Ma trận 'Hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ': Luật sư đề xuất giải pháp xử lý

Với hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ, người dân không nên ký kết bất kỳ văn bản nào tại hội thảo, luôn mang hợp đồng về nhà nghiên cứu từ 5 - 7 ngày và bắt buộc tham vấn ý kiến chuyên gia hoặc con cái trước khi xuống tiền.

Dưới góc nhìn của Luật sư Hoàng Văn Hướng, Trưởng văn phòng Luật sư Hoàng Hưng, Ủy viên Hội đồng khen thưởng và kỷ luật Đoàn Luật sư TP. Hà Nội, quy mô phức tạp này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải quyết liệt vào cuộc, bóc trần loại tội phạm tinh vi đang núp bóng giao dịch dân sự.

Bản chất pháp lý: Mua hình bắt bóng

Phân tích về thực trạng này, Luật sư Hoàng Văn Hướng khẳng định cái bẫy lớn nhất nằm ở việc các doanh nghiệp đã cố tình đánh tráo khái niệm, khiến đại đa số nạn nhân lầm tưởng mình đang mua một tài sản bất động sản có giá trị tích lũy. Khi bước vào các buổi hội thảo sang trọng, người dân luôn bị các nhân viên tư vấn làm cho tin rằng mình đang bỏ tiền ra để sở hữu một phần căn hộ hay biệt thự nghỉ dưỡng hữu hình, có giá trị tích lũy lâu dài. Tuy nhiên, dưới góc nhìn luật pháp, đây thực chất chỉ là hợp đồng dịch vụ dân sự dài hạn hoặc hợp đồng thương mại hỗn hợp. Người mua hoàn toàn không có quyền sở hữu đất đai hay nhà ở. Thứ họ bỏ ra hàng trăm triệu đồng để mang về chỉ là "quyền lưu trú" giới hạn vài ngày mỗi năm, và lặp lại trong nhiều chục năm.

Luật sư Hoàng Văn Hướng, Trưởng văn phòng Luật sư Hoàng Hưng, Ủy viên Hội đồng khen thưởng và kỷ luật Đoàn Luật sư TP. Hà Nội

Luật sư Hoàng Văn Hướng nhấn mạnh ranh giới đỏ tách biệt hoàn toàn giữa quyền tài sản kỳ nghỉ và bất động sản thông thường. Với bất động sản truyền thống, người mua được Nhà nước cấp Sổ đỏ/Sổ hồng, có toàn quyền mua bán, thế chấp hay thừa kế. Ngược lại, với hợp đồng kỳ nghỉ, người dân chỉ sở hữu một quyền sử dụng dịch vụ tương lai, phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực vận hành và sự tồn tại của doanh nghiệp. Tài sản này không thể định giá độc lập hay mang đi thế chấp ngân hàng. Nói cách khác, người dân đang bỏ tiền thật để mua về một lời hứa hẹn dịch vụ xa xôi ở tương lai, chứ không hề nắm giữ một tài sản giá trị, vững chắc nào.

Những kẽ hở tạo điều kiện cho ma trận "Hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ" nở rộ

Luật sư Hoàng Văn Hướng nhận định, số lượng người bị sập bẫy trong nhiều năm qua lớn đến mức đáng báo động là bởi các đối tượng xấu đã triệt để lợi dụng những lỗ hổng trong hệ thống pháp luật. Trước hết là sự bất đối xứng về thông tin kết hợp nghệ thuật thao túng tâm lý đỉnh cao tại hội thảo. Bằng âm nhạc sôi động, quà tặng bùi tai và áp lực từ các "chim mồi" vây quanh, chúng ép khách hàng phải xuống tiền cọc và ký bản hợp đồng phức tạp dài hàng chục trang ngay tại chỗ, tước đi cơ hội đọc kỹ hay tham vấn người thân của nạn nhân.

Kẽ hở tiếp theo nằm ở việc buông lỏng quản lý dòng tiền ứng trước. Hành lang pháp lý hiện nay chưa bắt buộc doanh nghiệp bán kỳ nghỉ phải ký quỹ hoặc có bảo lãnh ngân hàng cho số tiền thu trước của người dân suốt 20 - 30 năm. Các đối tượng xấu đã lợi dụng điều này để ôm trọn lượng vốn khổng lồ rồi âm thầm tẩu tán, tuyên bố phá sản hoặc bỏ trốn. Đáng ngại hơn, cả Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Du lịch đều chưa có chế tài quản lý chuyên biệt cho loại hình biến tướng này, khiến cơ quan chức năng thường lúng túng khi thụ lý đơn thư vì khó phân định giữa tranh chấp dân sự thuần túy và vụ án hình sự có tổ chức.

Series phim tài liệu "VTV Đặc biệt Bẫy 2 - Cạm bẫy từ các hợp đồng kỳ nghỉ" thu hút sự chú ý của dư luận - Ảnh chụp màn hình

Ranh giới hình sự và hành vi gian dối nhắm vào người già

Trước luận điệu tự biện hộ của các doanh nghiệp rằng đây là giao dịch "thuận mua vừa bán", Luật sư Hoàng Văn Hướng vạch rõ ranh giới để chuyển sang xử lý hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản nằm ở hành vi gian dối có trước và mục đích chiếm đoạt có sau hoặc đồng thời. Dấu hiệu hình sự lộ rõ khi doanh nghiệp hoàn toàn không sở hữu hay liên kết với resort nào trên thực tế nhưng vẫn làm giả giấy tờ để quảng bá. Thậm chí, chúng nhẫn tâm bán chồng chéo một tuần nghỉ dưỡng cho hàng trăm người, hoặc chủ động đóng cửa trụ sở, thuê người lao động nghèo đứng tên pháp nhân để cắt đứt liên lạc sau khi ôm đủ tiền.

Đặc biệt, Luật sư Hoàng Văn Hướng bày tỏ sự bất bình sâu sắc khi các đối tượng cố tình chọn người già, người hưu trí làm mục tiêu săn mồi trọng điểm. Các cụ thường có tiền tiết kiệm tích lũy, có thời gian rảnh nhưng lại cô đơn, dễ mủi lòng trước sự chăm sóc ân cần giả tạo. Bọn chúng đánh vào lòng hiếu thảo của con cái hoặc hứa hẹn công ty sẽ thuê lại giá cao để dưỡng già, trong khi các cụ lại hạn chế về công nghệ để kiểm chứng thông tin. Dưới lăng kính luật pháp, ông nhấn mạnh hành vi phạm tội đối với người già yếu là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự. Việc nhắm vào nhóm đối tượng yếu thế này thể hiện tính chất tinh vi và nguy hiểm, đòi hỏi phải áp dụng khung hình phạt nghiêm khắc nhất.

Đề xuất giải pháp căn cơ từ chuyên gia

Để bóc gỡ tận gốc chuỗi sai phạm quy mô lớn này, Luật sư Hoàng Văn Hướng đề xuất mũi nhọn quan trọng nhất đối với cơ quan điều tra là phải khẩn trương phong tỏa tài khoản, xác minh dòng tiền khổng lồ của các nạn nhân đã bị dịch chuyển đi đâu. Đồng thời, cần tiến hành khảo sát thực địa các resort, tịch thu kịch bản tư vấn bán hàng để làm chứng cứ trực tiếp chứng minh yếu tố gian dối có tổ chức, và nhanh chóng hợp nhất hồ sơ đơn thư từ các địa phương để xử lý ở khung hình phạt cao nhất.

Ở tầm vĩ mô, Luật sư Hoàng Văn Hướng kiến nghị các cơ quan quản lý Nhà nước phải khẩn trương sửa đổi Luật Du lịch và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đưa sở hữu kỳ nghỉ vào danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện, bắt buộc ký quỹ ngân hàng và phê duyệt hợp đồng mẫu trước khi lưu hành. Bộ Công Thương cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần chủ động hậu kiểm, thanh tra ngay khi có dấu hiệu phản ánh chứ không để "mất bò mới lo làm chuồng". Cuối cùng, ông đưa ra lời cảnh tỉnh cho người dân, không ký kết bất kỳ văn bản nào tại hội thảo, luôn mang hợp đồng về nhà nghiên cứu từ 5 - 7 ngày và bắt buộc tham vấn ý kiến chuyên gia hoặc con cái trước khi xuống tiền.