiểm chứng.