'Ma trận' Đền Tranh: Đâu mới là di tích thờ Quan lớn Tuần Tranh được công nhận?
Tháng Giêng, bắt đầu vào cao điểm lễ hội, nhiều du khách về xã Ninh Giang (TP Hải Phòng) dâng hương Quan lớn Tuần Tranh nhưng bối rối khi gần nhau có ba ngôi đền cùng treo biển 'Đền Tranh'. Giữa 'ma trận' này, đâu mới là Đền Tranh thực sự?
Chính quyền từng khẳng định chỉ có một Đền Tranh
Theo phản ánh gửi tới Báo điện tử Tiếng nói Việt Nam ngày 5/3, nhiều người dân băn khoăn trước việc tồn tại cùng lúc nhiều cơ sở thờ tự mang tên “Đền Tranh”, gây nhầm lẫn cho khách thập phương. Theo tài liệu mà phóng viên thu thập được cho thấy, trước đây UBND huyện Ninh Giang (tỉnh Hải Dương cũ) đã có văn bản khẳng định: trên địa bàn chỉ có duy nhất một di tích mang tên Đền Tranh – thờ Quan lớn Tuần Tranh, thuộc thôn Tranh Xuyên, xã Đồng Tâm (nay là khu dân cư Tranh Xuyên, xã Ninh Giang, TP Hải Phòng).
Cơ sở Đền Tranh được nhà nước, nhân dân công nhận
Đặc biệt, theo Quyết định số 1214/QĐ-BVHTTDL ngày 25/3/2009 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Đền Tranh tại xã Đồng Tâm, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương (cũ) được xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia. Quyết định nêu rõ khu vực bảo vệ di tích được xác định theo hồ sơ và bản đồ kèm theo, đồng thời giao trách nhiệm quản lý cho chính quyền các cấp theo quy định của Luật Di sản văn hóa. Như vậy, về mặt pháp lý, chỉ có ngôi đền tại Tranh Xuyên cạnh chùa Tranh được Nhà nước công nhận là di tích cấp quốc gia.
Hai cơ sở thờ tự bị xác định xây dựng trái phép
Theo biên bản họp ngày 10/10/2011 của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hải Dương (cũ) về việc khảo sát các cơ sở thờ tự tại đường Thanh Niên – khu phố II – thị trấn Ninh Giang cho thấy, cơ quan chức năng đã kết luận việc xây dựng hai cơ sở thờ tự của ông Nguyễn Quang Dư và bà Hà Thị Thoa là vi phạm.
Hai cơ sở tự nhận thờ quan lớn Tuần Tranh xây dựng không có giấy phép, xây tràn ra cả hành lang bảo vệ đê điều
Các ý kiến tại cuộc họp thống nhất: Hai cơ sở này xây dựng không có giấy phép, không có giá trị di tích, có dấu hiệu vi phạm Luật Di sản văn hóa, Luật Xây dựng, Pháp lệnh Tín ngưỡng tôn giáo và quy định về hành lang bảo vệ đê điều. Đáng chú ý, nội dung biên bản cũng khẳng định chỉ có một Đền Tranh, còn việc treo biển thờ Quan lớn Tuần Tranh tại các cơ sở khác là không hợp lý và không được coi là di tích.
Một vị cao niên địa phương cho biết, Đền Tranh chính thức nằm tại khu dân cư Tranh Xuyên. Hai cơ sở trên đường Thanh Niên là do tư nhân lập ra, từng bị chính quyền lập biên bản và yêu cầu xử lý.
Thực tế khảo sát: Google dẫn lối... nhầm đền
Ghi nhận thực tế trưa 5/3, phóng viên khi tra cứu trên Google Maps đã được dẫn tới một ngôi đền thờ Quan Tuần Tranh (còn gọi là đền Đoan) và một cơ sở khác nằm sát mép sông, có dấu hiệu vi phạm hành lang đê điều. Cả hai đều treo biển thờ Quan Tuần Tranh, khiến nhiều người lầm tưởng là Đền Tranh chính thức.
Cơ sở tự nhận là đền thờ Quan lớn Tuần Tranh được tư nhân xây dựng
Trong khi đó, Đền Tranh được Bộ Văn hóa công nhận nằm cạnh Chùa Tranh, có hệ thống quản lý, hòm công đức và hoạt động tín ngưỡng do cơ quan có thẩm quyền quản lý theo đúng quy định. Việc thu chi tiền công đức tại đây được thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Ngược lại, tại hai cơ sở còn lại, hoạt động thu tiền công đức được phản ánh là chưa đảm bảo quy định về quản lý tài chính trong hoạt động tín ngưỡng, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát và gây bức xúc dư luận.
Cần chấm dứt tình trạng “loạn” tên di tích
Để tăng uy tín, chủ cơ sở thờ tự tư nhân này còn tự nhận đây là đền cổ
Thế nhưng biển tên thì lại sai chính tả: "đền thờ Quan đệ ngũ Tuần Chanh"
Việc tồn tại nhiều cơ sở cùng nhận là “Đền Tranh” không chỉ gây nhầm lẫn cho du khách mà còn ảnh hưởng đến uy tín của di tích được xếp hạng cấp quốc gia, làm méo mó giá trị lịch sử, văn hóa vốn có. Các văn bản pháp lý đã rõ ràng: Đền Tranh được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia tại khu dân cư Tranh Xuyên. Những cơ sở thờ tự khác không có giá trị pháp lý về di tích và từng bị xác định vi phạm trong quá trình xây dựng. Để tránh tình trạng “ma trận Đền Tranh” gây nhầm lẫn cho người dân trong mỗi mùa lễ hội hoặc muốn đi hành lễ, chính quyền địa phương cần tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, xử lý dứt điểm các vi phạm; đồng thời công khai thông tin chính thức về vị trí, lịch sử và giá trị pháp lý của di tích để người dân và du khách biết, tránh bị dẫn dắt sai lệch.
Tín ngưỡng là nhu cầu chính đáng của nhân dân, nhưng việc lợi dụng niềm tin tâm linh để trục lợi hoặc gây nhiễu loạn thông tin di tích là điều không thể chấp nhận.
