Mã số thuế sai, người dân phải đi giải trình

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình tại phiên chất vấn ngày 12.11.2026

Một nghịch lý được đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy, Đoàn Tây Ninh, nêu trước Quốc hội: thông tin không khớp giữa cơ quan thuế, đăng ký kinh doanh và cơ sở dữ liệu liên quan, nhưng người dân lại phải đi giải trình, chịu chi phí dù lỗi không thuộc về mình. Theo phản ánh cử tri được đại biểu chuyển tới phiên chất vấn, có trường hợp bị treo hoặc khóa mã số tự động, không thể thực hiện giao dịch điện tử.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thừa nhận quá trình chuyển đổi đã phát sinh trường hợp người dân, doanh nghiệp nhận thông báo sai và nhận trách nhiệm về vấn đề này.

Dữ liệu không khớp, công việc không thể chờ

Một sai lệch trên hệ thống có thể chỉ hiện thành vài dòng thông báo, nhưng phía sau là hồ sơ đang cần giải quyết, giao dịch đang chờ hoàn thành và thời gian của người phải đi xác minh. Khi thủ tục được chuyển lên môi trường số, khả năng phát hiện và sửa lỗi càng cần được thiết kế cùng với khả năng tự động xử lý.

Bộ trưởng cho biết ngành thuế đang rà soát việc chuyển đổi, tăng đối chiếu thông tin giữa các cơ quan. Với thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, dữ liệu phải gắn với từng thửa đất, diện tích, mục đích sử dụng và được cập nhật thống nhất sau thay đổi địa giới hành chính. Dữ liệu dân cư và VNeID cũng được nêu trong hướng kết nối, đơn giản hóa thủ tục.

Việc kết nối ấy cần đem lại kết quả dễ nhận thấy: người dân cung cấp một thông tin đúng thì các cơ quan có thể sử dụng, đối chiếu và điều chỉnh phần sai trong phạm vi trách nhiệm của mình. Nếu mỗi nơi yêu cầu một lần giải thích, công nghệ mới chỉ chuyển sự rườm rà từ tập hồ sơ giấy sang những màn hình khác nhau.

Đối với người đang nhận thông báo bất thường, việc cần làm là giữ thông báo, chứng từ đã thực hiện nghĩa vụ và hồ sơ liên quan, gửi yêu cầu đối chiếu tới cơ quan thuế quản lý. Một phản ánh cụ thể, có tài liệu và đầu mối tiếp nhận sẽ thuận lợi hơn cho quá trình xác minh. Phía cơ quan xử lý cần trả lời rõ sai lệch ở đâu, đơn vị nào sửa và khi nào có kết quả.

Không đánh đồng mọi mã số cần rà soát với người vi phạm

Cũng tại phiên chất vấn, Bộ trưởng cho biết từ đầu năm đã làm sạch 777.000 mã số thuế; còn khoảng 2,5 triệu mã số ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Đây là nhóm dữ liệu tồn đọng cần xử lý, không phải số người được xác định nhận thông báo sai.

Hai công việc phải được làm đồng thời: xử lý dữ liệu tồn đọng để ngăn việc lợi dụng mã số không còn hoạt động, và bảo đảm người đang thực hiện nghĩa vụ không bị mắc kẹt vì sai lệch thông tin. Sự chính xác của quản lý thể hiện ở khả năng phân biệt từng trường hợp, chứ không nằm ở số lượng thông báo được phát đi.

Sau phần trả lời, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ trưởng có văn bản giải đáp sâu thêm những vấn đề đại biểu đặt ra.

Nhận trách nhiệm là bước cần thiết. Với người dân, hiệu quả cuối cùng sẽ được đo bằng việc hồ sơ có được giải quyết, thông báo sai có được sửa và họ có phải đi thêm một vòng để chứng minh điều hệ thống lẽ ra đã biết hay không.